Goede Tijden, Slechte Tijden: Een Terugblik op 20 Jaar Nederlandse Soapgeschiedenis

Al 20 jaar genieten vele kijkers van alle ontroerende, verdrietige, romantische en mooie momenten van Nederlands populairste televisieserie Goede Tijden, Slechte Tijden. Wie kent de personages niet? Ludo, Arnie, Charlie, Rik, Laura, meneer Harmsen, Jessica, Noud, Danny en vele anderen maken of maakten lied en leed mee in Meerdijk.

Om dit nogmaals te beleven, is er deze heerlijke compilatie-dvd met een terugblik op 20 jaar Goede Tijden, Slechte Tijden. Met nog nooit eerder uitgezonden fragmenten en uniek materiaal, speciaal geselecteerd en gemaakt door een aantal huidige castleden. Ruud Feltkamp - Noud in de serie - heeft het backstage filmpje ‘een werkdag bij Goede Tijden, Slechte Tijden’ gemaakt. De dvd bevat ook een selectie van unieke afscheidsfilmpjes, die de acteurs kregen toen ze de serie gingen verlaten.

De cast van Goede Tijden, Slechte Tijden in de beginjaren

De Ontstaan van de Nederlandse Soap

Goede tijden, slechte tijden, ook bekend als GTST, is een Nederlandse soapserie die sinds 1 oktober 1990 wordt uitgezonden door de commerciële televisiezender RTL 4. De serie draait om de inwoners van de fictieve plaats Meerdijk.

Het script van de eerste twee seizoenen was gebaseerd op de Australische soapreeks The Restless Years (1977-1981). Vanaf het derde seizoen werd deze formule echter losgelaten. Het idee om in Nederland een soapserie te gaan produceren, kwam van Joop van den Ende. In de Verenigde Staten en Engeland werden al jaren met groot succes soapseries als As the world turns en Coronation Street uitgezonden. Om die reden wilde Van den Ende dit fenomeen naar Nederland halen en uiteindelijk een dagelijkse dramaserie voor RTL 4 maken.

Hij benaderde in eerste instantie Willy van Hemert, de schrijver en regisseur van Dagboek van een herdershond. Van den Ende realiseerde zich echter dat een soap van ongeveer tweehonderd afleveringen van vijfentwintig minuten per aflevering niet haalbaar was voor een gepensioneerde man. Producer Gijs Versluys gaf het idee om een remake te maken van een soap die zijn succes al had bewezen. Bert van der Veer werd richting Los Angeles gestuurd en hij kwam terug met het scenario van Ryan's Hope, alleen waren de rechten hiervoor moeilijk te verkrijgen. Van den Ende bleef zoeken en Versluys legde contact met Reg Watson, de bedenker van The Restless Years. Hij leverde een aantal videobanden bij het secretariaat van Van den Ende af. Na enige tijd wachten werd Versluys in Aalsmeer ontboden, om met nieuwe banden - de oude waren zoekgeraakt - uiteindelijk tot de conclusie te komen dat dít het was. Vervolgens werden bijna achthonderd scripts naar Nederland opgestuurd. Rogier Proper kreeg met zijn bedrijf Doctor Proctor Scripts de opdracht om alle scripts naar het Nederlands te vertalen en zo nodig te moderniseren.

Van den Ende werd niet warm van namen als Tijd van leven, Samen en De rusteloze jaren. Wanhopig vroeg Reg Watson uiteindelijk hoe Good Times, Bad Times zich in het Nederlands liet vertalen. Goede tijden, slechte tijden zou titelsuggestie 34 worden. Van den Ende benoemde Olga Madsen tot creatief producent en had daarmee de leiding over het gehele project. Madsen moest samen met Van den Ende bepalen wat voor karakter de serie zou krijgen. De allereerste uitzending was op 1 oktober 1990 om 19.00 uur op RTL 4.

De Eerste Jaren: Jeugd en Vetes

Aanvankelijk wilde Freddy Thyes al na vier weken de productie van de serie stopzetten, vanwege de stuntelige manier waarop de acteurs bezig waren. De eerste vier jaar van de soap staan vooral in het teken van de schoolverlatende jeugd. Het zevental Arnie Alberts, Peter Kelder, Rien Hogendoorn, Annette van Thijn, Suzanne Balk, Linda Dekker en Myriam van der Pol ontdekt allemaal op hun eigen manier het leven.

