De Lama's: De Geschiedenis van een Improvisatiefenomeen

Het programma De Lama's, dat werd gepresenteerd door Patrick Lodiers, was een baanbrekende Nederlandse improvisatieshow die zijn oorsprong vond in het Britse Channel 4-programma Whose Line Is It Anyway?. Het programma combineerde bekende en minder bekende theatersportonderdelen, waarbij een groep van vier uitvoerders, de 'Lama's', ter plekke personages, scènes en soms liedjes improviseerden. De onderwerpen voor deze improvisaties waren gebaseerd op voorstellen van de gast of uit het publiek. De show werd gepresenteerd in de vorm van een nep spelprogramma, waarin de presentator willekeurig een winnaar aanwees.

Ontstaan en Vroege Jaren

De eerste uitzending van De Lama's vond plaats op 29 juni 2004, met Yvon Jaspers als de eerste gast-Lama. De show trok direct de aandacht van 873.000 kijkers, die onder de indruk waren van de spontaniteit en het improvisatietalent van de deelnemers. Voor het eerste seizoen werden diverse jonge cabaretiers en improvisatieacteurs benaderd. In dit eerste seizoen speelden Ruben Nicolai, Arie Koomen en Tijl Beckand samen met Martijn Oosterhuis en Kristel Zweers. Na dit seizoen stopten Oosterhuis en Zweers, die oorspronkelijk slechts voor één seizoen hadden getekend.

De formule, gebaseerd op de Engelse show Whose Line Is It Anyway?, bleek een groot succes. De theatersportonderdelen, die in een spelvorm tussen twee teams werden gegoten, waren al langer gemeengoed in de theatersportwereld. De acteurs van het BNN-programma wisten met het nodige kunst- en vliegwerk overal een mouw aan te passen. Improvisatie was hun grote kracht, en de inbreng van het publiek was de sleutel tot succes. Presentator Patrick Lodiers liet de mensen in de zaal bepalen wat er ging gebeuren, bijvoorbeeld door te vragen "Noem een hobby!". Tijl Beckand, Arie Koomen, Ruben Nicolai, Martijn Oosterhuis en Kristel Zweers pakten dergelijke uitdagingen zonder dralen op, niet gehinderd door schaamte of faalangst.

Veranderingen in de Cast en Groeiende Populariteit

Na het eerste seizoen maakten Martijn en Kristel plaats voor Ruben van der Meer en Sara Kroos. In 2006 kondigden zowel Sara Kroos als Arie Koomen aan dat zij zouden stoppen met het programma. Om nieuwe talenten te ontdekken, lanceerde BNN de talentenjacht Lama Gezocht. Op 23 februari 2007 won Ad-Just Bouwman deze wedstrijd. Echter, een week eerder had BNN al aangekondigd dat het team sowieso versterkt zou worden door acteur Jeroen van Koningsbrugge en cabaretier Jandino Asporaat. Vooral Jeroen van Koningsbrugge bleek een waardevolle toevoeging aan het team.

Op 8 augustus 2007 maakte BNN bekend dat Ad-Just Bouwman en Jandino Asporaat het team verlieten, nadat zij slechts in één aflevering hun opwachting hadden gemaakt. Vanaf dat moment tot het einde van het programma bestond het vaste team uit het viertal Ruben Nicolai, Tijl Beckand, Ruben van der Meer en Jeroen van Koningsbrugge.

De Lama's en de Gouden Televizier-Ring

Het programma De Lama's werd bekroond met de Gouden Televizier-Ring 2006. Tijdens een rechtstreekse televisie-uitzending kon het publiek stemmen op drie genomineerden: naast De Lama's waren dit Gooische Vrouwen (Talpa) en Dancing with the Stars (RTL4). Patrick Lodiers, presentator van De Lama's, was "onwaarschijnlijk blij" met de ring. Hij beschreef het succes als een climax, waarbij het publiek steeds meer ging lachen. Omroep BNN adopteerde uit vreugde een echte lama in Artis, die de naam Nico kreeg.

