Inleiding tot Dolby Atmos en Spatial Audio
De beeld- en geluidskwaliteit van films wordt dankzij nieuwe technologieën steeds beter. Fabrikanten beloven al jaren dat je écht bioscoopgeluid in je huiskamer kunt krijgen met ruimtelijkaudio. Voorbeelden daarvan zijn Dolby Digital 5.1 en Dolby Digital Plus 7.1 surround sound.
Wat heb je aan Dolby Atmos en is er een verschil met Spatial Audio? Spatial Audio en Dolby Atmos zijn beide audiotechnieken voor ruimtelijk geluid. Apple Music ondersteunt beide en Apple-topman Oliver Schusser heeft erover gezegd dat het “de grootste vooruitgang ooit op het gebied van geluidskwaliteit is”.
Spatial Audio is Apple’s eigen immersive geluidstechnologie, dat verschillende sensoren (bijvoorbeeld in AirPods) gebruikt om de hoofdbewegingen van de gebruiker te volgen. Er wordt dan een virtuele ruimte gecreëerd, waar de muziek voor wordt geoptimaliseerd. Daarbij wordt rekening gehouden met het hoofd van de luisteraar en het apparaat dat je gebruikt, bijvoorbeeld een iPhone. Ruimtelijke audio (Spatial audio) is een functie op recente iPhones en AirPods. Daarmee simuleert Apple een surround-sound uit de speakers van je iPhone en in de AirPods. Kijk je bijvoorbeeld een film op je iPhone met AirPods Pro in en draai je je hoofd naar rechts, dan zal het geluid wat harder linken in je linkeroor omdat deze dichter bij het iPhone-scherm is. Hiervoor heb je AirPods Pro, AirPods Max of geschikte Beats-oortjes nodig in combinatie met een geschikt Apple-device.
Dolby Atmos zorgt ervoor dat speakers en home theater-systemen een ruimtelijk geluid geven. Er wordt een virtuele ruimte boven en aan de zijkant gecreëerd, die de indruk wekt dat het geluid van alle kanten komt (en dus niet alleen recht van voren). Er zijn honderden apparaten die Dolby Atmos ondersteunen, ook pc’s en TV’s. Dolby geeft de Atmos-licentie aan verschillende fabrikanten (waaronder Apple, Sonos en Samsung).
Spatial Audio kan werken zonder Dolby Atmos, maar meestal luister je naar content waarin beide worden ondersteund. Dolby Atmos zorgt er voor dat het geluid uit alle richtingen lijkt te komen, terwijl Spatial Audio Apple’s eigen insteek voor Dolby Atmos is voor surround sound en 3D-audio, via hoofdtelefoons, oordopjes en een beperkt aantal speakers. Bij hoofdtelefoons en oordopjes beweegt het geluid mee als je je hoofd draait. Er zijn echter ook speakers die Dolby Atmos én Spatial Audio ondersteunen, zoals de Apple HomePod en de Sonos Era 300. Deze bieden een meer immersive ervaring dan traditionele draadloze speakers, maar kunnen geen rekening houden met je bewegingen. Het beste om Dolby Atmos en Spatial Audio op een speaker te ervaren, is dan ook via een surround sound-systeem waarbij je in het midden blijft zitten, met meerdere speakers om je heen.
Hoe Dolby Atmos Werkt en Verschillen met Traditionele Audio
Dolby Atmos-muziek is muziek dat gebruik maakt van Dolby-technieken om surround sound te creëren. Het lijkt dan alsof je omringd bent door instrumenten en effecten. Daardoor krijg je een ‘immersive’ gevoel: het lijkt alsof je er midden in staat. Dit werkt veel beter dan standaard stereo en vaak zelfs beter dan een 5.1 of 7.1 surround sound-opstelling, omdat het geluid ook van bovenaf kan komen. Dit wordt meestal gerealiseerd met speakers die boven je hoofd hangen of soundbars die opwaarts gerichte tweeters hebben. Het geluid weerkaatst dan tegen het plafond en vervolgens omlaag richting jouw oren.
Als je een film met Dolby Atmos afspeelt op een geschikt apparaat, hoor je de effecten bewegen, zodat het lijkt alsof een rondsluipende tijger inderdaad beweegt. Dolby Atmos houdt rekening met de ruimte waar de speakers staan.