  • De adolescent Arnie heeft te maken met het gescheurde huwelijk tussen zijn ouders, verliest een ongeboren kind van Linda en krijgt te maken met Van Houten en Martine Hafkamp.
  • Peter ontvlucht zijn pleeggezin en wordt verliefd op het escortmeisje Suzanne Balk. Hij neemt een eetcafé over, gaat in de bouw werken, krijgt een relatie met Anita Dendermonde, opent zijn eigen restaurant, wordt vader van Suzannes kind Guusje en verlaat Meerdijk.
  • Rien maakt carrière bij Stenders, krijgt een relatie met Arnies voormalige vriendin Linda, wordt buitenspel gezet door Stephanie Kreeft en wordt uiteindelijk vermoord door Jan-Henk.
  • Annette heeft een verhouding met leraar Marc de Waal, werd verkracht door hem, zit een tijdje vast voor de moord op De Waal. Ze werkt tijdelijk in de escortservice om bij te verdienen, wordt verliefd op de arts Simon Dekker met wie ze een relatie krijgt en trouwt, later krijgt ze een miskraam met Simon. Tijdens een rondreis door Birma wordt ze vermoord.
  • Suzanne werkt opnieuw als escortgirl, wordt verliefd op Peter Kelder, stopt als escortmeisje en gaat aan de slag bij hotel De Roozenboom. Ze wordt verkracht door Van Houten en gegijzeld door Leendert Prent. Ze krijgt een kind met Peter en krijgt ook een relatie met Arthur.
  • Linda laat het kind van Arnie aborteren en verbreekt de relatie, misbruikt Rien om met zijn naam carrière te maken als model, vertrekt met de veel oudere Herman naar New York, wordt mishandeld door Herman en gered door Arnie met wie ze gaat samenwonen. Ze begint met zingen, vertrekt opnieuw en komt in Parijs te werken in een bordeel. Ze opent haar eigen kledingwinkel en heeft opnieuw een knipperlichtrelatie met Arnie.
  • Myriam heeft een baan bij eetcafé De Fontein.

De weduwnaar Govert Harmsen (een personage gespeeld door Wik Jongsma) was ook al vanaf het eerste seizoen te zien, maar vaak met lange onderbrekingen. De serie wordt in deze beginjaren verder vooral gekenmerkt door de vetes tussen de families Hogendoorn, Huygens, Helmink en Hafkamp.

Rolf Huygens is een getrouwde man, maar heeft zowel een buitenechtelijk kind met Hafkamp als met Helmink. Huygens wordt gechanteerd door Kelder, betaalt hem af, en laat Hafkamp een nepzoon inhuren voor Helmink. Helmink wordt bijna van het leven beroofd door David. Martine raakt ernstig gewond door David en raakt in coma. Als Peters adoptiemoeder overlijdt en Peter een kettinkje van haar krijgt, beseft Helen dat Peter haar eigen zoon is. Peter vertrekt zonder dat Helen hem de waarheid kan vertellen.

Een foto van de familie Alberts, een belangrijke familie in GTST

De Familie Alberts en de Jaren '90

Met de entree van Dian en Remco Alberts domineert de familie Alberts enige tijd de serie. Acht van de twintig vaste personages dragen in deze tijd deze familienaam: Robert, Laura, Arnie, Roos, Jef, diens echtgenote Sylvia Merx, Dian en Remco Alberts.

De jeugd was in de periode 1996-2000 erg populair in de serie, mede door de bijdragen van de destijds nog minderjarige of net volwassen acteurs Katja Schuurman (Jessica), Angela Schijf (Kim), Cas Jansen (Julian) en Georgina Verbaan (Hedwig).

  • Jessica Harmsen had een korte verhouding met Ludo Sanders, die hierna echter al snel met Janine Elschot trouwde. Jessica had ook een knipperlichtrelatie met Julian Verduyn, uiteindelijk verdwenen beiden voor lange tijd uit de serie toen ze op wereldreis gingen.
  • Kim Verduyn werd geadopteerd door Jef, en had per ongeluk een onenightstand met haar halfbroer Julian. Later had ze enige tijd een relatie met Che Azalaia.

Belangrijke momenten in seizoen 7 waren de dood van Onno P. Belangrijke gebeurtenissen uit seizoen 8 waren de geboorte van Nina Sanders, Linda's huwelijk met Erik gevolgd door haar voorlopige vertrek uit de serie, en de vete tussen Ludo Sanders en het duo Bowien Galema en Dian Alberts. Aan het eind van seizoen 8 had Huib van Groeningen samen met hen een belangrijke rol.

Seizoen 9 stond vooral in het teken van de komst van de familie Fischer (van wie met name Charlie gedurende een aantal seizoenen een belangrijk personage werd) en van Ludo's doodgewaande zoon (eigenlijk halfbroer) Stefano Sanders en diens onenightstand met Janine Elschot.

Verloop en Vernieuwing: De Jaren 2000

In het jaar 2000 hebben bijna alle personages van het eerste uur de serie verlaten. Alleen Jette van der Meij en Wilbert Gieske bleven voorlopig nog tot de vaste kern behoren. Een jaar eerder hadden ook vertrouwde en populaire gezichten als Katja Schuurman en Georgina Verbaan de serie al verlaten. Het team van Goede tijden, slechte tijden ging op zoek naar de geschikte toekomst voor de serie.