De populariteit van het programma, met name onder jongeren, werd toegeschreven aan het flitsende karakter van de voorstellingen, passend bij het zap-tijdperk, de herkenning, de openheid (met veel seksuele toespelingen en grof geschut) en de pretentieloosheid. Zo gaf een van de komedianten toe: "Het is de wereld van kabouter Plop en het niveau van Bassie & Adriaan".

Theatershows en Afscheid

Naast de televisieuze successen trad de groep ook buiten de uitzendingen op in het theater, waar zij uitzinnige zalen troffen. Improvisatietoneel werd een rage. Op de planken en televisie (met programma's als Flauw, Kannibalen, Gelukkig Je Bent Er) vond het veel navolging, maar de meeste probeersels konden niet tippen aan het voorbeeld dat Tijl Beckand en de zijnen hadden gegeven. Van 2005 tot 2008 gingen De Lama's op tournee door Nederland en België. In de maanden oktober en november van 2008 hielden zij hun afscheidstournee. Op 30 november 2008 werd de allerlaatste voorstelling gespeeld in Breda.

Op 25 december 2008 zond BNN een registratie uit van de allerlaatste live voorstelling van De Lama's On Tour. Tijl Beckand kondigde het programma af met het lied 'Bridge over Troubled Water', dat hij samen zong met Berget Lewis, en sprak de woorden: "Lieve, lieve mensen... alles is gezegd, alles is gedaan. Het sprookje is uit."

Opvolgers en Reünies

In het voorjaar van 2009 kwamen drie van de vier Lama's (Tijl Beckand, Ruben Nicolai en Ruben van der Meer) terug met een nieuw programma. In september 2009 begon BNN met De Badgasten, dat door sommigen werd gezien als de opvolger van De Lama's. Op 8 maart 2013 startte op RTL 4 De Grote Improvisatieshow, waarin ook Tijl Beckand en Ruben van der Meer meededen. In 2014 kwam er een tweedelige special met een reünie van De Lama's op TV, gepresenteerd door Filemon Wesselink.

Op 2 november 2015 startte BNN met een derde opvolger voor De Lama's: de improvisatieshow Alpacas onder leiding van Sophie Hilbrand. Zes vaste improvisatoren ('Alpaca's') moesten sketches per thema uitvoeren, waarbij het publiek de locaties, stemmingen en voorwerpen bepaalde. Ondanks tegenvallende kijkcijfers besloot BNN toch om Alpacas een tweede seizoen te geven.

In 2021 werd bekend dat De Lama's opnieuw bij elkaar zouden komen onder de naam TAFKAL, wat staat voor The Artists Formerly Known As Lama's. Hun oude naam gebruiken bracht te veel complicaties met zich mee, aangezien de rechten van De Lama's nog altijd in handen zijn van een Britse partij. TAFKAL toerde in 2022 langs diverse theaters in Nederland, bijna veertien jaar na hun laatste voorstelling in 2008. In 2022 en 2023 bracht TAFKAL ook een Videoland-serie uit.

Spelonderdelen van De Lama's

De Lama's maakten gebruik van een breed scala aan improvisatiespellen. Hieronder volgt een overzicht van enkele van de meest voorkomende onderdelen:

