De Bus was een televisieprogramma dat te zien was in Nederland en België en fungeerde als een variant op de succesvolle realityshow Big Brother. Het eerste seizoen, begin 2000, was exclusief in Nederland te volgen op SBS6. Het tweede seizoen, in het najaar van 2000, werd ook uitgezonden op de Vlaamse zender VT4.
Vlak na het einde van de reallifeserie Big Brother, volgde dit verwante project waarbij deelnemers gedurende lange tijd onder cameratoezicht in een beperkte ruimte op elkaar aangewezen waren. SBS6 zond de eerste aflevering van De Bus uit op 14 februari 2000.
Het Concept van De Bus
Aan boord van een luxe dubbeldekker van 18 meter lang, 2,5 meter breed en 4 meter hoog, bevonden zich 11 zeer uiteenlopende passagiers die gedurende 16 weken met elkaar moesten leven. Slechts af en toe mochten ze hun rijdend onderkomen verlaten, hetzij voor een opdracht om geld te verdienen voor het huishoudbudget, hetzij voor de 'uitbraak' waarbij twee passagiers samen 's avonds uit mochten gaan.
De passagiers moesten elk een borg storten van 6000 gulden, die in de jackpot zou verdwijnen mochten ze het programma op eigen initiatief verlaten. Gedurende de tocht stemden de deelnemers zelf hun busgenoten weg, na een nominatie door de kijkers die daarvoor naar een speciaal telefoonnummer konden bellen. In tegenstelling tot Big Brother, waar de bewoners nomineerden en de kijkers iemand wegstemden, nomineerden in De Bus de kijkers. De uiteindelijke winnaar werd door de kijkers gekozen tijdens een speciale live-uitzending.
De slogan van het programma was: "De Bus... je zal er maar in zitten!" Het was de bedoeling dat de bus gedurende zo'n honderd dagen kriskras door Nederland zou rijden, om te stoppen op spectaculaire locaties. De passagiers waren, behalve wanneer de bus onderweg was, 24 uur per dag te volgen via streaming video op internet. De Bus had een dagelijkse uitzending van een half uur, en elke maandagavond werd een lange special uitgezonden.
De presentatie was in handen van Sylvana Simons. Een psycholoog, Bert Troost, was beschikbaar voor de deelnemers en de productie werd uitgevoerd door John de Mol Produkties.
Uitdagingen en Controverses
Na niet al te lange tijd ontstonden er echter problemen rond het programma. Regelmatige ruzies, gevoed door het (verbaal-)agressieve gedrag van een van de passagiers, de Bosnische Mirsad Baliç ("Šeki"), waren aan de orde van de dag. Het grove taalgebruik van de passagiers leidde ook tot klachten bij SBS6, waarop de zender zich genoodzaakt zag hen hierop aan te spreken en te dreigen met maatregelen.
In Den Haag stond de bus op het dak van de MegaStores in de stad, toen enkele tientallen ADO-fans door de hekken braken, bouwmaterialen gooiden en allerlei verwensingen uitten. Op 25 maart verliet Šeki plotseling onder onduidelijke omstandigheden de bus. Hij gaf aan geen enkel plezier meer te beleven aan zijn verblijf in de bus, waar ruzies vanaf het begin schering en inslag waren. "Ik voelde het meer als een oorlog dan als een leuk experiment. Ik was gewoon met het verkeerde programma bezig. Dit past niet bij mij," aldus Šeki, die na zijn gesprek met de psycholoog Bert Troost binnen een kwartier verdwenen was. Zijn 6000 gulden inleggeld ging zogenaamd in de jackpot.