Het elfde en twaalfde seizoen worden gekenmerkt door een groot verloop van personages, waarvan velen weer net zo snel van het beeldscherm zouden verdwijnen als dat ze waren gekomen: bijvoorbeeld Georgina Kwakye, Chanella Hodge, Jeroen Biegstraaten, Micky Hoogendijk, Liesbeth Kamerling en Daan Roelofs.

Op 28 maart 2003 werd de 2500e aflevering uitgezonden. Acteur Rick Engelkes was voor deze speciale gelegenheid teruggekeerd om opnieuw de rol van Simon Dekker te vertolken. Tijdens deze speciale aflevering werd Dekker vermoord. Deze aflevering werd met ruim 2,7 miljoen kijkers de meest bekeken aflevering tot dan toe. Niet alleen Engelkes keerde voor enkele maanden terug bij de serie, ook de acteurs Bennie den Haan en Martin van Steijn kropen opnieuw in de huid van hun personages Remco Terhorst en Mickey Lammers. Van Steijn maakte deel uit van de verhaallijn van de personages Anita en Rik. Iedereen vermoedde dat Rik bij een brand in een gevangeniscomplex in Singapore was overleden.

Na het vertrek van onder andere Micky Hoogendijk en Robine van der Meer werd de serie genoodzaakt nieuw bloed aan te trekken. Fajah Lourens werd gekozen voor de rol van Yasmin Fuentes, een problematische jongedame die onder invloed stond van haar oudere, criminele broer en uiteindelijk om het leven kwam bij een auto-ongeluk. Wouter de Jong werd gecontracteerd om Milan Verhagen te gaan vertolken. Milan was de buitenechtelijke zoon van Robert uit zijn affaire met de lesbische Hanneke Mus. De Jong zou twee seizoenen de rol van Milan vertolken.

In het dertiende seizoen zouden verder nog Christophe Haddad, Geert Hoes, Lieke van Lexmond en Inge Schrama worden geïntroduceerd. Een terugkomst die destijds veel stof deed opwaaien was die van Martine Hafkamp, opnieuw gespeeld door actrice Inge Ipenburg.

Een afbeelding van de familie Sanders, een centrale familie in GTST

Nieuwe Generaties en Dalende Kijkcijfers

In de zomer van 2005 werd de serie geconfronteerd met een van de grootste leeglopen die ze tot nu toe heeft doorgemaakt. In een periode van drie maanden verlieten Bas Muijs, Fajah Lourens, Elle van Rijn, Inge Ipenburg, Sebastiaan Labrie, Betje Koolhaas en Victoria Koblenko de serie. Als reactie hierop werden nieuwe personages geïntroduceerd; Ludo's rijkeluisdochter Nina (Marly van der Velden), Frits' verloren zoon Jack (Mark van Eeuwen), Dorothea's criminele zoon Bernhard (Everon Jackson Hooi) en Barbara's nichtje Florien (Carolien Karthaus) en neefje Fos (Jeffrey Hamilton). Met de komst van de personages Nina, Fos en Florien en in minder mate Fay werd duidelijk dat de makers het GTST-publiek wilden gaan verjongen. Een jaar later zou acteur Ruud Feltkamp nog worden toegevoegd om de jeugdige kijkers te lokken. Daarnaast keerde in deze tijd Casper van Bohemen weer terug in de soap. Van Bohemen was in november 1995 voorlopig uit de serie verdwenen, nadat zijn personage Frits van Houten in aflevering 1001 (seizoen 6) was vermoord.

Tot en met de jaarwisseling van 2007 bleven de kijkcijfers stabiel. De cliffhanger van 2006 had zelfs 1,9 miljoen kijkers weten te interesseren. Echter in de eerste maanden van 2007 begonnen de kijkcijfers te dalen, en dit bleef ook zo in de daaropvolgende maanden. Niet meer dan 1,2 miljoen mensen schakelden nog in voor de soap. In het begin van 2008 werd een dieptepunt bereikt en dit alarmeerde het productieteam. De soap kon met moeite nog 1 miljoen kijkers interesseren.

