Informatievoorziening binnen de Rijksoverheid: Kansen en Initiatieven

Online Evenement: Carrière in Informatiebeheer bij de Rijksoverheid

Op maandag 9 maart 2026, van 15:00 tot 16:30 uur, vindt een online evenement plaats gericht op potentiële werknemers binnen de Rijksoverheid in de informatievoorziening. Dit evenement biedt een uitstekende gelegenheid om meer te leren over de mogelijkheden als informatieadviseur of informatiemanager.

Tijdens dit evenement krijgt u de kans om kennis te maken met diverse informatiemanagers en informatieadviseurs die werkzaam zijn bij de Rijksoverheid. De sprekers zullen een inkijkje geven in hun dagelijkse werkpraktijk en aan de hand van praktijkvoorbeelden illustreren met welke projecten en thema's een informatiespecialist te maken krijgt.

Er is volop gelegenheid om vragen te stellen. De sprekers zullen live antwoorden geven op vragen die via de chat worden gesteld, terwijl recruiters op de achtergrond geïnteresseerden screenen voor de talentpool en potentiële matches onderzoeken. Judith Faber, informatiespecialist bij de Concerndirectie Informatiehuishouding en Openbaarmaking van het ministerie van Financiën, zal een presentatie verzorgen. Meld u aan en ontvang een gratis ticket. Mocht u verhinderd zijn, dan is het mogelijk om uw deelname te annuleren.

'Binnenlandse Zaken': Een Historisch Radioprogramma

Een ander aspect van 'Binnenlandse Zaken' betreft een wekelijks satirisch radioprogramma van de TROS. Dit programma werd uitgezonden vanaf 1987 en kende verschillende uitzendtijden en zenders: eerst op woensdagmiddag via Radio 1, vervolgens op vrijdagmiddag via Radio 2, en in het laatste seizoen in 1994 op maandagmorgen.

Het radioprogramma werd met publiek opgenomen in het eetcafé Moeke Spijkstra in Blaricum en gepresenteerd door Ivo Niehe. Het programma beschreef zichzelf als een 'college knappe koppen dat met elkaar kan lezen en kan schrijven', waarbij meestal vier of vijf panelleden deelnamen.

Aanvankelijk duurde het programma een half uur. In het laatste seizoen, toen het naar de maandagmorgen verhuisde, veranderde de opzet enigszins: Ivo Niehe verzorgde de centrale presentatie vanuit de TROS-studio, terwijl Stijn Aerden de locatie-opnames inleidde. De teksten, vaak aansluitend op de actualiteit, werden door de panelleden zelf geschreven en voorgedragen. Het programma bevatte korte uitspraken, soms onderdeel van een vaste rubriek zoals 'wie hoort er niet in het rijtje thuis?', 'het toppunt van', 'de top drie', of 'het beste medicijn tegen'. Ook waren er eenakters, gedichten (vooral door Driek van Wissen) en sketches.

Een vast onderdeel was een taalrubriek van en door de Groningse dichter Driek van Wissen, die deel uitmaakte van het panel. In de laatste seizoenen, vanaf de vormgeving 'Waar moet het heen met onze taal?', werd deze rubriek voorafgegaan door het thema 'Lorentz und Söhne' van James Last. Deze muziek werd ook gebruikt toen Driek van Wissen zijn taalbeschouwingen presenteerde in een televisieprogramma. Als decor werd hiervoor een grote kinderstoel gebruikt, waarin Driek van Wissen plaatsnam.

Direct Duidelijk: Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Kay Bemelen, brigadeleider van Direct Duidelijk bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), werkt samen met diverse partners, gemeenten en uitvoeringsorganisaties aan een landelijk en regionaal netwerk om communicatie vanuit de overheid begrijpelijker en toegankelijker te maken.

Direct Duidelijk valt onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en is onderdeel van de 'inclusieclub', de groep binnen het rijk die zich bezighoudt met het ontwikkelen van 'digitaal inclusief beleid'. Dit is van groot belang gezien de toenemende complexiteit van de maatschappij en de constante stroom aan informatie, die veel mensen, zeker door de digitalisering, moeilijk kunnen bijbenen.

Het uitgangspunt van staatssecretaris Raymond Knops is dat de overheid zelf het goede voorbeeld moet geven. De aanleiding voor het ontstaan van Direct Duidelijk kan worden teruggebracht tot twee vraagstukken: een maatschappelijk vraagstuk en een bedrijfsmatig vraagstuk.

Maatschappelijk en Bedrijfsmatig Vraagstuk

Het maatschappelijke vraagstuk is dat uit onderzoek blijkt dat veel burgers de overheid niet meer goed begrijpen, met name door het taalgebruik. Dit belemmert hun participatie in de samenleving. Het bedrijfsmatige vraagstuk voor overheidsorganisaties is dat de informatie constant moet worden gecorrigeerd als burgers deze niet goed begrijpen.

Direct Duidelijk beoogt dit probleem op te lossen door ambtenaren - professionals binnen overheidsorganisaties - bewust te maken van dit probleem. Het doel is om hen van 'onbewust onbekwaam naar bewust onbekwaam' te brengen, om vervolgens ondersteuning te bieden bij het aanpakken van het probleem. Vervolgens worden de effecten van deze inspanningen gemeten.