Er zijn twee varianten voor films: Dolby Digital+ en Dolby True HD (DTHC). Tot nu werkte surroundgeluid met 5 of 7 geluidssporen (en nog een extra spoor voor de lage bass-tonen) die ieder bedoeld zijn voor een speaker. De speakers staan dan vóór en achter de plek waar je zit te luisteren. Bij Dolby Atmos is er in theorie een onbeperkt aantal geluidssporen en wordt het geluid ook weerkaatst via het plafond. Het afspeelapparaat (zoals een Apple TV) past het geluid op het type speakers en de plaatsing in de ruimte.
In eerste instantie is Dolby Atmos ontwikkeld voor bioscopen, maar het is ook voor thuis. In de bioscoop ondersteunt Dolby Atmos tot wel 128 kanalen. De speakers zijn rondom de luisteraar geplaatst, van vloer tot plafond. Hierdoor lijkt het alsof je midden in de film zit.
Audio wordt in films meestal gesplitst in kanalen zoals links, rechts en midden. Deze kanalen bepalen naar welke speaker het geluid gaat. Bij een explosie hoor je het geluid bijvoorbeeld van rechts komen, terwijl bij een dialoog het geluid vanuit het midden komt. Staan mensen wat verder uit elkaar, dan hoor je het geluid via twee kanalen komen. Dit maakt het gemakkelijk voor onze hersenen om een ruimtelijk effect te ervaren. Je krijgt ongemerkt hints dat het geluid vanuit een bepaalde richting komt. Bij Dolby Atmos wordt het geluid gesplitst in kanalen en areas (gebieden). Bij een explosie aan de rechterkant van het scherm geeft de geluidstechnicus aan dat het geluid van rechtsachter moet komen. Met Dolby Atmos wordt geprobeerd om dezelfde geluidservaring te krijgen als in de bioscoop. Het geluid lijkt je helemaal te omsluiten, in plaats dat het alleen vanuit een bepaalde richting komt.
Dolby Atmos is geen codec, maar een audioformaat dat gebruik maakt van twee bestaande codecs: Dolby Digital+ en Dolby TrueHD. Atmos voegt extra data toe aan de datastroom.
Compatibiliteit en Vereisten voor Dolby Atmos op Apple TV 4K
Diensten die Dolby Atmos ondersteunen zijn Netflix, Disney+, Apple TV+ en Amazon Prime Video. Ook muziekdiensten zoals Apple Music, Amazon Music Unlimited en TIDAL HiFi hebben een groeiend aanbod van Dolby Atmos-muziek.
Je kunt genieten van Dolby Atmos via je Apple TV 4K als je een geschikte speaker hebt aangesloten. Maar je kunt er ook op diverse Apple-devices van genieten. Recente iPhones ondersteunen playback van Dolby Atmos, ook via de ingebouwde speaker. Dat wil overigens niet zeggen dat je een waanzinnig ruimtelijk geluid krijgt. Je hebt hiervoor bijvoorbeeld de AirPods 3, AirPods Pro en de AirPods Max nodig. Op alle eerdere, niet genoemde devices wordt playback van Dolby Atmos en Dolby Audio niet ondersteund.
Heel veel fabrikanten hebben de afgelopen jaren soundbars en speakersets ontwikkeld voor Dolby Atmos-geluid. Het gaat om onder meer LG, Sony, Samsung en Philips. Als je zo’n soundbar of surround-set hebt aangesloten op je Apple TV 4K, dan biedt deze sinds tvOS 12 geluid met Dolby Atmos. Uiteraard moeten series en films wel geschikt zijn voor Dolby Atmos-formaat. Streaming diensten zoals Apple TV+, Netflix, Amazon Prime Video en iTunes bieden content aan met Atmos.
Al deze diensten streamen Atmos in een Dolby Digital+ formaat. De meeste recente Hollywood-producties worden tegenwoordig met Dolby Atmos geleverd. Netflix biedt content aan met Dolby Atmos-ondersteuning als je tenminste een duurder Ultra HD-abonnement hebt afgesloten. Heb je bij iTunes een film gekocht en komt deze met Dolby Atmos beschikbaar, dan zal Apple je de best mogelijke variant aanbieden.
De Apple TV 4K ondersteunt HDR, HDR10 en Dolby Vision, terwijl het nieuwste model ook HDR10+ ondersteunt.
Je kunt ook kiezen voor films op Blu-ray en Ultra HD Blu-ray die Dolby Atmos ondersteunen.