Acteur van het eerste uur Wilbert Gieske maakte in januari 2008 zijn vertrek uit de serie bekend. Naast Gieskes personage Robert Alberts vertrokken er in dat jaar meerdere andere personages uit de Albertsfamilie; Koert-Jan de Bruijn (Dennis Alberts), Chris Comvalius (Dorothea Alberts), Robin Zijlstra (Milan Alberts) en Rixt Leddy (Dian Alberts) verlieten verspreid over 2008 de serie. Ondanks de dalende kijkcijfers in het voorjaar van 2008 werd het contract van de serie met twee jaar verlengd tot 2011. Op 1 september 2008 werd bekend dat zangeres en actrice Marjolein Keuning haar debuut in GTST zou maken als Maxime Sanders. Volgens een woordvoerder van de serie moest de nadruk weer meer komen te liggen op alledaagse verhaallijnen en dit hoopte men te bereiken met het aantrekken van ervaren acteurs. In de periode 2008-2012 mocht de serie dan ook acteurs als Ruben Lürsen, Edwin Rutten, Ronald Top, Joep Sertons, Joke Bruijs en Cynthia Abma verwelkomen.

Ook de set en de crew gingen grondig op de schop. Vertrouwde en tegelijkertijd gedateerde decors als huize Selmhorst en huize Alberts verdwenen van het scherm. Het schrijversteam had geleerd van hun eigen fouten in het verleden. Ze concentreerden zich in het vervolg op het schrijven van verhaallijnen die wat realistischer aandeden, vanuit het idee dat de kijker zich niet meer kon herkennen in de personages die op dat moment de serie domineerden. De vertrouwde personages Jef Alberts en Laura Selmhorst verdwenen meer naar de achtergrond, waarschijnlijk omdat zij al zo veel hadden meegemaakt.

De introductie van de familie Huygens was voor de serie baanbrekend; nog nooit eerder had een schrijversteam het aangedurfd om in één keer een heel gezin te introduceren. Het gezin sloeg aan bij de kijkers, maar moest in het voorjaar van 2010 de serie noodgedwongen alweer verlaten. De schrijvers waren van mening dat Alexandra Alphenaar en Emiel Sandtke te oud waren om nog bij hun ouders te kunnen wonen. Nadat de personages Martijn en Irene in oktober de serie verlieten, werd een week later het doktersgezin Bouwhuis geïntroduceerd. Joep Sertons, Cynthia Abma, Guido Spek en Raynor Arkenbout maakten deel uit van dit gezin.

De serie wist in de periode 2008-2012 de nodige gevoelige onderwerpen aan te snijden. De introductie van het homoseksuele personage Lucas Sanders (gespeeld door Ferry Doedens) is daarvan waarschijnlijk het beste voorbeeld. Een ander controversiële verhaallijn was de gesimuleerde borstkanker van Barbara Fischer. De serie bleef deze ingeslagen koers vasthouden en dit resulteerde in opnieuw stijgende kijkcijfers. Met de komst van de Turkse personages Nuran, Bilal Demir en Aysen Baydar hoopten de makers van de serie een nieuwe doelgroep te bereiken. Families bleven een centrale rol spelen in de serie. De steenrijke familie Sanders kende vijf personages met belangrijke rollen: broer Ludo en zus Maxime, Ludo's dochter Nina, Maximes zoon Vincent (sinds 2013) en neefje Lucas. Nina krijgt in het seizoen van 2013 kort een relatie met Mike Brandt van wie ze dochter Nola krijgt.

Een screenshot van een recente aflevering van GTST

Recente Ontwikkelingen en Toekomst

Naar aanleiding van de dalende kijkcijfers in het seizoen 2007-2008 werden er vanaf de zomer van 2008 grote wijzigingen doorgevoerd. Dit zorgde er eerst een aantal jaar voor dat de kijkcijfers weer stegen. Op sommige werkdagen zaten er 2,2 miljoen kijkers voor de buis. Vanaf 2015 begonnen de kijkcijfers opnieuw duidelijk te dalen. Een eerste verklaring hiervoor is dat vanaf deze tijd de populariteit van lineaire televisie in zijn algemeenheid begon af te nemen; kijkers schakelden steeds meer over op digitaal en gingen kijken op een later tijdstip. GTST probeerde hierop in te spelen door de afleveringen ook aan te gaan bieden op de videoplatforms Videoland en RTL XL.

Een tweede verklaring is dat de acteurs die bij de wijzigingen tussen 2008 en 2010 waren geïntroduceerd, inmiddels alweer lange tijd meespeelden en er behoefte was aan nieuwe gezichten. De introductie van Rover (gespeeld door Buddy Vedder) en Sam Dekker (gespeeld door Stijn Fransen), maar ook Amir Nazar (gespeeld door Alkan Çöklü) en Zoë Xander (gespeeld door Anouk Maas) zijn in dit verband typerende voorbeelden. Een derde verklaring is dat men inmiddels van oordeel was dat de verhaallijnen bij GTST te lang duurden. Door de concurrentie van diensten als Netflix en Amazon waren de kijkers gewend geraakt aan fenomenen als bingewatchen.

20 jaar GTST

tags: #goede #tijden #twintigste #dvd