De zaak van Jack the Ripper, de beruchte seriemoordenaar die in 1888 het Londense Whitechapel terroriseerde, heeft door de jaren heen talloze televisiebewerkingen geïnspireerd. Verschillende programma's hebben geprobeerd het mysterie te ontrafelen, de historische context te reconstrueren en de spanning van die donkere dagen in Londen opnieuw tot leven te wekken.
BBC-productie uit 1973
Een van de vroegste televisiebewerkingen was een zesdelige politieserie van de BBC, geproduceerd in 1973. In deze serie werd de zaak van Jack the Ripper opnieuw geopend en geanalyseerd door Detective Chief Superintendents Barlow en Watt, gespeeld door respectievelijk Stratford Johns en Frank Windsor. Deze personages waren destijds al zeer populair bij het Britse publiek door hun optredens in de langlopende politieseries Z-Cars, Softly, Softly en Barlow at Large.
Het programma werd deels gepresenteerd als een discussie tussen de twee hoofdpersonen in het heden, afgewisseld met gedramatiseerde documentaire-scènes die zich afspeelden in de 19e eeuw. De serie besprak verdachten en complotten, maar concludeerde uiteindelijk dat er onvoldoende bewijs was om de identiteit van Jack the Ripper definitief vast te stellen.
Thames Television-miniserie uit 1988
In 1988 bracht Thames Television een opmerkelijke kijk op het wereldberoemde moordmysterie. Honderd jaar na de gruweldaden van Jack the Ripper, beweren schrijvers David Wickes en Derek Marlowe, aan de hand van grootschalig onderzoek naar de geschiedenis, een nieuwe waarheid te hebben ontdekt. De intrigerende climax van deze drie uur durende miniserie, die naar een hoogtepunt werkt, wordt gezien als een van de grootste troeven.
De echte kracht van de serie ligt echter in de hoofdrol van detective Frederick Abberline. Regisseur David Wickes slaagde erin om Sir Michael Caine, voor het eerst in bijna twintig jaar, te strikken voor een televisietransmissie. Volgens de acteur zelf is dit een reflectie van het sterke script. De vertolking van de getroebleerde politieman leverde hem een Golden Globe op.
Het verhaal en de personages
Het verhaal van 'Jack the Ripper' behoeft waarschijnlijk weinig uitleg. In het Londen van 1888 was een moordenaar actief die het voorzien had op prostituees in de erbarmelijke wijk Whitechapel. Hij bracht hen met chirurgische precisie om het leven, verminkte hen en ontdoogde hen in sommige gevallen van organen of ledematen. De internationale pers smulde van het verhaal, terwijl het politiekorps met de handen in het haar zat en de onrust onder de burgers zorgelijk toenam.
De kijker wordt meegezogen in de onrust en spanning. Er komt steeds iemand in beeld, maar het is niet duidelijk wie het is. De camera laat tijdens de beestachtige moorden niet te veel toe, waardoor de kijker een stapje achterblijft. We volgen de gruwelijkheden van de sluwe moordenaar vanuit het perspectief van de alcohol liefhebbende maar zeer ervaren detective Abberline en zijn rechterhand Sergeant George Godley (Lewis Collins). Dit perspectief dwingt de kijker om veel van wat hij objectief beschouwd weet of denkt te weten van deze sinistere periode in de geschiedenis van het Londense East End overboord te zetten.
De serie introduceert een scala aan verdachten, waarbij elke Londenaar nog snoder lijkt dan de ander, en de duistere plot van iedereen een griezel en dus een verdachte maakt. Vragen rijzen over de betrouwbaarheid van de Amerikaan Richard Mansfield (een indrukwekkende bijrol van Armand Assante), die met zijn theatershow dagelijks een schouwspel rond Dr. Jekyll en Mr. Hyde op het podium zet. Ook de rol van liefdesinteresse Emma Prentiss (Jane Seymour), die de lakens deelt met zowel Abberline als Mansfield, is intrigerend. Moet de koetsier van het koninklijk paleis in de gaten gehouden worden? En wat te denken van de lugubere Robert James Lees (Ken Bones), de hofleverancier van spirituele wijsheden?
Het blijft tot het einde gissen wie er echt achter de gruwelijke moorden zit. Zelfs dan biedt de controversiële ontrafeling geen volledig betrouwbare verklaring. Er zijn te veel varianten van het echte verhaal, te veel invalshoeken, belangen en zelfs mogelijke verduisteringen van de legende, waardoor niemand met zekerheid kan stellen hoe de mysterieuze zaak verlopen is. David Wickes benutte dit gegeven door maar liefst vier verschillende slotscènes op te nemen, om zo de cast en crew tot het einde op het verkeerde been te zetten.
Productie en invloed
Een hoofdrol van Michael Caine is altijd - of vrijwel altijd - een voorname reden om uit te kijken naar een film of serie, zeker met dergelijk bronmateriaal. Het bijna mythische geschrift rond Jack the Ripper sprak al honderd jaar tot de verbeelding, en dankzij het licht dat David Wickes op het verhaal schijnt, is die fascinatie de afgelopen decennia enkel maar toegenomen, of in ieder geval op originele wijze verrijkt. De vraag in hoeverre deze visie de ware verwikkelingen verbeeldt, zullen we waarschijnlijk nooit ontdekken. Dankzij het fantastische Victoriaanse Londense decor en de sfeer die de regisseur en zijn cast met hun interpretatie van de geschiedenis brengen, maakt dit echter niet uit.
