Brimstone is een Nederlandse-Amerikaans-Frans-Duitse-Belgische-Zweedse en Britse western-thrillerfilm uit 2016, geschreven en geregisseerd door Martin Koolhoven. De film, die opvallend genoeg uit vier episodes bestaat met de titels Openbaring, Exodus, Genesis en Vergelding, werd op internationale filmfestivals in 2016 ontvangen als een opmerkelijk en origineel werkstuk. Koolhoven liet zich voor deze film inspireren door The Night of the Hunter uit 1955, met name door de rol van Robert Mitchum als een moordzuchtige dominee.
Verhaalstructuur en Thema's
De vier hoofdstukken van de film volgen elkaar niet chronologisch op, wat bijdraagt aan de gelaagde vertelstructuur. Het verhaal volgt Liz, een vroedvrouw die niet kan praten en samenwoont met haar man Eli, dochter Sam en stiefzoon Matthew op een boerderij. Haar leven wordt verstoord door de komst van een nieuwe dominee, wiens stem haar direct in de stress doet schieten. Haar angst blijkt gegrond wanneer er steeds vaker verschrikkelijke dingen op hun boerderij gebeuren, ondanks Eli's pogingen om andere verklaringen te vinden.
Een ander deel van het verhaal focust op het meisje Joanna, dat uitgeput in de woestijn wordt gevonden door een Chinees gezin en vervolgens in een bar/bordeel in het mijnstadje Bismuth wordt verkocht aan de uitbater Frank. Sally, een prostituee die zich over Joanna ontfermt, betaalt uiteindelijk de hoogste prijs voor haar bescherming wanneer ze een klant neerschiet die Joanna mishandelt en moet hangen.
Jaren later blijkt Joanna dezelfde persoon te zijn als de hoofdrolspeelster uit het eerste hoofdstuk. Haar leven is niet veel beter; haar vriendin Elizabeth, die ook prostitueert, krijgt haar tong afgesneden door Frank als straf. Wanneer de dominee Joanna uitkiest om mee te gaan, weigert ze en snijdt ze zijn keel door. Ze neemt de identiteit van Elizabeth aan om te vluchten naar de man met wie ze via een huwelijksmakelaar zou trouwen.
Verderop in de film zien we een vogelvrije bandiet, Samuel, die met buit ervandoor gaat na een bloedige aanval op een groep mannen en paarden in de woestijn. Joanna woont op een boerderij waar haar vader, de dominee, haar moeder dwingt tot seksuele handelingen, wat leidt tot haar zelfmoord. Joanna wordt vervolgens het volgende slachtoffer van verkrachting door haar vader.
De volwassen Liz is nog steeds op de vlucht voor haar vader, de dominee, en reist met haar kinderen naar de vader van Eli. Haar stiefzoon Matthew wordt door de dominee neergeschoten, en Eli's vader wordt vermoord. De dominee verklaart dat hij alles zal afpakken waar Liz van houdt, en het wordt duidelijk dat hij hetzelfde van plan is met haar dochter als wat hij ooit met Liz deed. Liz wordt vastgebonden en haar dochter Sam wordt geslagen.
Uiteindelijk lijkt de rust terug te keren: Liz runt een houtzagerij en leeft gelukkig met Sam. Echter, een sheriff zoekt haar voor de moord op Frank, de pooier die ze blijkbaar eerder vermoordde om Liz/Joanna te redden. Jaren later runt Sam, de dochter van Liz, de houtzagerij.
Productie en Inspiratie
Martin Koolhoven uitte in een interview met het NRC Handelsblad zijn langgekoesterde wens om een western te maken. Hij gaf aan altijd fan te zijn geweest van spaghettiwesterns, maar benadrukte het belang van een Nederlandse invalshoek. Zijn gelovige opvoeding diende eveneens als inspiratiebron.
Koolhoven werkte ruim drie jaar aan het scenario, voornamelijk in zijn eentje. Aanvankelijk verwachtte hij dat de opnamen in de zomer van 2014 in onder andere Canada zouden beginnen, maar de financiering duurde langer. In februari 2015 werd de cast onthuld, en de opnamen startten in juni 2015 in Duitsland. In diezelfde maand werd bekend dat Dakota Fanning en Kit Harington de rollen van respectievelijk Mia Wasikowska en Robert Pattinson zouden overnemen. Fanning was eerder al benaderd voor de hoofdrol, maar kon deze aanvankelijk niet accepteren vanwege andere projecten.
De realistische weergave van geweld in de film wordt door Koolhoven gezien als een reactie op het "cartooneske Hollywood-geweld", waarbij exploderende hoofden bijna komisch aandoen. Hij stelt dat het karikaturiseren van geweld niet goed is.