In een interview met de winnaar van het eerste seizoen van Big Brother, Bart Spring in 't Veld, vertelde Šeki echter dat SBS6 hem tijdens het gesprek had gevraagd naar zijn criminele verleden, iets wat hij ontkende te hebben. Vervolgens zou SBS6 met het verhaal zijn gekomen een anoniem telefoontje te hebben ontvangen van iemand die beweerde dat hij (Šeki) een crimineel verleden zou hebben. Daarop zou hem de keuze zijn gegeven "vrijwillig" op te stappen in ruil voor teruggave van zijn inleggeld plus een "oprotpremie" van 7000 gulden, of door een arrestatieteam uit de bus te worden gehaald. Šeki zou er toen voor hebben gekozen om "vrijwillig" te vertrekken.
Opmerkelijk is ook dat Šeki niet aanwezig was in de finale-uitzending van het programma en dat presentatrice Sylvana Simons daar niets over zei, terwijl ze wel de redenen voor de afwezigheid van Bülent en Paul vermeldde. Op 6 april ontstond er opnieuw opschudding toen bleek dat een van de andere passagiers, Jop, een strafblad had wegens mishandeling en dit verzwegen had voor de programmamakers tijdens het antecedentenonderzoek. Hij moest De Bus gedwongen verlaten, wat leidde tot een emotioneel afscheid van zijn medepassagiere Antonette, met wie hij inmiddels een relatie had opgebouwd.
De week na de verwijdering van Jop stapte de van oorsprong Turkse Bülent zelf vrijwillig op. Deze Amsterdamse politieagent liet weten dat hij zijn gevoelens voor zijn medepassagiere Esmeralda niet meer in de hand had. Voor elke vroegtijdig vertrokken passagier (Šeki, Jop en Bülent) kwamen er twee nieuwe passagiers, waarvan de zittende passagiers er een moesten wegstemmen.
De Finale en Resultaten
Uiteindelijk won op 5 juni Antonette Sterrenburg De Bus. De 24-jarige kapster uit Woudrichem ontving 1 miljoen gulden bruto voor haar verblijf van bijna vier maanden in de bus. Ze werd door de televisiekijkers verkozen boven Iwan en Tessa, nadat de andere passagiers al eerder uit de bus waren gestemd. Opvallend blijft nog altijd dat de bij het publiek zeer populaire Eric als vierde eindigde.
Het geldbedrag dat de winnaar van De Bus zou krijgen, zou worden bepaald door de kijkcijfers, waarbij SBS6 ervan uitging dat zo het maximum van 1 miljoen gulden bereikt zou worden. De kijkcijfers van De Bus vielen echter het hele seizoen fors tegen, waardoor de uiteindelijke hoofdprijs ver beneden de verwachte 1 miljoen gulden zou blijven. Hierop werd besloten het bedrag op te hogen naar 1 miljoen gulden, omdat de kijkcijfers zogenaamd achter waren gebleven vanwege het mooie weer.
Ondanks tegenvallende kijkcijfers was het programma voor SBS6 een succes. Door het uitzenden van het programma verdubbelde de zender bijna haar marktaandeel. Ook de neveneffecten van De Bus waren groot. De titelsong van het programma, 'Miles Away from Nowhere' van de Golden Earring, haalde moeiteloos de hitlijsten. Er verscheen een Bus-cd Hits for the Road en DJ Madman scoorde een hit met de single Sex in de Bus.
Het grootste succes was weggelegd voor passagier Jop, die met het nummer Jij bent de zon, dat hij in De Bus bijna elke dag voor zijn geliefde Antonette had gezongen, wekenlang de nummer 1-positie bekleedde. Naast Jop wist ook passagier Eric na zijn vertrek uit het programma een hit te scoren. Hij werd na De Bus onder contract bij Dino Records genomen en bracht een single genaamd "Leven" uit. Deze haalde net zoals Jops single de Top 100. Zijn hoogtepunt was een optreden in het Holland Heineken House bij de Olympische Spelen in Sydney. Echter ook van deze "artiest" is na een tijd niets meer vernomen in de hitlijsten. Ook de passagiers Šeki ("Vamos snel de bus uit" op de melodie van het nummer: "Vamos a la playa" van Righeira) en Aziz brachten een single uit. Daarnaast verschenen er diverse cd-compilaties, zoals De Feestbus met daarop nummers die door de passagiers min of meer geadopteerd werden en veelvuldig door de Bus schalden, zoals Een bossie rooie rozen van Alex. Esmeralda sloeg een aanbod voor een naaktreportage in de Playboy af, maar verscheen wél met bikini aan in het blad Aktueel waarin zij ook geïnterviewd werd.
