In de medische realityserie '24 uur: Tussen Leven en Dood' werden mensen gevolgd die oog in oog met de dood stonden. Het programma, geproduceerd door Eyeworks voor RTL, draaide om het herbeleven van deze intense momenten.
Productie en Opnames
De serie werd opgenomen in het VU medisch centrum in Amsterdam gedurende zestien dagen in januari en februari 2012. Op de afdeling spoedeisende hulp waren 35 camera's geïnstalleerd, waarvan de helft vast en de helft op afstand bestuurbaar. Maximaal twee camera's konden tegelijkertijd opnemen. In een regiekamer bestuurden twee medewerkers van Eyeworks de camera's en beoordeelden het aangeboden materiaal.
Controverse rond Toestemming en Privacy
De werkwijze van de productie zorgde voor aanzienlijke commotie. Pas als de camera's al aan het opnemen waren, zou er toestemming worden gevraagd voor het filmen van de betreffende patiënten. Medewerkers van Eyeworks zouden dit in meerdere gevallen pas na de behandeling hebben gedaan. Volgens het VUmc was het niet in alle gevallen mogelijk om patiënten vooraf toestemming te vragen. Aan 215 patiënten werd op variabele momenten in de behandeling toestemming gevraagd voor uitzending, waarvan 150 mensen instemden.
Hoogleraar medisch recht Johan Legemaate en medisch ethicus Erwin Kompanje vonden dat het beroepsgeheim was geschonden, omdat medewerkers van Eyeworks konden meekijken met vertrouwelijke gesprekken tussen patiënt en arts, zelfs wanneer het gordijn voor privacy werd dichtgeschoven. Zij achtten het kwalijk dat patiënten pas achteraf konden aangeven of de beelden uitgezonden mochten worden.
Een vader vertelde in Nieuwsuur hoe hij urenlang met zijn minderjarige dochter op de spoedeisende hulp verbleef. Pas later werd hem verteld dat hij was gefilmd, en zelfs het vertrouwelijke gesprek tussen de kinderarts en de dochter, waar de vader niet bij mocht zijn, werd gefilmd.
Reacties en Stopzetting van het Programma
Enkele weken voor de geplande eerste uitzending ontstond commotie over de gevolgde werkwijze, waarbij mogelijk regels met betrekking tot privacy en de geheimhoudingsplicht voor medisch personeel waren geschonden. Nieuwsuur interviewde een man die pas bij vertrek uit het ziekenhuis door medewerkers van Eyeworks gevraagd was of de opnames die van zijn dochter waren gemaakt, uitgezonden mochten worden.
In een poging de discussie te beëindigen, besloot RTL de eerste uitzending die gepland stond voor 7 maart 2012 reeds op 23 februari 2012 uit te zenden. Aan de patiënten werd nogmaals om toestemming gevraagd. In de uitzending van Nieuwsuur van diezelfde avond verdedigden VUmc en Eyeworks het programma, maar de volgende dag verzocht VUmc RTL de rest van de serie niet uit te zenden.
Het VU medisch centrum heeft inmiddels excuses aangeboden. De Inspectie van de Gezondheidszorg wilde uitleg van het VU medisch centrum in Amsterdam over de televisieopnames op de spoedeisende hulp om een beter beeld te krijgen van wat er precies is gebeurd. Volgens het VUmc is de eerder gemaakte afweging tussen de privacy van kwetsbare patiënten en het publieke belang niet houdbaar gebleken. De vooraf vastgelegde toestemmings- en inzageprocedure heeft onvoldoende geleid tot het beoogde gevoel van veiligheid en zorgvuldigheid bij de bezoekers van de spoedeisende hulp.
Daarnaast gaf het VUmc aan nieuwe informatie te hebben ontvangen van patiënten waaruit bleek dat de afspraken niet zorgvuldig genoeg waren uitgevoerd. Elmer Mulder, voorzitter van de raad van bestuur, verklaarde: "De standaarden die VUmc belangrijk vindt op het gebied van zorgvuldige patiëntenzorg blijken onvoldoende gewaarborgd te zijn. VUmc is tot de conclusie gekomen dat de nu ontstane onrust niet opweegt tegen de beoogde doelstellingen met dit programma: inkijk in de zorg, transparantie en voorlichting."
Het verzoek van het VUmc aan producent Eyeworks en RTL 4 om het programma met onmiddellijke ingang stop te zetten, werd direct ingewilligd door RTL Nederland. RTL gaf aan dat zij in samenwerking met VUmc en Eyeworks alles in het werk hadden gesteld om een integer programma te maken en achter het eindproduct stonden, maar dat bij terugtrekking van een van de deelnemers, ermee moest worden opgehouden.
Verhalen op de drempel met elf
Nasleep
Na alle commotie om het programma besloten drie behandelde patiënten met hun advocaat Peter Plasman aangifte te doen tegen VUmc, de behandelend artsen en Eyeworks. In juni 2013 werd een schikking van 50.000 euro getroffen rond het afgeblazen medisch realityprogramma.
Van de acht geplande afleveringen van '24 uur: Tussen Leven en Dood' werd er slechts één uitgezonden. De enige aflevering werd vervroegd uitgezonden op 23 februari 2012.