Vanaf vandaag is ANNE+, een Nederlandse film over het liefdesleven van de twintiger Anne in Amsterdam, wereldwijd te bekijken op streamingdienst Netflix. De film is een vervolg op de gelijknamige serie, die eerder hoge ogen gooide en geregisseerd werd door Valerie Bisscheroux. De reeks werd meerdere keren genomineerd voor de Gouden Kalveren en de prestigieuze mediaprijs Prix Europa.
De afleveringen van de serie verschenen na een succesvolle crowdfundingsactie op YouTube, onder de vlag van omroep BNNVARA. Cast en crew werkten vrijwillig mee, waarna Netflix zich als koper meldde. Actrice Hanna van Vliet, die de hoofdrol vertolkt en nauw betrokken was bij het maakproces, vertelt dat de gesprekken over een vervolg vrijwel direct na de interesse van Netflix begonnen. Netflix zag een film erg zitten, terwijl de makers daar nog niet eens aan gedacht hadden.
Het verhaal van ANNE+
De serie en film vertellen het verhaal van een jonge queer vrouw in Amsterdam en haar vriendengroep. Naast thema's als vriendschap en liefde, spelen genderidentiteit en seksuele identiteit een belangrijke rol. Anne is bijvoorbeeld bevriend met haar ex, Lily, en met het homostel Teun en Max. Ook leert ze Doris kennen, een trans man midden in zijn transitie.
Lhbtq-representatie in de media
Mediawetenschapper Linda Duits van de Universiteit Utrecht is niet verbaasd dat Netflix interesse toonde in ANNE+. "Lhbtq-representatie staat in de belangstelling. Dat heeft te maken met het verhoogd activisme in de samenleving. We zien een opleving van het feminisme en antiracisme, die bewegingen zetten sterk in op identiteit. Dit onderwerp hoort er ook bij."
Voor Hanna van Vliet was het belangrijk dat de serie niet alleen focuste op het lhbtq-zijn. Ze noemt dit "onnadrukkelijke representatie". Van Vliet legt uit: "Er zitten veel verschillende soorten queerkarakters in, maar het komt niet de hele tijd nadrukkelijk ter sprake." Tegelijkertijd moesten de serie en film niet alleen over trauma gaan. "Het is niet zo dat er maar één gay personage is, dat vanwege zijn gay-zijn alleen maar traumatische dingen meemaakt." Dit laatste ziet Van Vliet nog te veel terug in de media.
Volgens Duits is de mediarepresentatie van lhbt+'ers momenteel beter dan ooit. Zij herkent wat Van Vliet zegt. "Representatie gaat er niet alleen over dat je op tv homo's ziet. Het gaat er ook om dat je niet alleen gays ziet die bijvoorbeeld op Geer en Goor lijken." ANNE+ slaagt hier volgens Duits in: "Je ziet een lesbisch hoofdpersoon die dingen beleeft, het is allemaal heel alledaags. En dan zijn er ook nog eens een heleboel verschillende lesbische personages."
Duits benadrukt ook het belang dat in lhbtq-verhalen niet altijd de nadruk wordt gelegd op trauma. "Vroeger ging bij lhbtq-personages de verhaallijn altijd over uit de kast komen. Was dat gebeurd, dan werd het personage afgedankt."
De makers wilden daar nadrukkelijk bij wegblijven, zegt actrice Van Vliet. "We wilden iets positiefs maken voor jonge queers, maar ook voor hun ouders. Zodat de ouders niet in paniek schieten als hun kind out komt", vervolgt ze. "Ouders reageren soms slecht op een coming out. Ze willen dat hun kind het zo makkelijk mogelijk heeft en reageren uit bezorgdheid".
Nederland als voorbeeldland?
ANNE+ sloeg in het buitenland aan. Nu de film wereldwijd op Netflix te zien is, roept dat een beeld op van Nederland als voortrekkersland qua lhbtq-rechten. Dat is niet helemaal terecht, vindt Van Vliet. "De wereld ziet ons als heel progressief, maar als je naar de Rainbow index kijkt - een jaarlijkse ranglijst waarop Europese landen gerangschikt worden op hun inzet voor lhbtq'ers - staat Nederland op plaats 13."
