De titel Soldaat van Oranje roept verschillende beelden op, van de iconische oorlogsfilm uit 1977 tot de langstlopende musical van Nederland en speciale televisie-uitzendingen. Dit artikel duikt in de wereld van dit Nederlandse fenomeen, dat zowel op het witte doek, het toneel als op de buis een onuitwisbare indruk heeft achtergelaten.
De Oorsprong: De Film "Soldaat van Oranje" (1977)
De basis voor het Soldaat van Oranje-verhaal ligt in de gelijknamige Nederlandse oorlogsfilm uit 1977, geregisseerd door Paul Verhoeven. Het scenario, geschreven door Gerard Soeteman en Kees Holierhoek met bijdragen van Verhoeven, is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Nederlandse verzetsstrijder Erik Hazelhoff Roelfzema, wiens boek in 1971 werd uitgebracht.
De film schetst het leven van een groep studenten in Leiden aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat Erik Lanshof, die samen met zijn vrienden Guus Lejeune, de joodse Esther en haar verloofde Robbie, een onbezorgd leven leidt totdat de oorlog uitbreekt. De verhaallijn volgt hun verschillende paden: sommigen sluiten zich aan bij het studentenverzet, terwijl anderen, zoals Alex, de kant van de collaboratie kiezen. De pogingen om naar Engeland te vluchten, spionageacties, gevangenschap in het Oranjehotel en executies vormen de dramatische kern van het verhaal.
De film bevat diverse scènes die gebaseerd zijn op ware gebeurtenissen, al dan niet met aanpassingen voor dramatisch effect. Zo wordt de arrestatie van Jan Weinberg (gebaseerd op Jean Mesritz) op het Tjeukemeer tijdens een mislukte poging per watervliegtuig naar Engeland te ontkomen, getoond. Ook de ontgroening, die plaatsvond in de sociëteit van de Leidse Studentenvereniging Minerva, en het Duitse bombardement op een Nederlandse kazerne zijn opgenomen.
De ontvangst van de film was gemengd. Nederlandse filmcritici waren verdeeld, maar in de Verenigde Staten werd de film goed ontvangen en in 1979 genomineerd voor een Golden Globe Award in de categorie Best Foreign Language Film. In 2001 werd een vervolg, Soldaat van Oranje 2, aangekondigd, dat zich zou richten op Erik Lanshof's leven na de oorlog en zijn betrokkenheid bij de Molukse onafhankelijkheidsstrijd, maar dit vervolg is er nooit gekomen.
Van Podium naar Theater: De Musical "Soldaat van Oranje"
De musical Soldaat van Oranje, die sinds 2010 onafgebroken draait, is uitgegroeid tot een cultureel fenomeen en de langstlopende musical van Nederland. De productie, gebaseerd op het boek van Erik Hazelhoff Roelfzema, speelt zich af in het speciaal gebouwde theater 'de TheaterHangaar' op het voormalige vliegveld Valkenburg in Katwijk.
Deze spectaculaire musicalproductie neemt de kijker mee in de wereld achter de voorstelling, van de audities en fotoshoots tot de repetities en de eerste voetstappen in het theater. Het verhaal volgt de avonturen van Erik Hazelhoff Roelfzema en zijn vrienden tijdens de Tweede Wereldoorlog, met thema's als vriendschap, liefde en verzet.
Met meer dan 3.500 voorstellingen en ruim 3,7 miljoen bezoekers heeft de musical een ongekend succes gekend. Echter, op 12 juli 2026 zal Soldaat van Oranje na 15 jaar haar allerlaatste voorstelling spelen.
Televisie-uitzendingen en Speciale Programma's
Ter ere van de mijlpalen van de musical, waaronder de 3000ste voorstelling, zijn er speciale televisie-uitzendingen geweest die een uniek inkijkje boden in de totstandkoming van dit theaterstuk.
Making Of Soldaat van Oranje - De Musical (SBS6)
Op zondagmiddag 8 mei werd om 13:55 uur bij SBS6 de documentaire Making Of Soldaat van Oranje - De Musical uitgezonden. Deze special nam de kijker mee in de wereld achter de productie, de totstandkoming, de keuzes voor het boek als basis en de intense voorbereidingen van de cast.
Stars On Stage: Soldaat van Oranje (RTL4)
Een andere bijzondere uitzending was Stars On Stage: Soldaat van Oranje, een eenmalige special op RTL4. Hierin zongen zeven oud-deelnemers van het televisieprogramma Stars On Stage nummers uit de musical. De jury, bestaande uit Albert Verlinde, Lone van Roosendaal en Jim Bakkum, beoordeelde de optredens. Jamai Loman en Buddy Vedder presenteerden deze special.
Deze televisieprogramma's benadrukken de blijvende populariteit van Soldaat van Oranje en de wens om het publiek een kijkje achter de schermen te geven van deze indrukwekkende productie.