De originele filmmuziek werd gecomponeerd door Tom Holkenborg, beter bekend als Junkie XL. Koolhoven was zeer enthousiast over Holkenborgs eerdere werk, met name Black Mass. Inspiratie voor de soundtrack haalde Holkenborg voornamelijk uit de muziek Passacaglia in c-mineur van Johann Sebastian Bach.
Internationale Ontvangst en Premières
Vanaf 3 september 2016 werd Brimstone vertoond op internationale filmfestivals in Venetië, Toronto en Londen. De film werd opgemerkt en besproken, waarbij de connectie met de protestantse wortels van Nederland vaker werd gelegd dan een relatie met andere westerns. De Nederlandse première vond plaats op 12 januari 2017.
Xochitl Pena van The Desert Sun beschreef de film als een 'donkere en aangrijpende' western met een 'boeiend en angstaanjagend' verhaal. Pena signaleerde overeenkomsten met de stijl van Quentin Tarantino, zoals een sterke vrouwelijke protagonist, expliciet geweld en een niet-chronologische vertelwijze.
Owen Gleiberman van Variety prees de steeds dieper in het verleden afdalende vertelstructuur, die hij vergeleek met het toneelstuk Betrayal van Harold Pinter. Volgens Gleiberman is het thema van de film dat incest de "demon in de kast" is. Hij vergeleek de dominee met Freddy Krueger, en benadrukte dat het zieke niet alleen zijn daden zijn, maar ook zijn overtuiging dat hij in zijn recht staat.
Richard Lawson van Vanity Fair beschouwde Brimstone als een van de belangrijkste films die de moeite waard waren op het Toronto Film Festival, ondanks weinig kans op prijzen of commercieel succes.
Filmcriticus Ab Zagt van het Algemeen Dagblad noemde het een 'bizarre ambitie' van de regisseur om een western met een Nederlandse identiteit te maken, maar meende dat het resultaat 'een van de beste Europese westerns aller tijden' genoemd kan worden en gaf de film vier van de vijf sterren.
De film ontving ook vier sterren in Nieuwe Revu, dat het spel van Pearce prees en de wereld van de film omschreef als 'een uniek en eigen universum', 'gruwelijk en meedogenloos', een inktzwart universum zonder plaats voor lichte toetsen.
Berend Jan Bockting van de Volkskrant prees de verteltechniek, waarbij scènes pas later in de film op hun plaats vallen door de omgekeerde chronologische vertelwijze. Naast thema's als wraak, religie en vrijheid, noemde Bockting ook westernclichés die de film doorbreekt, zoals de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Hij benadrukte de acteerprestatie van Carice van Houten als 'een onvergetelijke bijrol'. Bockting merkte wel op dat het vertelprocedé een zekere afstandelijkheid kan creëren. De rol van Pearce werd als 'meer filmschurk dan waarachtige engerd' beschreven, in de stijl van de moordzuchtige predikant uit The Night of the Hunter.
Ronald Rovers van Trouw kende de film, die hij omschreef als een 'bloeddorstige en barokke western', vier sterren toe. Hij prees het spel van Fanning als 'fantastisch' en vooral de filmische vormgeving die de verhaalwereld tastbaar maakt, waardoor de kijker de geur van hout en het gewicht van de muilkorf bijna zelf ervaart. Volgens Kees Driessen van Vrij Nederland is er geen sprake van overdrijving; alles wordt net genoeg uitvergroot.
BRIMSTONE - Official Trailer
Bioscoopvertoning en Succes
De film Brimstone van Martin Koolhoven ging voor de tweede achtereenvolgende week in meer bioscopen draaien, en was vanaf donderdag in 98 steden te zien. Onder meer theaters in Almelo, Tiel, Venray, Lisse, Kampen en Alphen vertoonden de film. Dit succes werd toegeschreven aan de goede mond-tot-mondreclame. Het afgelopen weekend trok de film meer bezoekers dan buitenlandse hits als Allied, La La Land en Rogue One. In totaal zagen bijna 90.000 mensen de film.
Het succes was opvallend gezien de kijkwijzer van 16 jaar en ouder. In het eerste weekend overtrof de grimmige thriller het aantal bezoekers van Koolhovens grootste hit tot nu toe, Oorlogswinter. Brimstone, de eerste film van Koolhoven in acht jaar tijd, vertelt over een demonische priester (Guy Pearce) die het gemunt heeft op een onschuldige vrouw (Dakota Fanning). De western beleefde de wereldpremière in het najaar op het festival van Venetië, en Nederland was het eerste land ter wereld waar het publiek de film kon zien.
De Kinepolis Enschede, voorheen Wolff CineStar, biedt haar gasten met tien moderne bioscoopzalen maximale gastgerichtheid door vriendelijke medewerkers, perfect beeld en geluid en optimaal comfort. Daarnaast onderscheidt Kinepolis Enschede zich door haar innovatief beleid op het gebied van zowel marketingactiviteiten als technologische ontwikkelingen.