De DVD, oorspronkelijk bekend als Digital Versatile Disc of Digital Video Disc, is een optische schijf met een diameter van 12 centimeter die digitale gegevens duurzaam kan opslaan met behulp van optische technologie. Het systeem, aanvankelijk ontwikkeld onder de naam Digital Video Disc, bleek al snel meer toepassingen te kennen dan alleen video. De dvd wordt zowel gebruikt voor de distributie van speelfilms als voor het distribueren en opslaan van computersoftware en gegevens. In Nederland is de dvd de opvolger van het VHS-videosysteem.
Ontwikkeling en Standaardisatie
In de jaren '90 waren in het buitenland vooral de Video-CD (VCD) en LaserDisc populair. Deze formaten slaagden er echter niet in om zich als wereldwijde standaard te vestigen. De dvd daarentegen wist dit wel te bereiken. In computers is de dvd de opvolger van de CD-ROM-technologie, inclusief CD-R en CD-RW, in combinatie met het gebruik van het Video-CD-formaat. De vraag of de dvd de audio-CD zou vervangen, bleef onduidelijk, aangezien de Super Audio Compact Disc ook als alternatief voor dvd-audio bestond.
De ontwikkeling van de dvd kende een complexe geschiedenis. In 1990 ontwikkelden Toshiba en Time Warner een opvolger van de compact disc (CD), genaamd SuperDisc (SD). De ontwikkelaars van de CD, Philips en Sony, aarzelden aanvankelijk om een opvolger te introduceren om de gunstige marktsituatie niet te verstoren. Op het Philips Natuurkundig Laboratorium werd echter wel nagedacht over een opvolger. In 1994 presenteerden Philips en Sony de MultiMedia CD (MMCD).
Hoewel de capaciteit van SD (5 GB) aanzienlijk hoger was dan die van MMCD (3,6 GB), zou MMCD compatibeler zijn met CD. Beide kampen namen hun posities in, wat de dreiging van een 'formatenoorlog', vergelijkbaar met die tussen VHS en Betamax, deed toenemen. Uiteindelijk zagen Philips en Sony in dat hun voorstel het niet zou halen en accepteerden ze Toshiba's SD-formaat, met de uitzondering dat de fysieke broncode van SD niet in de gezamenlijke standaard mocht worden opgenomen. De president van IBM, Lou Gerstner, assisteerde in de onderhandelingen en adviseerde de acceptatie van de broncode EFMPlus. Uiteindelijk gingen de elektronicafabrikanten akkoord met deze modificatie. De gezamenlijke standaard, dvd, werd in september 1995 beklonken. De uiteindelijke capaciteit van de dvd werd 4,7 gigabyte, in plaats van de oorspronkelijke 5 gigabyte, omdat EFMPlus 6 procent meer overhead nodig had om de betere speelbaarheid te garanderen.
Productie en Techniek
Voorbespeelde dvd's worden op dezelfde manier geproduceerd als CD's: met een pers worden kleine putjes in een plastic schijf gedrukt, waardoor een patroon van minuscule putjes ontstaat. De spoorbreedte, de afmetingen van de putjes en de onderlinge afstand zijn kleiner dan die van een CD. Een dvd heeft een afstand tussen de sporen van 0,74 micrometer, tegenover 1,6 micrometer op een CD.
Een dvd-speler werkt door middel van een laser met een korte golflengte die de gegevens op de schijf kan lezen. Elke dvd-speler geeft stereogeluid (twee kanalen). Op de achterkant bevinden zich doorgaans een Scart-uitgang en/of twee tulpstekker-uitgangen (rood en wit). Veel dvd-schijven bevatten echter films met 5.1- of 7.1-geluid (surround sound), waarvoor de dvd-speler meer audio-uitgangen nodig heeft, zoals Cinch-uitgangen voor surround sound of een optische uitgang. Hiervoor is een versterker met een vergelijkbare ingang noodzakelijk.
Capaciteit en Formaten
De opslagcapaciteit van een single-layer dvd is 4,7 gigabyte, wat overeenkomt met 4,38 gibibyte. Deze capaciteit is voldoende voor ongeveer 120 minuten beeld en geluid, afhankelijk van de beeldkwaliteit en het aantal geluidssporen. Films worden in Europa in het PAL-formaat op de schijven opgeslagen, dat over het algemeen als superieur wordt beschouwd aan het Amerikaanse NTSC-formaat.