De serie werd oorspronkelijk op relatief lage begroting gemonteerd, met interieuropnamen op videotape en locatiebeelden op 16 mm film, zoals gebruikelijk was voor Britse televisieproducties uit die tijd. De opnamen begonnen in oktober 1987, met Barry Foster in de rol van Abberline. Vervolgens werd Jack the Ripper herzien als een Anglo-Amerikaanse coproductie met een budget van 11 miljoen dollar, gezamenlijk gefinancierd door Thames Television en CBS, en volledig op film opgenomen. Er werd besloten dat een bekendere acteur nodig was om de serie te laten slagen in de Verenigde Staten, dus de rol van Abberline werd opnieuw bezet door Michael Caine. Ironisch genoeg had Foster eerder Caine vervangen in Alfred Hitchcock's Frenzy, toen Caine weigerde een seriemoordenaar te spelen die vrouwen verminkte.
De casting van Michael Caine werd beschouwd als een grote coup, aangezien de acteur niet bekend stond om zijn televisie werk. Dit was de laatste productie voor zowel Harry Andrews als Edward Judd. De stand-in van Armand Assante overleed tijdens het filmen. Jane Seymour beschreef haar ervaring met het filmen van Jack the Ripper als plezierig, waarbij ze aangaf dat ze het personage als roodharige speelde, het een geweldige rol vond en de kans kreeg om met de grote Michael Caine te werken. Ze werd gewaarschuwd dat Michael Caine veeleisend kon zijn, tenzij acteurs hun tekst kenden en professioneel waren. Ze merkte op dat hij vaak maar één take deed en dan ging lunchen, waardoor het proces snel verliep.
Michael Caine werkte met Jack the Ripper-regisseur David Wickes samen aan een andere televisiefilm: de vier uur durende, tweedelige serie Jekyll & Hyde (1990), gebaseerd op het boek van Robert Louis Stevenson. In de oorspronkelijke versie van de serie zou Abberlines partner George Godley worden gespeeld door Brian Capron. Hij werd vervangen door Lewis Collins, die vooral bekend was als Bodie in de ITV-actieserie The Professionals. De Amerikaanse acteur Armand Assante en de Britse actrice Jane Seymour, beiden bekend bij het Amerikaanse publiek, werden op voorslag van CBS aan de cast toegevoegd.
Jack the Ripper begon met filmen in februari 1988, met de belangrijkste opnamen in Pinewood Studios. David Wickes was vastbesloten om zo min mogelijk mensen te laten weten wie de moordenaar zou zijn, en filmde vier dummy-eindes (waarin George Lusk, inspecteur Spratling, hoofdcommissaris Arnold en Sir Charles Warren als de Ripper werden onthuld) om de cast en crew op een dwaalspoor te zetten. Hij creëerde ook een scène waarin Godley William Gull uit een koets trok in een geval van verwisselde identiteit, en monteerde ze allemaal samen om het resultaat te produceren.
De serie ging in première in het Verenigd Koninkrijk op 11 oktober 1988 en in de VS op 21 oktober 1988. Verschillende dvd-edities van Jack the Ripper bevatten als extraatjes audiocommentaar van regisseur/co-schrijver David Wickes en productieassistent Sue Davies, en twintig minuten filmopnamen uit de oorspronkelijke opnames met Barry Foster en Brian Capron. De serie werd op 27 maart 2017 op Blu-ray uitgebracht. Deze editie bevat twee versies van de serie op twee schijven: de eerste presenteert de serie in twee delen zoals oorspronkelijk uitgezonden en in de originele 4:3 beeldverhouding. De tweede schijf bevat de serie als één film en in een 16:9 widescreen beeldverhouding.
Een huiveringwekkende reconstructie van de meest sadistische plaats delict van Jack the Ripper - BBC
Andere televisiebewerkingen en documentaires
Naast de eerder genoemde producties, zijn er nog andere televisiebewerkingen en documentaires die zich richten op het mysterie van Jack the Ripper:
"The Ripper File"
Een documentaire die de zaak onderzoekt vanuit het perspectief van Detective Chief Superintendents Charles Barlow en John Watt, gebaseerd op het boek The Ripper File van Elwyn Jones en John Lloyd.
Televisiefilm uit 1988 (CBS/Thames Television)
Deze tweedelige miniserie, geregisseerd door David Wickes en met Michael Caine in de hoofdrol, portretteert een gefictionaliseerde weergave van de jacht op Jack the Ripper. De serie viel samen met de 100e verjaardag van de moorden.
"Jack the Ripper" (1973, BBC)
Zoals eerder vermeld, was dit een vroege BBC-productie die de zaak heropende met Barlow en Watt.
"Murder by Decree" (1979)
Hoewel een film en geen televisieserie, is deze productie van Bob Clark een belangrijke vermelding, aangezien deze sterk leunt op de controversiële samenzweringstheorieën rond de moorden.
Documentaire met 3D Virtual Reality
Een moderne documentaire die de kijker meeneemt naar 1888 met behulp van driedimensionale virtual reality. Deze reconstructie ontkracht mythen en misvattingen en biedt een gedetailleerd beeld van het politieonderzoek, inclusief getuigenverklaringen en lijkschouwerrapporten.
"Ripper Street" (2012-2016)
Een misdaad-dramaserie gesitueerd in het East End van Londen in 1889, tijdens de nasleep van de 'Ripper'-moorden. De serie volgt de mensen die proberen hun leven weer op te pakken na de impact van de moorden en de misdaden die het weefsel van hun stad hebben veranderd. De serie volgt DI Joseph Chandler en DS Miles, die moderne misdaden onderzoeken met connecties naar het verleden, met hulp van amateur-criminoloog Edward Buchan.
Deze diverse reeks televisietransmissies getuigt van de blijvende fascinatie voor het mysterie van Jack the Ripper, waarbij elke productie probeert een unieke invalshoek te bieden op een van de meest beruchte misdaadzaken uit de geschiedenis.
tags: #jack #the #ripper #televisieprogramma