Mariam leert met een De Lijn-bus rijden
Het Tweede Seizoen
De eerste serie van De Bus werd nog in hetzelfde jaar 2000 opgevolgd door een tweede. Hiervoor ging SBS6 een coproductie aan met de Vlaamse zender VT4. Behalve zes Nederlandse kandidaten deden er daarom ook zes Belgen mee aan het programma. De Nederlandse presentatie was dit keer in handen van Ton van Royen en de Vlaamse versie werd gedaan door Inge Moerenhout. Ad Rombouts was opnieuw de chauffeur.
De passagiers kregen veel minder contact met de buitenwereld dan in het voorgaande seizoen. Bovendien bepaalden de passagiers niet meer wie de bus moest verlaten, maar de kijkers. Het tweede seizoen duurde van 4 september 2000 tot 1 januari 2001, gelijktijdig en concurrerend met de tweede versie van Big Brother. Volgens de volgers was dit echter een veel boeiender serie, omdat een aantal deelnemers bedrog en achterbakse streken in de strijd gooiden om de finale te bereiken. Koen werd berucht om zijn geheime boodschappen ("het hagelslagmysterie") en had seks met de naïeve Mariska. Nancy kreeg een waarschuwing nadat zij begon te vechten met Koen.
De kijkcijfers waren echter onvoldoende om nog een derde serie te rechtvaardigen. De Vlaamse zender VT4 besloot zelfs halverwege de uitzending van de liveshow op maandag aldaar te schrappen. In de finale in een Hilversumse televisiestudio moest Sandra als eerste uitstappen. Zoe veroverde de derde plaats, en de eindstrijd ging tussen Hans en Koen.
Spin-off en Vergelijking met Big Brother
In de zomer van 2001 werd de bus van De Bus gebruikt voor een spin-off van het programma: BUSetas. In BUSetas werd een groep jongeren gevolgd die in Spanje zonder geld op vakantie ging. Door middel van eenvoudige baantjes moesten ze iedere dag geld verdienen. De titel van het programma wordt gevormd door samentrekking van de woorden 'bus' en 'peseta's', de toenmalige munteenheid van Spanje.
Het programma De Bus kan worden gezien als het reality-antwoord van SBS6 op Big Brother. Elf zeer uiteenlopende kandidaten werden zestien weken lang gevolgd vanuit een luxe dubbeldekker. Verschillende elementen van de tegenhanger verschenen ook in De Bus: internet live streams, een wekelijkse live uitzending en de kijker die kandidaten weg kon stemmen. In tegenstelling tot Big Brother besteedde De Bus echter meer aandacht aan het voortraject; de selectieprocedure van de kandidaten van voorrondes werd ook uitgezonden.
Het programma zorgde al snel na de start voor opschudding. Zo werd de bus in Alkmaar en Den Haag door jongeren bekogeld en was de bus als gevolg hiervan al snel niet meer welkom in diverse steden in Nederland, waardoor men uitweek naar Duitsland en België. Ook een aantal passagiers kwamen in opspraak. De Bosnische Mirsad "Seki" Balic werd in de pers abusievelijk verward met een criminele naamgenoot uit Bosnië en moest vervroegd de bus verlaten.
Het programma was commercieel en qua kijkcijfers enorm succesvol. SBS verdubbelde bijna haar marktaandeel, de titelsong van The Golden Earring werd een hit en daarnaast brachten diverse kandidaten succesvolle singles uit. Het tweede seizoen, dat nog in hetzelfde jaar verscheen, wist het succes echter niet te herhalen.
tags: #deelnemers #tv #programma #de #bus