De afgelopen maanden werden er in Nederland diverse drugslaboratoria ontmanteld, onder meer in Zuidlaren, Lunteren, Oss en Weert. Ook in het verleden vonden er ontmantelingen plaats in Haulerwijk, Den Haag en Neede. Volgens berichten zou er voornamelijk geproduceerd worden voor export naar landen als Duitsland en Tsjechië.
Desondanks meldt Verslavingszorg-organisatie Jellinek dat het gebruik van crystal meth in Nederland niet toeneemt en dat er in ons land weinig van wordt gebruikt. Deze lezing wordt echter betwist. "Onzin, klinkklare onzin", stelt ex-gebruiker Rick Verhagen. "Er zal best wel wat export tussen zitten, maar het wordt hier absoluut steeds populairder. Het wordt alleen maar erger. Ik heb ook vrienden die nog steeds gebruiken."
Crystal Meth en Chem Sex
Crystal meth, ook wel bekend als 'Tina', is populair geworden binnen de op seks georiënteerde gay scene, met name in de context van chem seks. Rick Verhagen legt uit: "Homo's gebruiken het voor de seks, je kunt dan vier of vijf dagen lang doorgaan."
Rick raakte als begin dertiger verslaafd aan crystal meth. Hij werkte in de gay porno-industrie en kwam voor het eerst in aanraking met de drug op een feestje in San Francisco, waar hij was voor een pornoshoot. "Het werd mij aangeboden. Ik had er nog nooit van gehoord."
Volgens Rick komen vooral "mensen zonder ruggengraat" in de verleiding om de drugs te gebruiken, waarna ze verslaafd raken. "Types zoals ik. Ik durfde ook geen 'nee' te zeggen, ik wilde erbij horen."
Persoonlijke Ervaringen en Waarschuwingen
Het leven van Rick Verhagen nam een dramatische wending. Hij nam twee keer een overdosis en lag een maand in coma. "Dat verandert de mens, hoor."
Tien jaar later blijft Rick waarschuwen voor de gevaren van de drug. Vorig jaar publiceerde hij een boek over zijn ervaringen, getiteld 'Tina, Mijn affaire met Crystal Meth'. Het schrijven van het boek hielp hem drie jaar clean te blijven, mede door de deadlines. Echter, hij benadrukt: "Een verslaafde blijft een verslaafde: ik heb twee terugvallen gehad. Als verslaafde moet je weten waar je valkuilen liggen."
Rick wil jongeren waarschuwen om niet dezelfde fouten te maken. "De nieuwe generatie gaat er heel dom mee om. Die zijn echt heel nonchalant. Als ze op een feestje gevraagd worden of ze ook een hijsje willen, worden ze zó geil en willen ze alleen maar meer. Dit spul heeft zóveel impact op je lichaam."
Hij vindt het "heel triest" om te zien dat het gebruik door sommigen als "de normaalste zaak van de wereld" is gaan gelden. "Alsof het niks is. Ik vind het echt heel erg."
Rick verwacht dat crystal meth de komende jaren nóg populairder zal worden. "Misschien vinden ze over twintig jaar weer iets anders, maar drugsgebruik zal altijd blijven bestaan. De mens houdt niet van een sleur. Die gaat op zoek naar spanning, naar een kick. Het enige wat je zou kunnen doen om dit tegen te houden is voorlichting. Dat mensen weten hoe gevaarlijk het kan zijn. Ik wist dat niet, dus ik heb die keuze niet kunnen maken."
Internationale Inbeslagnames en Productie
Er zijn berichten over pogingen om crystal meth naar populaire vakantiebestemmingen te smokkelen. Twee 25-jarige mannen werden in de Spaanse kuststad Denia gearresteerd toen ze chemische stoffen, verstopt in de kofferbak van hun auto, wilden meesmokkelen op een ferry. De drugs hadden, indien afgeleverd op Ibiza, een waarde van meer dan 400.000 euro kunnen opleveren. De twee mannen zitten vast in Denia.
Recorddrugsvangst in Spanje: negen ton cocaïne onderschept - RTL NIEUWS
In Australië werd onlangs een container met ongeveer 500 liter methamfetamine onderschept. De vracht was afkomstig uit Noord-Irak, vervoerd naar Turkije en vervolgens aangekomen in Melbourne. De drugs hebben een geschatte waarde van ruim 41 miljoen Australische dollar (ongeveer 25 miljoen euro). Een 43-jarige verdachte, die banden zou hebben met georganiseerde misdaad in het Midden-Oosten, riskeert een levenslange celstraf en verschijnt binnenkort voor de rechter in Melbourne.
De in Melbourne gevonden drugs waren vloeibaar, terwijl methamfetamine in Nederland voornamelijk in kristalvorm, als crystal meth, voorkomt. Volgens instelling voor verslavingszorg Jellinek komt methamfetamine op de Nederlandse markt minder voor dan in andere landen.
De Rol van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI)
Bij het oprollen van drugslabs vindt de politie vaak lege vaten met resten van grondstoffen. Deze stoffen worden gedeeld met het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het NFI maakt vervolgens "informatiebladen" voor opsporingsdiensten, het Openbaar Ministerie, rechtbanken en advocaten.
"Daarin leggen ze onder meer de productieprocessen vast", aldus André van Rijn van de Landelijke Faciliteit Ontmantelen (LFO). "De handel in drugs is vaak in contanten en criminelen houden lang niet altijd een controleerbare boekhouding bij. Met de informatiebladen van het NFI kunnen we vervolgens berekenen wat er is verdiend. Dat is belangrijk om te weten, want dan kunnen we het crimineel verdiende vermogen afpakken."