Sinds 2004 zijn er ook dual-layer schijfjes verkrijgbaar en schrijvers die dit ondersteunen. Deze schijfjes bevatten twee beschrijfbare lagen, waardoor de capaciteit aanzienlijk is toegenomen. In tegenstelling tot CD's kunnen dvd's ook dubbelzijdig zijn, met één of twee lagen per kant.
Verschillende DVD-formaten
- DVD-ROM: Kan in vrijwel alle spelers worden afgespeeld.
- DVD-RAM: Leek een kansrijk formaat voor computertoepassingen, maar is door latere ontwikkelingen ingehaald. Dit formaat was niet compatibel met standaard dvd-spelers.
- DVD-R/RW en DVD+R/RW: Vormden twee concurrerende kampen. Dvd's waren niet zonder meer uitwisselbaar tussen deze formaten, tenzij een speler of schrijver beide formats ondersteunde. Tegenwoordig is dit laatste de standaard geworden. De DVD+RW werd anno 2005 beschouwd als het meest kansrijke formaat om de algemeen geaccepteerde standaard voor computertoepassingen te worden.
Regiocodering en Taal
Dvd-films kunnen een regiocode bevatten, die aangeeft op welk gebied de film gericht is. De standaard voor commerciële dvd-spelers schrijft voor dat deze alleen dvd's met hun eigen regiocode mogen afspelen. Dit stelt filmmaatschappijen in staat om de uitgave en prijzen van dvd's in verschillende delen van de wereld te beheersen om commerciële en logistieke redenen. Veel dvd-spelers negeren echter de regiocode of kunnen hiervoor worden aangepast. In de Verenigde Staten is dit volgens de licentievoorwaarden van de fabrikant wettelijk verboden.
Regiocode 0 correspondeert niet met een specifieke regio, maar geeft aan dat een dvd in alle spelers moet kunnen worden afgespeeld. Er kwamen regio-0-spelers op de markt die elke schijf afspeelden, deze worden ook wel 'regiovrij' genoemd. Goedkopere dvd-spelers, die wereldwijd gedistribueerd worden, hebben dit meestal. Filmmaatschappijen reageerden hierop door dvd's te maken die niet in regio-0-spelers kunnen worden afgespeeld. Er bestaan ook dvd's met meerdere regiocoderingen.
Een andere barrière voor internationaal gebruik is de taal. Tegenwoordig zijn er videocamera's die dvd's gebruiken om video op te slaan.
De DVD in de Maatschappij
In 2006 was de dvd volledig geïntegreerd in de consumentenmarkt. De schijfjes en de recorders ervan waren betaalbaar: een dvd-speler kostte zo'n vijftig euro en een recorder circa 150 euro. De meeste dvd-spelers worden in China gefabriceerd.
De huidige generatie dvd-spelers kan vaak ook mp3-CD's en CD's met fotobestanden afspelen. Op een computer met een dvd-station kan met specifieke software ook naar dvd-films worden gekeken, waarbij de software zorgt voor het decoderen van de data op de dvd.
De Toekomst van de DVD
Teleurgesteld in de verdeelsleutel van de dvd-royalty's, begonnen Philips en Sony al binnen een jaar na de introductie aan de ontwikkeling van de Blu-ray Disc, die acht jaar later, in 2003, door Sony op de markt werd gebracht. In 2005 ontstonden er twee kampen die streden om de opvolger van de dvd te worden: Blu-ray (gesteund door Philips, Sony, Matsushita Electric en Apple) en HD DVD (gesteund door Toshiba, NEC en Microsoft). Door onder meer de kortere golflengte van blauw licht en verdere verbeteringen konden deze formaten uiteindelijk 25 gigabyte (en 50 GB bij dubbellaagse schijven) aan gegevens bevatten.
Samsung UBD-K8500 4K Blu-ray Player - Review
Taaladvies
De officiële schrijfwijze van de afkorting in het Nederlands is dvd (bron: Groene Boekje). Het is 'de dvd', want dvd is mannelijk; als je het aanwijst is het 'die dvd'. Het meervoud van dvd is 'dvd's'.
tags: #dvd #speler #taaladvies