De Drie Pijlers van Direct Duidelijk

Direct Duidelijk is een landelijk programma waarbij alle overheidsorganisaties gezamenlijk verantwoordelijk zijn. Het programma rust op drie pijlers:

• Bewustwording: Dit omvat drie hoofdactiviteiten: een permanente campagne die in 2018 is gestart onder leiding van Lodewijk van Noort (destijds Ambassadeur Heldere Taal), het onderhouden van een netwerk, en het vragen van aandacht voor het maatschappelijke vraagstuk van (digitale) inclusie.
• Ondersteuning: Er worden twee vormen van ondersteuning geboden. Daarnaast wordt een regeling opengesteld, ontwikkeld op basis van de behoeften van overheidsorganisaties.
• Meten: Dit omvat academische onderzoeken, mede uitgevoerd met taalfaculteiten van universiteiten zoals de Universiteit van Utrecht en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, evenals effectmetingen.

Direct Duidelijk Doen: De Regeling voor Begrijpelijke Taal

De regeling Direct Duidelijk Doen biedt trainingen in begrijpelijke taal en vervolgtrainingen tot taal- en schrijfcoach, evenals toegang tot de Direct Duidelijk-hulplijn. De regeling is exclusief voor de publieke sector; onderwijs- en zorgorganisaties kunnen hier geen gebruik van maken.

Organisaties die al langer aan vergelijkbare projecten werken, kunnen ook deelnemen. Een belangrijk vereiste is het tonen van commitment door het ondertekenen van de Direct Duidelijk-deal. Op dit moment hebben al 45 overheidsorganisaties deze deal ondertekend, wat de betrokkenheid van bestuur, management en medewerkers op de werkvloer aantoont.

Na het voldoen aan de voorwaarden ontvangt een organisatie een voucher. Deze regeling is bedoeld om kennis te maken met diverse hulpmiddelen en is niet bedoeld voor grootschalige training van personeel binnen grote organisaties. Gezien de verwachte deelname van 400 tot 500 organisaties, is er een balans nodig tussen vraag en aanbod.

Implementatie en Timing

De campagne 'Direct Duidelijk' startte in 2018. De implementatie van de taalhulplijn wordt verwacht voor het einde van 2026, met trainingen vanaf begin 2027. De regeling is een initiatief van het huidige kabinet; de verkiezingen in maart 2021 en de formatie van een nieuw kabinet in het najaar van 2026 kunnen invloed hebben. Er is echter een garantie voor een doorloop tot en met 2026.

Aanvragen dienen bij voorkeur te worden ingediend vóór de formatie van een nieuw kabinet. Het is ook mogelijk om een intentie aan te geven. Organisaties die al trainingen inkopen voor een groot aantal collega's, kunnen zich ook alvast aanmelden. De selectie van trainers en bureaus vindt plaats via aanbestedingen.

Hertaalsoftware en Taalniveau

De aanbestede software stelt het taalniveau van geschreven teksten vast en biedt tips om dit aan te passen. Deze functionaliteit is anders dan bijvoorbeeld LINT (Leesbaarheidsinstrument voor Nederlandse Teksten), dat het taalniveau op een academisch gevalideerde manier meet. Direct Duidelijk werkt samen met de Universiteit van Utrecht en ontwikkelaars aan de implementatie en het testen van dergelijke tools.

Praktijkvoorbeelden van hoe andere overheidsorganisaties het hebben aangepakt, zijn beschikbaar. Hoewel er geen 'gouden standaard' is, wordt benadrukt dat een plan van aanpak altijd maatwerk is en afhankelijk van het type organisatie en de veranderprocessen daarbinnen.

De Direct Duidelijk-deal en Wettelijke Kader

Het ondertekenen van de Direct Duidelijk-deal, vaak door een wethouder en gemeentesecretaris of burgemeester, zendt een belangrijk signaal uit naar zowel de maatschappij als binnen de organisatie. Direct Duidelijk is geen wet, maar een merknaam die de uitdaging om de kloof tussen burger en overheid te verkleinen, ondersteunt.

Digitale toegankelijkheid is al twaalf jaar een verplichte standaard en wordt nu wettelijk vastgelegd. Nederland heeft het VN-verdrag Onbeperkt Meedoen getekend, wat de verantwoordelijkheid van de overheid benadrukt om ervoor te zorgen dat iedereen de overheid begrijpt. Investeren in communicatie leidt tot positieve effecten en besparingen elders in de organisatie.

Schrijfwijzer, Checklist en Keurmerk

Op directduidelijk.nl staat een schrijfwijzer die voor veel teksten gebruikt kan worden, inclusief een checklist om het schrijfwerk na te lopen. De keuze voor het taalniveau (bijvoorbeeld A2 of B1) hangt af van de doelgroep. Voor een brede doelgroep, inclusief laaggeletterden, is A2-niveau aan te raden. Een combinatie van niveaus is ook mogelijk.

Er wordt gewerkt aan een modeltekstendatabank, waarvoor een keurmerk of keuringsproces nodig is. Met behulp van een academisch gevalideerd hulpmiddel zoals de LINT-tool, kan een bank worden opgericht waar teksten kunnen worden geüpload en gedownload met een officieel taalniveau.

Samenwerking met Bureaus en Burgerpanels

Het is mogelijk om uitvragen voor bureaus te toetsen bij Direct Duidelijk. Er wordt informatie uitgewisseld en meegekeken met de aanbestedingsprocedures. Hoewel er geen standaard is voor het inkopen van bureaus, wordt het idee van een dergelijke toetsing interessant gevonden.

Het betrekken van de doelgroep bij de ontwikkeling van overheidscommunicatie, bijvoorbeeld via burgerpanels, is essentieel. Het is niet alleen gericht op laaggeletterden, maar ook op mensen die moeite hebben met overheidstaal. Communicatie met de doelgroep, zelfs zonder een strikt projectplan, is een vorm van een plan.

tags: #tv #programma #binnenlandse #zaken