Dolby Atmos komt vooral van pas bij films en series, maar sinds juni 2021 ondersteunt ook Apple Music Dolby Atmos. De vereisten liggen daar een stuk lager dan bij het kijken van films en series: het enige wat je nodig hebt is een setje AirPods (ieder model) of een andere koptelefoon. De muziek klinkt dan niet alleen links en rechts zoals bij stereo, maar ook van boven, onder, achter en voor. Je kunt audio ruimtelijk beluisteren in Dolby Atmos-kwaliteit op je iPhone, iPad, Mac, Apple TV 4K en meer. Dit werkt voor Apple Music, maar ook voor films en video’s van streaming videodiensten. Zo krijg je een ruimtelijke ervaring.
Of je nieuwe audioapparatuur moet aanschaffen hangt er vanaf wat je hebt staan en hoe belangrijk je de geluidsweergave van een film vindt. Voor de meeste mensen zal Dolby Atmos niet zo belangrijk zijn dat ze een recent gekocht audiosysteem nu meteen zullen vervangen door iets nieuws.
De content moet Dolby Atmos ondersteunen. Symbolen op de productpagina van een film geven de structuur van de hoogste kwaliteit aan die de Apple TV-app biedt.
Voor het afspelen van videostructuren van hoge kwaliteit heb je een snelle internetverbinding nodig. Apple raadt voor het streamen van 4K-materiaal een minimumsnelheid van 25 Mbps aan.
Configuratie en Instellingen voor Dolby Atmos op Apple TV 4K
Zorg ervoor dat je de Apple TV 4K rechtstreeks op de HDMI-ingang van je soundbar of AV-ontvanger aansluit met een HDMI-kabel. De meeste televisies ondersteunen geen doorvoer van Dolby Atmos naar soundbars en ontvangers.
- Sluit een uiteinde van de HDMI-kabel aan op de HDMI-uitvoer van de soundbar of AV-ontvanger.
Sommige soundbars en AV-ontvangers bieden ondersteuning voor Dolby Atmos, maar niet voor videostructuren zoals HDR10 en Dolby Vision. In dat geval kun je de Apple TV 4K aansluiten op de soundbar of op de AV-ontvanger om geluid af te spelen in Dolby Atmos. Of je kunt de Apple TV 4K op je televisie aansluiten om video in HDR of Dolby Vision te bekijken. Om beide te doen, heb je een televisie of een AV-ontvanger of soundbar nodig die ondersteuning biedt voor Dolby Atmos en videostructuren van hoge kwaliteit.
Ga op de Apple TV 4K naar 'Instellingen' > 'Video en audio' en selecteer 'Audiostructuur'. Controleer onder 'Meeslepende audio' of 'Dolby Atmos' is ingeschakeld. Als de opties 'Meeslepende audio' en 'Dolby Atmos' niet worden weergegeven, kan het zijn dat je de configuratie van je thuisbioscoopsysteem moet wijzigen.
Als de audiostructuur die automatisch op de Apple TV wordt geselecteerd, niet door jouw thuisbioscoopsysteem wordt ondersteund, kun je de audiostructuur handmatig wijzigen. Ga naar 'Instellingen' > 'Video en audio' > 'Audiostructuur' en schakel 'Wijzig structuur' in.
Hoe Dolby Atmos Content te Vinden op Apple TV
Bepaald materiaal met ondersteuning voor Dolby Atmos geeft mogelijk het Dolby Atmos-symbool weer in de audio-informatie.
- Als je materiaal bekijkt op Apple TV+: druk op de menuknop op de Apple TV Remote en kijk of je het Dolby Atmos-symbool kunt vinden.
- Als je materiaal bekijkt in de iTunes Films-app of een app van derden: veeg omlaag op de touchpad van je Apple TV Remote.
Je kunt geen geluid afspelen in Dolby Atmos als 'Begin direct' is uitgeschakeld in Instellingen.
Dolby Atmos en Apple Music
Om Dolby Atmos-albums-titles te spelen van Apple Music heb je de audiostructuur van de Apple TV gezet op Dolby 5.1 en inderdaad kan ik Dolby Atmos albums, bv van 'Norah Jones Come away with me' afspelen naar mijn receiver en ik ontvang surround geluid. Nu is mijn vraag: is de Apple tv gezien de instelling die ik moet maken beperkt tot 5.1?
Werk je Mac bij naar de nieuwste versie van macOS. Open de Apple Music-app. Kies in de menubalk 'Muziek' > 'Instellingen' of ('Voorkeuren'). Klik op het tabblad 'Afspelen'. Werk je Apple TV 4K bij naar de nieuwste versie van tvOS.