Volgens haar valt er bijvoorbeeld nog veel te winnen op het gebied van meerouderschap en discriminerend geweld.
Een geslaagde media-productie lost zeker niet alle problemen op waarmee de lhbtq-gemeenschap kampt, erkent ook Duits. Maar goede representatie kan wel leiden tot bijvoorbeeld minder geweld. "Als jouw identiteit nooit getoond wordt in films en series, dan voelt dat als miskenning. Het kan de deur zelfs openzetten naar geweld, want je wijkt af van wat mensen dagelijks te zien krijgen", legt de mediawetenschapper uit. "Hoe afwijkender je bent, hoe kwetsbaarder. Representatie doet iets met hoe mensen in het echte leven worden buitengesloten."
Diversiteit is iets bijzonders
Actrice Hanna van Vliet hoopt dat kijkers uit ANNE+ meenemen dat diversiteit iets bijzonders is. "Dat mensen denken, wat is het eigenlijk mooi dat er diversiteit bestaat." De bedoeling, zo vervolgt ze, is dat kijkers zich verbonden voelen met de personages, "queer of niet queer".
In Nederland kreeg ze tot dusver positieve reacties. "Ik word aangesproken door heterovrouwen van 50 en zelfs door heterojongens van in de twintig. Ik ben lesbisch en kijk m'n hele leven al heterofilms."
Over Hanna van Vliet
Hanna van Vliet (Gorinchem, 6 juni 1992) is een Nederlandse actrice. Ze is de dochter van een oncoloog (vader) en een kinderarts (moeder). Van Vliet begon op zesjarige leeftijd met toneelspelen en speelde haar hele jeugd bij Het Jeugdtheaterhuis Gouda. Haar eerste ambitie was dierenarts worden, maar eenmaal aan het toneel raakte ze daaraan verknocht. In 2014 studeerde ze af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. In datzelfde jaar speelde ze de hoofdrol van Pippi Langkous in de gelijknamige musical, en in 2015 speelde ze naast Rosa da Silva de hoofdrol in de musical De Tweeling, gebaseerd op het gelijknamige boek. Voor haar rol in De Tweeling ontving Van Vliet in 2016 een Musical Award-nominatie voor beste vrouwelijke hoofdrol in een grote musical. In 2018 werd ze nog eens genomineerd voor een Musical Award voor beste bijrol voor haar rol in Fiddler on the Roof. Ze was van 2016 tot en met 2018 samen met Roel Dirven en Rik Hoogendoorn te zien in de reclamespotjes van de doe-het-zelf-keten Gamma.
Van Vliet was vanaf begin 2017 nauw betrokken bij de ontwikkeling van de serie ANNE+, waarvoor ze ook de titelrol speelt. De serie ging eind 2018 in première op het Nederlands Film Festival en kreeg een tweede seizoen dat begon op dinsdag 3 maart 2020. De serie was van maart 2021 tot maart 2023 ook op Netflix te zien. ANNE+ kreeg in 2021 een vervolg in de vorm van een gelijknamige speelfilm, met een bioscooprelease in Nederland en België. Daarnaast is de film wereldwijd te zien op Netflix. In 2023 volgden De droom van de jeugd met onder andere Tamar van den Dop, Annet Malherbe en Mark Rietman. Ook was ze te zien in de Engelstalige versie van Sweet Sixteen in het Amsterdams Theaterhuis.
Van Vliet is sinds 2015 de levenspartner van actrice Ilke Paddenburg (zuster van Eefje Paddenburg). Met haar co-produceerde ze haar eerste korte film. In een interview met Het Parool naar aanleiding van De droom van de jeugd wees ze er (nogmaals) op dat de rollen voor vrouwen toch vooral bestaan uit stereotypen (Maria, bitch of hoer).
Filmografie (selectie)
- 2015: Moordvrouw (afl.)
- 2017: B.A.B.S. (Keet, afl.)
- 2018: Jeuk (Hanna, afl.)
- 2019: Random Shit (Beauty #2, afl.)
- 2022: Modern Love Amsterdam (Naomi, afl.)
Theater (selectie)
- 2018: De Meeuw (Nina, Amsterdamse Bostheater i.s.m.)
- 2023: Sweet Sixteen (Engelstalig, Orange Theatre Company i.s.m.)