• Alfabet (in 90 seconden): De Lama's spelen een scène waarbij ze om de beurt een zin zeggen. De eerste zin begint met een door het publiek gekozen letter.
• Alleen vragen (ook wel de vragenronde): Twee Lama's moeten een gesprek voeren, maar mogen alleen vragen aan elkaar stellen.
• Datingshow: De gast en drie Lama's spelen 'date-kandidaten' voor een 'vrijgezel'. Aan de hand van de antwoorden moet de vrijgezel raden wie of wat zij zijn. Soms horen de date-kandidaten bij elkaar of hebben ze iets te maken met de gast van die aflevering.
• Diashow: Een Lama is de verteller die een "diashow" laat zien, terwijl de andere Lama's de dia's uitbeelden.
• De dierenwinkel: Iemand moet in een dierenwinkel raden welk dier hij heeft gekocht en wat er mis mee is, door een gesprek te voeren met de eigenaar van de winkel.
• De doventolk: Een Lama interviewt een andere Lama of de gast over een onbestaande hobby.
• De draaideur: De Lama's staan in een vierkant en krijgen per twee een situatie of personage. Als de zoemer wordt ingedrukt, draait het vierkant en spelen de voorste twee Lama's verder.
• Eerste zin, laatste zin: Twee duo's spelen scènes, waarbij ze elkaars laatste zin gebruiken om verder te gaan.
• De gedachtescène: Twee Lama's spelen een scène, terwijl de andere twee openbaren wat de spelers eigenlijk denken.
• De gehandicaptenscène: De Lama's worden in teams verdeeld. Eén speler van elk team speelt in een scène waarin een van tevoren gekozen woord of letter niet gebruikt mag worden.
• Het hoorspel: Een Lama is de verteller en speelt de personages.
• Ik wil graag zien: De Lama's laten associaties zien bij gegeven onderwerpen.
• Interview achteruit: Twee of drie Lama's houden een interview dat achterstevoren wordt gevoerd.
• Jabberen: Twee Lama's spelen een scène en praten onverstaanbaar, terwijl twee anderen toekijken.
• Letter veranderen: Tijdens een scène moeten de Lama's constant één letter vervangen door een andere.
• Het moordspel: De Lama's geven elkaar in stilte een moordenaar, locatie en moordwapen door.
• Nasynchronisatie: De Lama's spelen een scène uit een film na.
• Op en af met een woord: Elke Lama krijgt een woord toegewezen. Wanneer dit woord wordt genoemd, komt de Lama op of gaat hij af.
• Papier hier (ook wel de songtekstenronde): Twee Lama's spelen een scène en lezen zinnen voor van papieren vliegtuigjes of propjes, vaak afkomstig uit Nederlandse liedjes.
• De persconferentie: Een Lama die in het nieuws is gekomen, geeft een persconferentie zonder te weten wat hij precies heeft gedaan.
• Relatietherapeut: Een Lama en de gast hebben een denkbeeldige relatie.
• Roetsjbaan: Voorafgaand aan het spel worden emoties of muziekstijlen verzameld.
• Scène in 1 minuut: De Lama's moeten een historisch moment naspelen in één minuut.
• De specialist: Drie Lama's spelen een interview met een specialist.
• Superdubbing: Eén Lama doet de stemmen van de drie andere.
• Superhelden: Een Lama met een huiselijke crisis krijgt superhelden op bezoek om hem te helpen.
• Verboden te lachen: Het doel is om de tegenspeler aan het lachen te maken zonder zelf in de lach te schieten.
• De verjaardag: Eén Lama is jarig en krijgt bezoek van de andere Lama's, die verschillende rollen aannemen.
• Voorwerpenronde: Elke duo krijgt een alledaags gebruiksvoorwerp.
• Wereldkampioenschap in slow motion: Twee Lama's spelen de finale van een willekeurige sport in slow motion, met commentaar van een derde Lama.
• Wereldvisiesongfestival: Drie Lama's vertegenwoordigen elk een land en zingen over een gegeven onderwerp.
• Zoveel mogelijk manieren om...: De Lama's bedenken zo veel mogelijk manieren om iets te doen.

De Lama's hebben samen met The Partysquad een single gemaakt, genaamd 'Lekker Gewoon'. Op 4 april 2008 werd bekendgemaakt dat De Lama's gingen stoppen met hun tv-programma. Vanaf september 2008 werden de laatste 10 afleveringen uitgezonden, met de laatste uitzending op 7 november 2008, waarin de Lama's de set grotendeels afbraken.

tags: #de #lamas #goude #televisering