Het NFI onderzoekt ook de steeds veranderende productieprocessen van de drugs. "Nieuwe grondstoffen en nieuwe processen betekenen andere verhoudingen en andere opbrengsten", aldus NFI-deskundige verdovende middelen Jorrit van den Berg. Het NFI probeert de productieprocessen in eigen laboratorium zo goed mogelijk na te bootsen om de verwachte opbrengst van de drugs bij verschillende processen en grondstoffen in te schatten.
Van Rijn benadrukt dat de politie niet kan leunen op berekeningen voor de drugsopbrengsten van omliggende landen: "Nederland is op dit gebied helaas trendsettend. Ons land is productieleider op het gebied van drugs."
NFI Produceert Zelf Drugs en Veiligheidsrisico's
Daarom kookt het NFI ongeveer twee keer per jaar zelf drugs. De politie ziet liefst dat het NFI bij elke nieuw gevonden grondstof het productieproces nabootst, maar volgens Van Rijn is daar helaas niet altijd capaciteit voor, waardoor er geprioriteerd moet worden in overleg met het Openbaar Ministerie.
De labs waar crystal meth gemaakt wordt, leiden volgens het Trimbos-instituut tot onveilige situaties, zoals brand of explosies. In de eerste elf maanden van het jaar werden in heel Nederland 124 drugslabs ontmanteld, waaronder ook laboratoria voor de productie van xtc. Vorig jaar werden er 87 labs ontmanteld.
Historisch Gebruik en Medicinaliteit
Crystal meth, of methamfetamine, is een sterk verslavende harddrug. Het wordt vooral veel gebruikt in Amerika en Azië, maar ook in bijvoorbeeld Australië. In Nederland wordt het relatief weinig gebruikt, hoewel het Trimbos-instituut vreest dat de gestegen export ook kan leiden tot een toename van het gebruik in Nederland. Crystal meth is verslavend en kan leiden tot blijvende hersenschade.
In het Nederlandse docudrama ‘Het verhaal van Nederland - Oranje Nassau’ kwam het gebruik van Pervetine door koningin Wilhelmina aan bod. Dit middel staat tegenwoordig bekend als de zeer verslavende harddrug crystal meth.
Koningshuiskenner Coks Donders stelt dat Pervetine destijds waarschijnlijk niet bekendstond als de harddrug die het nu is. "Veel drugs zijn begonnen als medicinale drugs, dus als medicijn voor een ziekte. Maar vanaf het moment dat je het verkeerd of te veel gebruikte kon het omslaan naar harddrugs." Tegenwoordig is er veel meer bekend over deze middelen, waardoor ze voor andere doeleinden worden gebruikt en niet meer als medicijn.
Donders suggereert dat Pervetine vooral populair was in oorlogstijd als oppeppend middel om vermoeidheid tegen te gaan. Soldaten gebruikten het om te overleven. De traumatische situatie van koningin Wilhelmina, met name haar ballingschap in Engeland, kan haar ertoe hebben aangezet het middel te gebruiken.
Alex van Dongen van verslavingskliniek Novadic-Kentron wijst ook op een rol van een "liberaal gedachtegoed" dat in Nederland heerst, waarbij men denkt: "het is niet te erg dus dan moet het kunnen."
Van Dongen beschrijft een historische vicieuze cirkel: nieuwe middelen lijken onschuldig, er is weinig onderzoek naar gedaan, en ze worden gedoogd totdat er grote problemen ontstaan. Dit gebeurde eerder met cocaïne en GHB, en recenter met lachgas en 'miauw miauw'. Het eerste onderzoek naar lachgas suggereerde bijvoorbeeld dat het niet super verslavend was, totdat er megagrote problemen ontstonden.
Volgens Van Dongen zijn de eerste gebruikers van nieuwe drugs vaak mensen in een bevoorrechte positie, zoals de koningin. Zij raken minder snel verslaafd en de impact is minder groot. Uiteindelijk wordt het een massaal fenomeen waarbij kwetsbare mensen het gaan gebruiken, met sneller negatieve gevolgen.
Bewustwordingscampagnes en de Gevolgen van Methamfetamine
In de Verenigde Staten is er sprake van een methamfetamine-epidemie, met een epidemie-status. Een bewustwordingscampagne in South Dakota, met een budget van 400.000 euro, omvatte onder andere een tv-commercial en posters. De campagne kreeg kritiek op social media, maar het reclamebureau J. Walter Thompson in Amsterdam acht hem geslaagd, omdat reclame attentie moet wekken.
Art director Benjamin de Villiers van TBWA\NEBOKO reageert positief: "Het feit dat wij hier in Nederland over deze campagne praten bewijst de kracht van het idee. Het shockeert, zonder gebruik te maken van negatieve, stereotype beelden."
In South Dakota is het aantal mensen dat verslavingshulp zocht wegens meth-gebruik in vier jaar tijd met 200 procent toegenomen. Het gebruik onder jongeren in de staat baart autoriteiten ook grote zorgen.
De documentaire over Ferry, die zijn geld verliest door verkeerde investeringen in de cryptowereld en mogelijk weer drugs gebruikt, roept emoties op bij kijkers. Zijn manager Christiaan Looman maakt zich grote zorgen over Ferry's gedrag, slaapgebrek en het uitblijven van reacties op zakelijke communicatie. Ferry's financiële problemen en het feit dat hij zijn rijbewijs kwijt is, dragen bij aan de bezorgdheid.