De film Oorlogswinter, geregisseerd door Martin Koolhoven, vertelt het aangrijpende verhaal van de 14-jarige Michiel van Beusekom tijdens de ijskoude winter van 1944/1945. Gebaseerd op het gelijknamige jeugdboek van Jan Terlouw, combineert de film elementen van een coming-of-age verhaal met een spannend oorlogsdrama.
Het Verhaal van Michiel
Michiel, de zoon van de burgemeester van een dorpje nabij Zwolle, voelt zich onrustig door de sluiting van school en de gematigde houding van zijn vader ten opzichte van de Duitse bezetters. Hij wil dolgraag iets betekenen in het verzet, net als zijn oom Ben. Zijn vader, Johan van Beusekom (gespeeld door Raymond Thiry), probeert de situatie diplomatiek te managen om het dorp te beschermen. Michiel vindt dit echter slap en verlangt naar actie.
Wanneer Michiel samen met zijn beste vriend Theo (Jesse van Driel) een Brits vliegtuigwrak onderzoekt, neemt hij een horloge mee, terwijl Theo een rubberen slang meeneemt. Kort daarna wordt Michiel door zijn oudere buurjongen Dirk (Mees Peijnenburg) in vertrouwen genomen. Dirk is van plan een munitiedepot te overvallen en geeft Michiel een brief mee die hij aan Bertus van Gelder (Tygo Gernandt) moet bezorgen als Dirk niet terugkeert. Dirk wordt echter gearresteerd en Bertus slaat op de vlucht, om vervolgens door de Duitsers te worden doodgeschoten. Hierdoor leest Michiel de brief zelf.
In de brief ontdekt Michiel de locatie van een ondergrondse schuilplaats waar de Britse piloot Jack (Jamie Campbell Bower) zich schuilhoudt. Michiel besluit de gewonde piloot te helpen ontsnappen naar Zwolle, waar Jack een contactpersoon heeft. Ze plannen om de middagpont te nemen, gebruikmakend van het moment dat de Duitse soldaten thee drinken.
Keuzes en Realiteit
Tijdens hun poging om Zwolle te bereiken, komen Jack en Michiel in contact met Duitse soldaten. Jack onthult dat hij een soldaat heeft doodgeschoten om te kunnen ontsnappen. Als vergelding arresteren de Duitsers enkele dorpelingen, waaronder Michiels vader. Jack wil zich aangeven om Michiels vader te redden, maar Michiel houdt hem tegen, in de hoop dat oom Ben zal ingrijpen.
De volgende ochtend blijkt dat de situatie complexer is dan Michiel dacht. Ondanks zijn pogingen om zijn vader te redden, wordt deze samen met andere gijzelaars gefusilleerd. Michiel voelt zich verraden door de te optimistische voorstelling van zaken door oom Ben.
Een nieuwe poging om naar Zwolle te gaan met een koets verloopt moeizaam. Een wiel loopt af, maar Duitse soldaten en de verdachte Schafter helpen hen. Aan de pont aangekomen, dwingt Jack de veerman met zijn pistool te wachten vanwege de aanwezigheid van Duitsers aan de overkant. Jack en Michiel vluchten het bos in, maar hun paard raakt gewond. Michiel vertelt Jack de waarheid over zijn vader. Wanneer ze terugkeren naar de schuilplaats, ontdekken ze dat deze door de Duitsers is gevonden.
Verraad en Verlossing
Michiel ziet Schafter een Joods meisje toespreken en later de sneeuwpop van het meisje willen vernielen. Wanneer Michiel aan Ben vertelt over Jack, neemt Ben de zorg voor de piloot op zich en belooft hem samen met Erica over de IJsselbrug te helpen. Ben merkt op dat Dirk hem hier nooit mee had mogen belasten. Later vindt Michiel bewijs dat Ben met de Duitsers heult. Hij confronteert Ben bij de IJsselbrug en onthult zijn verraad aan Jack. Samen overmeesteren ze Ben, maar hij weet te ontsnappen.
Tijdens de achtervolging in het bos, weet Ben Michiel over te halen hem te laten gaan. Ben loopt richting een groep Duitse soldaten, wat de inspanningen van Michiel teniet zou doen. Op het bevrijdingsfeest kijkt een veranderde, oudere Michiel toe. Uiteindelijk wordt hij door zijn vriend Theo overgehaald om deel te nemen aan de festiviteiten.
Productie en Ontvangst
De filmopnames vonden plaats van februari tot april 2008, grotendeels in de sneeuw. Een deel van de opnames werd in Litouwen gedaan, aangevuld met enkele dagen in Nederland waar sneeuw lag. Belangrijke filmlocaties waren Woudrichem, Megen, Herwijnen (Huis Kerkenstein) en de IJsselbrug bij Zwolle.
Oorlogswinter werd een groot kassucces in Nederland, met bijna een miljoen bezoekers. De film ontving de status 'Gouden Film' binnen negen dagen na release en bereikte later de 'Platina Film'-status met 400.000 bezoekers, oplopend tot 850.000 verkochte plaatsen in Nederland en 60.000 in België. Hiermee was het de meest succesvolle Nederlandse film sinds 2007.
Trailer Oorlogswinter
Internationale Erkenning en Prijzen
De film werd ook internationaal verkocht en uitgebracht in landen als de Verenigde Staten, China, Australië, Frankrijk, Ierland, Nieuw-Zeeland, Duitsland en de Scandinavische landen. Oorlogswinter behaalde internationale erkenning en prijzen:
- Gouden Kalveren (Nederlands Film Festival 2009): Beste Acteur (Martijn Lakemeier), Beste Mannelijke Bijrol (Raymond Thiry), Beste Production Design.
- Internationaal Filmfestival van Rome: Prijs voor Beste Jeugdfilm (12 jaar en ouder).
- Satellite Award: Genomineerd in de categorie Beste Buitenlandse Film.
- European Film Awards: Selectie voor de nominaties.
- Oscar Shortlist: De film stond op de shortlist voor de Oscar voor Beste Niet-Engelstalige Film.
In de Verenigde Staten werd de film via Sony Pictures Classics in 107 bioscopen vertoond.
Vergelijking met het Boek en Televisieadaptaties
Er zijn enkele verschillen tussen de film en het oorspronkelijke boek. In het boek duikt Dirk onder in de schuilplaats en is hij degene die de Duitse soldaat doodschiet. Michiel schiet in het boek oom Ben dood, en een Duitser redt Michiels kleine broertje. De film werd ook bewerkt tot een driedelige televisieserie door Omroep MAX. Eerder, in 1975, verfilmde de VARA het boek als een 13-delige televisieserie onder regie van Aart Staartjes.
De film biedt ook educatief materiaal, waaronder lessen op LessonUp die de film bespreken in de klas, met aandacht voor thema's als (on)vrijheid en de betekenis van 4 en 5 mei.
tags: #oorlogswinter #film #netflix