Je hebt een Android-apparaat nodig dat Dolby Atmos ondersteunt. Raadpleeg de fabrikant van je pc om te controleren of je de juiste hardware hebt om muziek af te spelen in een Dolby Atmos-audiostructuur. Mogelijk heb je de Dolby Access-app nodig voor het afspelen van Dolby Atmos op je apparaat.
Ja. Je kunt naar Dolby Atmos-muziek luisteren in ruimtelijke audio op de Apple Vision Pro. Schakel 'Geluidscontrole' in. Ga op je iPhone of iPad naar 'Instellingen' > 'Apps' > 'Muziek' en schakel 'Geluidscontrole' in. Open de Apple Music-app op je Mac. Kies in de menubalk 'Muziek' > 'Instellingen' of ('Voorkeuren'). Speel het nummer af en zoek in 'Huidige' naar het Dolby Atmos-symbool. Als elk nummer op een album beschikbaar is in Dolby Atmos, zie je het Dolby Atmos-symbool op de detailpagina van het album.
Volg de onderstaande stappen om 'Download in Dolby Atmos' in te schakelen op je apparaat:
- Ga op je iPhone of iPad naar 'Instellingen' > 'Apps' > 'Muziek' en schakel 'Download in Dolby Atmos' in.
- Open de Apple Music-app op je Mac. Kies 'Muziek' > 'Voorkeuren' in de menubalk. Klik op het tabblad 'Algemeen' en selecteer 'Download in Dolby Atmos'.
- Ga op je Apple Vision Pro naar 'Instellingen' > 'Apps' > 'Muziek' en schakel 'Download in Dolby Atmos' in.
- Op een Android-apparaat open je de Apple Music-app. Tik op de knop 'Meer', tik op 'Instellingen' en schakel vervolgens 'Download Dolby Atmos' in.
- Op een Windows-apparaat open je de Apple Music-app. Wanneer je een Dolby Atmos-versie van een nummer downloadt, wordt ook een stereoversie van het nummer gedownload.
Probleemoplossing en Bekende Issues
Als je een film huurt of koopt vanuit de Apple TV-app, kun je deze streamen op het apparaat waarop je deze hebt gekocht en op al je andere apparaten. Je moet dan wel op al je apparaten ingelogd zijn met dezelfde Apple Account. Lees wat je moet doen als je geen films of tv-programma's kunt streamen.
Wanneer je een film of tv-programma koopt of huurt vanuit de Apple TV-app, verschijnt op het gebruikte apparaat mogelijk een waarschuwing dat 1080p- (HD) of 4K-videomateriaal niet kan worden afgespeeld. In plaats daarvan speelt je apparaat automatisch de versie af met de hoogste videokwaliteit die beschikbaar is voor het gebruikte apparaat. Als je een HD-film hebt gekocht vanuit de Apple TV-app, kun je op een compatibel apparaat mogelijk de 4K-, HDR-, Dolby Vision- of Dolby Atmos-verbeteringen afspelen. Als je de beeldkwaliteit wilt controleren, tik of klik je op een film in de bibliotheek.
En het is alleen geluid wat wegvalt, niet video? Dus het is geen netwerk issue? En je hebt een atmos setup en atmos received?
Deze bug is bekend en heeft te maken met een een buffering issue in onder andere Netflix. Wat bij verschillende mensen heeft geholpen is WIFI selecteren in plaats van de LAN netwerk aansluiting. Ze zijn er mee bezig om dit op te lossen heb ik begrepen.
Dolby Atmos klinkt goed, maar dat ligt meer aan de mix dan aan de techniek. DTS 5.1 klinkt ook goed. Ik heb een Apple TV 4K 2021 met een Dolby Atmos receiver, en een 5.1 speaker setup. Dat klinkt fantastisch, maar ik vind Dolby Atmos niet beter klinken dan andere HD audio formaten of een goede DTS of zelfs een goede DD track. Ik heb ook wel eens een film gezien met Dolby Atmos en een 5.1.2 speaker setup, en dat klinkt (natuurlijk) fantastisch, maar eerlijk gezegd vind ik de hoge speakers niks toevoegen. Ja, misschien denk je 1 of 2 keer per film dat je echt iets boven je hoort wat je ook boven je moet horen, maar het maakt niet het verschil, de filmbeleving gaat er niet enorm op vooruit. Wat wel het verschil maakt, is een set goede speakers!