In november 2020 bracht Pixar Animation Studios de langverwachte film "Soul" uit, een productie die zowel visueel verbluffend als filosofisch prikkelend is. De film, geregisseerd door Pete Docter en mede-geregisseerd door Kemp Powers, duikt diep in de aard van de menselijke ziel, levensdoelen en de essentie van het leven zelf.
Het Verhaal van Joe Gardner
De protagonist van "Soul" is Joe Gardner, een gepassioneerde muziekleraar op een middelbare school met een droom: een carrière als jazzmuzikant. Zijn leven neemt een onverwachte wending wanneer hij, na een ongelukkige val, vanuit de straten van New York belandt in Het Grote Hiervoor (The Great Before). Dit is de mysterieuze plek waar nieuwe zielen hun persoonlijkheid, eigenaardigheden en interesses ontwikkelen voordat ze de reis naar de aarde maken.
Vastbesloten om terug te keren naar zijn lichaam en zijn droom na te jagen, vormt Joe een onwaarschijnlijk team met 22, een cynische ziel die al millennia in Het Grote Hiervoor verblijft en geen enkele interesse heeft in het leven als mens. 22 kan simpelweg niet begrijpen wat er zo aantrekkelijk zou zijn aan het aardse bestaan.
Filosofische Thema's en Inspiratiebronnen
De thematiek van "Soul" sluit nauw aan bij eerdere Pixar-successen zoals "Inside Out" en "Coco", films die erin slagen complexe onderwerpen behapbaar te maken voor een breed publiek. "Soul" focust zich op levensdoelen en passies, en visualiseert deze concepten op een unieke manier.
De film verkent diepgaande filosofische ideeën over de ziel, die deels terug te leiden zijn naar de christelijke theologie en de filosofie van Plato. Zo wordt het concept van de ziel die gescheiden kan worden van het lichaam aangehaald, een idee dat ook terugkomt in de theologie. Sint Augustinus maakte al een onderscheid tussen het materiële lichaam en de immateriële ziel, die hij beschouwde als de ware realiteit in het menselijk leven. In de Middeleeuwen combineerde Thomas van Aquino deze ideeën met die van Aristoteles, stellende dat de ziel en het lichaam samen één substantie vormen.
Net als Plato en Socrates, die de onsterfelijkheid van de ziel accepteerden, gaan vroege christelijke denkers ervan uit dat de ziel na de dood voortbestaat en door God bij de geboorte aan het lichaam wordt toegediend. "Soul" voegt hieraan toe dat in Het Grote Hiervoor elke ziel unieke persoonlijkheden krijgt toegewezen op een soort badge, die pas compleet is wanneer de ziel zijn of haar "vonk" heeft gevonden. Dit suggereert dat persoonlijkheden al onderdeel zijn van de ziel voordat deze het lichaam bewoont.
De film introduceert ook het concept van The Zone, een plaats waar mensen terechtkomen wanneer hun passie hen in een euforische trance brengt. Dit kan gezien worden als een metafoor voor de intense flow-ervaringen die gepaard gaan met diepe concentratie en toewijding aan een activiteit.
De Jazz-ervaring en Muziek
Voor liefhebbers van jazz biedt "Soul" een ware traktatie. De film gebruikt jazzmuziek als de pulserende hartslag van het leven, waarbij structuur en improvisatie elkaar naar ongekende hoogten stuwen. De soundtrack, gecomponeerd door Trent Reznor en Atticus Ross, samen met jazzmuzikant Jon Batiste, draagt bij aan de sfeer en diepgang van de film.
Hoewel sommigen vonden dat er wellicht iets meer muziek verwacht mocht worden, wordt de jazz in de film gebruikt om het unieke, improvisatorische en soms complexe karakter van het leven te weerspiegelen. De muziek ondersteunt de boodschap dat elke seconde uniek is en omarmd moet worden.
Ontvangst en Kritiek
"Soul" werd over het algemeen positief ontvangen door critici en publiek, met lof voor het vakmanschap, het verhaal, de personages, de thema's, de ideeën, het geluidsontwerp, de creativiteit en de muziek. De film werd door de National Board of Review en het American Film Institute zelfs genoemd als een van de top tien films van 2020.
Echter, niet iedereen was even enthousiast. Sommige kijkers vonden de film te pretentieus, met te veel filosofische diepgang die niet altijd even goed te behappen was voor een jonger publiek. De scènes in Het Grote Hiervoor werden door sommigen als te langdradig en contrastrijk ervaren ten opzichte van de rest van de film. De makers werden ook verweten aan originaliteit in te boeten, en het einde werd door sommigen als te obligatoir beschouwd.
Anderen prezen juist de gedurfde en experimentele aanpak van Pixar. Ze benadrukten dat de film intelligent, geestig, humaan, complex en ontroerend is, en dat het argument dat kinderen de film niet zouden begrijpen, een achterhaald cliché is. Zij zagen "Soul" als een van de meest volwassen films van Pixar, gericht op een breder, mogelijk iets ouder publiek.
Disney and Pixar’s Soul | Official Trailer | Disney+
Productie en Distributie
De productie van "Soul" begon rond 2016, met Pete Docter aan het roer. De film zou oorspronkelijk in de zomer van 2020 in de bioscopen verschijnen, maar door de wereldwijde COVID-19-pandemie werd de release verschoven. Uiteindelijk werd "Soul" op 25 december 2020 direct-to-streaming uitgebracht op Disney+ in landen waar de streamingdienst beschikbaar was. In de Verenigde Staten werd de film op 12 januari 2024 alsnog in de bioscopen uitgebracht, waar het meer dan $122 miljoen opbracht.
Naast de hoofdfilm werd ook de Pixar-short "Burrow" vertoond, die oorspronkelijk in de bioscoop voorafgaand aan "Soul" zou draaien. Deze short is eveneens beschikbaar op Disney+.
De stemacteurs in de originele versie zijn onder andere Jamie Foxx als Joe Gardner en Tina Fey als 22. In de Nederlandse versie worden de stemmen vertolkt door onder andere Kenny B en Jacqueline Govaert.
tags: #kinderfilm #soul #netflix