NPO Radio 1-luisteraars kunnen elke zaterdag- en zondagochtend tussen 6 en 7 uur genieten van de mooiste cultuurtips in Een Uur Cultuur. In een van deze afleveringen ontving Eva Koreman de getalenteerde cartograaf en architect Carlijn Kingma. Kingma is bekend van haar werk Het Waterwerk van ons geld, een indrukwekkende kaart die het financiële stelsel op visuele wijze weergeeft. Tijdens haar bezoek deelde Kingma haar persoonlijke cultuurtips met Eva en de luisteraars.
Culturele Aanbevelingen van Carlijn Kingma
Carlijn Kingma deelde een gevarieerde lijst met haar favoriete culturele aanbevelingen:
- Boek: Kairos
- Podcast: Boeken FM
- Tentoonstelling: Destroyed House
- Museum: Singer Laren
- Muziek: Hiatus Kaiyote
- Concert: Ntjam Rosie
- Kindercultuur: Store Store
- Spoken Word: Jackie Ashkin
- Andere tip: Fan-fiction Harry Potter
De Ontwikkeling van een Unieke Kunstenaar
Carlijn Kingma is van oorsprong architect, maar haar academische carrière aan de Universiteit van Delft kenmerkte zich niet door traditionele bouwontwerpen. In plaats daarvan specialiseerde ze zich in tekeningen van ‘ideeënwerelden’. Ze omschrijft zichzelf als een 'cartograaf van complexe structuren'. Haar vroege werk, dat teruggaat tot haar kindertijd en haar afstudeerproject in Delft, bestaat uit fabelachtige tekeningen. Deze roepen associaties op met kunstenaars als Piranesi en Escher, maar vormen tegelijkertijd een volstrekt eigen universum.
‘Het Waterwerk van ons Geld’: Een Visuele Analyse van het Financiële Systeem
Vanaf 2022 volgde een Close Up-documentaire Kingma tijdens de totstandkoming van haar megaproject Het Waterwerk van ons Geld. Haar ambitie is niet alleen artistiek, maar vooral ook maatschappelijk. Het project nodigt de kijker en toehoorder uit om het bestaande geldsysteem niet als vanzelfsprekend te beschouwen, maar juist om buiten de gebaande paden te denken. In haar monumentale weergave van het huidige ongelijkheidssysteem, die qua vorm doet denken aan Bruegels Toren van Babel, wordt de ongelijkheid pijnlijk duidelijk: de rijken baden in de bovenste verdiepingen in geld, terwijl de massa's onderin afhankelijk zijn van schaarse druppels.
Het tekenen van deze minutieus uitgewerkte metafoor van het waterwerk vereist uitgebreide literatuurstudie, zowel historisch als actueel, en talloze gesprekken met deskundigen en betrokkenen. Kingma, die tijdens langdurige projecten constant ‘aan’ staat, wordt geconfronteerd met zware thematiek die tot woede en confrontatie kan leiden. Haar vader maakt zich zorgen over haar vermoeidheid en gunt haar meer levensvreugde, door haar te adviseren om na dit project ‘liefde en romantiek’ in kaart te brengen.
Tijdens het project ontwikkelt Kingma een intieme werkrelatie met financieel econoom en journalist Thomas Bollen van Follow the Money. Deze verbinding brengt een lichtere noot in haar werk. Kingma geniet overigens enorm van het tekenproces zelf en de vondsten en grappen die ze in haar werk verwerkt. Ze wordt erkend als een geniale tekenaar, belezen en origineel denker, met succesvolle exposities tot op de architectuurbiënnale van Venetië.
Een uitdaging voor het publiek is de overweldigende hoeveelheid details en betekenissen in haar monumentale, handgetekende werken. Om deze toegankelijker te maken, worden in musea bewegende animaties getoond en zijn er voor de tentoonstellingen close-ups en uitlegvideo’s beschikbaar.
De Machinerie van de Volkshuisvesting
De wooncrisis is een van de meest urgente maatschappelijke en politieke vraagstukken van onze tijd. Carlijn Kingma brengt dit probleem in beeld met haar gedetailleerde tekening De machinerie van de volkshuisvesting. Met dit werk visualiseert ze de verschillende spelers, de onderliggende mechanismen en de mogelijkheden tot interventie binnen de woningmarkt.
Carlijn Kingma: Van Architect tot Onorthodoxe Cartograaf
Na haar opleiding als klassiek architect aan de Universiteit van Delft heeft Carlijn Kingma zich ontwikkeld tot een veelzijdig onderzoeker, kunstenaar en onorthodox cartograaf. In haar grootschalige tekeningen legt ze de onzichtbare krachten en structuren bloot die onze maatschappij beïnvloeden. In samenwerking met onderzoekers en journalisten brengt ze de machtsstructuren en institutionele indelingen die onze samenleving sturen in kaart.
Haar werk werd in 2017 bekroond met de New Babylon Award. In 2023 werd Het Waterwerk van ons Geld tentoongesteld in onder andere het Kunstmuseum Den Haag, waar het de onrechtvaardigheid van het financiële systeem belichtte. Momenteel is haar solotentoonstelling Fear of Falling te zien in de kunstruimte Brutus, waarin ze de complexe mechanismen achter de wooncrisis analyseert en de vraag stelt: wie bepaalt eigenlijk hoe wij wonen?
Documentaire ‘De Wereld van Carlijn’
Op dinsdagavond om 22:40 uur zond AVROTROS Close Up de documentaire De wereld van Carlijn uit. In deze film wordt architect en cartograaf Carlijn Kingma gevolgd tijdens de creatie van haar kunstwerk Het Waterwerk van ons Geld. De documentaire, geregisseerd door Ariane Greep, toont Kingma vanaf de eerste schetsen tot aan de expositie op de Biënnale van Venetië, waar ze Nederland vertegenwoordigde. De film belicht haar creatieve worsteling, haar strijd om de onrechtvaardigheid van het monetaire systeem bloot te leggen en de groeiende kloof tussen arm en rijk.
De totstandkoming van Het Waterwerk van ons Geld, dat in 2022 werd gepresenteerd, was het resultaat van twee jaar onderzoek, talloze gesprekken en meer dan duizend uur tekenwerk. Kingma werkte hierin samen met financieel journalist Thomas Bollen en geldwetenschapper Martijn Jeroen van der Linden. De documentaire onderstreept het belang van geduld en toont de gedetailleerde artistieke proces.
Het Waterwerk van ons Geld heeft diverse prijzen ontvangen, waaronder de Meestervertellerprijs, een Dutch Design Award en de Amsterdamprijs voor de Kunst. De unieke aanpak van Kingma, vergeleken met M.C. Escher en Piranesi, genereert zowel nationaal als internationaal veel erkenning.
Carlijn Kingma & Thomas Bollen over het waterwerk van ons geld | DNW Kort
De documentaire De wereld van Carlijn werd op dinsdag 8 oktober 2024 om 22:40 uur uitgezonden op NPO 2 door AVROTROS.