IMAX is een baanbrekend filmformaat dat is ontwikkeld door het Canadese bedrijf IMAX Corporation. De naam "IMAX" is een samentrekking van de Franse term "l'image maximale", wat zich vertaalt naar "het maximale beeld". Dit formaat stelt bioscoopbezoekers in staat om films te ervaren op schermen die significant groter zijn dan die van traditionele bioscoopzalen. Dankzij de hoge resolutie van het beeld blijft de scherpte behouden, zelfs op deze imposante afmetingen.
Een standaard IMAX-scherm meet doorgaans 22 meter in de breedte en 16 meter in de hoogte, maar de afmetingen kunnen variëren en zelfs groter zijn. De films die in IMAX worden vertoond, zijn vaak digitaal geproduceerd, hoewel het ook mogelijk is om films op 70mm-film te projecteren. IMAX wordt wereldwijd erkend als het meest gebruikte systeem voor de vertoning van grootformaatfilms.
De Evolutie van IMAX: Van Experiment naar Wereldstandaard
De oorsprong van IMAX kan worden teruggevoerd naar de wereldtentoonstelling van 1967 in Montreal, Canada. Daar trok een "film op een enorm doek" de aandacht van een breed publiek. Geïnspireerd door deze ervaring, besloten de Canadese filmmakers en ondernemers Graem Ferguson, Roman Kroitor en Robert Kerr om een nieuw systeem te ontwikkelen. Hun visie was om één krachtige projector te gebruiken, in tegenstelling tot de destijds gebruikelijke meerdere projectoren. Dit leidde in 1967 tot de oprichting van de IMAX Corporation, met het hoofdkantoor in Mississauga, Canada.
Het eerste permanente IMAX-projectiesysteem werd in 1971 geïnstalleerd in de Cinesphere-bioscoop in Ontario Place, Toronto. Kort daarna, in 1973, werd een variant geïntroduceerd die bekend staat als IMAX Dome (oorspronkelijk OMNIMAX). Dit systeem was specifiek ontworpen voor projectie op koepelvormige schermen en werd onder andere gebruikt in het Omniversum in Den Haag vanaf 1984.
De ontwikkeling van IMAX stopte hier niet. Tijdens de wereldtentoonstelling van 1986 in Vancouver werd IMAX 3D getoond. Vervolgens werden tijdens de wereldtentoonstelling van 1990 in Osaka twee nieuwe systemen geïntroduceerd: IMAX 3D Dome (later bekend als IMAX Solido) en IMAX Magic Carpet. Deze innovaties onderstreepen de voortdurende inspanningen van IMAX om de kijkervaring te verbeteren en te verrijken.
IMAX in Nederland: Een Groeiend Netwerk
In Nederland is het aantal IMAX-zalen gestaag toegenomen. Op 12 december 2012 opende Pathé twee IMAX-zalen in Den Haag en Tilburg, gelijktijdig met de première van de film The Hobbit: An Unexpected Journey. Later, op 15 april 2025, kondigde Pathé de opening aan van een achtste IMAX-zaal in Pathé Utrecht Leidsche Rijn. De eerste film die daar werd vertoond, was Superman, met een officiële opening op 23 juli met The Fantastic Four: First Steps.
Op 11 augustus 2025 kondigde Kinepolis aan dat ze hun aanbod in het najaar van 2025 zouden uitbreiden met drie extra IMAX-zalen. De eerste van deze zalen opende op 8 oktober in Kinepolis Enschede met de film Tron: Ares. Vervolgens werden ook zalen geopend in Kinepolis Almere en Kinepolis Breda op 19 november van dat jaar.
De eerste Europese IMAX-bioscoop met een 15/70mm-projector en de elfde ter wereld opende in juni 1981 in Speelland Beekse Bergen in Hilvarenbeek. De openingsfilm, vertoond op een scherm van 23 x 17 meter, was "TO FLY!". Na de sluiting van dit theater werd de projector in 1989 overgebracht naar een nieuwe IMAX-bioscoop aan de Rotterdamse Leuvehaven, die begin 2001 failliet ging.
Vanaf eind 2018 zijn Pathé Arena, Pathé Spuimarkt en Pathé Schouwburgplein uitgerust met laserprojectie. Op 7 oktober 2025 werd bekendgemaakt dat Dick Maas' Amsterdamned II de eerste Nederlandse IMAX-film zal zijn.
Het Grootste IMAX-Scherm Ter Wereld en Andere Indrukwekkende Locaties
Het grootste IMAX-bioscoopscherm ter wereld bevindt zich in het Traumpalast Multiplex in Leonberg, Duitsland. Dit imposante scherm meet ongeveer 38 meter in de breedte en 21 meter in de hoogte, wat aanzienlijk groter is dan de grootste schermen in Nederland. Het scherm weegt circa 225 kilogram en is daarmee breder dan een Boeing 737.
De zaal in het Traumpalast Multiplex biedt plaats aan 574 bezoekers en maakt gebruik van geavanceerde laserprojectietechnologie en een 12-kanaals geluidssysteem. Volgens Rich Gelfond, CEO van IMAX, "herdefinieert het IMAX-scherm in het Traumpalast het 'grote scherm'" en creëert het een "onvergetelijke bioscoopervaring waar fans zich echt kunnen onderdompelen in 's werelds grootste blockbusters op 's werelds grootste scherm." De eerste film die op dit enorme scherm werd vertoond, was No Time to Die, waarvan ongeveer 40 minuten speciaal werd opgenomen met 15/70mm IMAX-camera's.
In Nederland beschikken Pathé-bioscopen zoals Pathé Arnhem over schermen van 21 meter breed en 12 meter hoog. Pathé Eindhoven en Pathé Tilburg Centrum zijn eveneens uitgerust met IMAX Laser projectie en luxe stoelen, wat de kijkervaring verder verbetert.
IMAX in België: Een Uitgebreid Aanbod
België telt vanaf oktober 2023 vier IMAX-zalen. De IMAX-zaal in het Brusselse Kinepolis-complex was operationeel van 1988 tot eind 2005, maar werd gesloten vanwege een tekort aan beschikbare films. Op 16 november 2016 kondigde Kinepolis de heropening van deze zaal aan. Deze is sindsdien uitgerust met laserprojectie en de geavanceerde 12.1-geluidstechnologie van IMAX. Met een oppervlakte van 532 m² was het destijds het grootste IMAX-scherm van Europa. De feestelijke inhuldiging vond plaats op 14 december 2016 met de film Rogue One: A Star Wars Story.
Daarnaast heeft Kinepolis in oktober 2023 nieuwe IMAX-zalen geopend in Antwerpen, Luik en Hasselt, waarmee het IMAX-aanbod in België verder is uitgebreid.