De Nederlandse film De Overgave, geregisseerd door Paul Ruven, zal niet vertoond worden in de bioscopen van Amsterdam. Zowel de Pathé-keten als de onafhankelijke filmhuizen in de stad hebben de vertoning van de soft-erotische film geweigerd. Enige uitzondering is De Uitkijk, die de film eenmalig buiten de reguliere programmering zal vertonen.
Commercieel doodvonnis en vernietigende recensies
Het uitblijven van een bioscooprelease in Amsterdam wordt beschouwd als een commercieel doodvonnis voor een Nederlandse film. Het komt zelden voor dat een nationale productie nergens in de hoofdstad te zien is. De kritieken op 'De Overgave' waren dan ook bijzonder negatief. Het Parool omschreef de film als een "dieptepunt in de Nederlandse filmgeschiedenis" en noemde de inhoud "tenenkrommend polder-sm en masochistisch".
De film probeert aan te sluiten bij het succes van de verfilmde roman 50 Shades of Grey. Regisseur Paul Ruven nuanceert de kritiek en stelt dat de weigering niet aan de kwaliteit van de film ligt. Hij had gehoopt op een gelijktijdige release in de bioscoop en via video on demand, maar Pathé weigerde dit.
Andere bioscopen tonen de film wel
Andere bioscoopketens vertonen 'De Overgave' wel, onder meer in Amersfoort, Groningen, Enschede en Rotterdam, met in totaal tien zalen. Ruven ziet de film als gericht op vrouwen die "alles al een beetje meegemaakt hebben" en "meer willen experimenteren", en verwacht dat deze doelgroep niet per se naar de bioscoop zal gaan.
Wat betreft de kwaliteit, vindt Ruven dat iedereen daar zelf over mag oordelen. Hij beschouwt de recensie in Het Parool als "te erg" en suggereert dat een persoonlijke vete van de hoofdredacteur Film van de krant een rol speelt. Hij benadrukt dat het een "vrouwenfilm, een gevoelsfilm" is, getest voor vrouwen, en vindt het vreemd dat deze niet door vrouwen is gerecenseerd.
You Asked, They Answered! The Cast Of "Succession" Field Questions From Fans On Social Media
Publieksreacties en Kijkwijzer-classificaties
Ondanks de negatieve recensies, trok de film in Amersfoort bij de eerste vertoning dertien bezoekers, wat als "niet slecht" werd beschouwd voor een nieuwe film in een kleine zaal. Twee bezoekers gaven aan juist op de slechte recensies af te zijn gekomen. Een ander stel vond de kritiek "schromelijk overdreven" en de film "gewoon een leuke film". Een groep zestienjarige meisjes begreep de film echter niet.
Niet alle bezoekers bleven tot het einde; sommigen verlieten de zaal voortijdig. In andere steden waren er wel positieve reacties: in Rotterdam werden bijvoorbeeld al tien kaartjes verkocht en waren er tien reserveringen, met de opmerking dat de film "als een trein" liep.
Kijkwijzer-classificaties en leeftijdsgrenzen
Alle films die in Nederland worden vertoond, worden gekeurd door Kijkwijzer, waarbij verschillende regels gelden per classificatie:
- AL (Alle Leeftijden): Geschikt voor alle leeftijden, bevat geen schadelijke beelden.
- 6 jaar / 9 jaar: Kinderen onder begeleiding van een volwassene worden toegelaten. Kijkwijzer waarschuwt voor mogelijke enge en gewelddadige beelden. De verantwoordelijkheid ligt bij de ouder/voogd.
- 12 jaar / 14 jaar: Kinderen onder begeleiding van een volwassene worden toegelaten. Kijkwijzer waarschuwt voor mogelijke schadelijke beelden. De verantwoordelijkheid ligt bij de ouder/voogd.
- 16 jaar / 18 jaar: Pathé hanteert strikte regels voor deze leeftijdsgrenzen; er worden nooit uitzonderingen gemaakt. Minimumleeftijd is 16 jaar. Bij twijfel wordt om legitimatie gevraagd. Bij minderjarigheid of het niet kunnen tonen van legitimatie wordt de toegang geweigerd, zonder restitutie van tickets. Een film met een 18+ keuring is toegankelijk vanaf 16 jaar, met een dringend advies om zelf te beoordelen of de film geschikt is. Begeleiding door een ouder die wel aan de leeftijdskeuring voldoet, is niet voldoende om een 16+ of 18+ voorstelling bij te wonen. Geldige legitimatiebewijzen zijn paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of verblijfsvergunning.
De leeftijden van Kijkwijzer zijn bedoeld als hulpmiddel. In de openbare ruimte, zoals bioscopen, geldt echter artikel 151e uit het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel verbiedt de toegang aan kinderen jonger dan 16 jaar tot films met een leeftijdsadvies van 16 of 18 jaar, zelfs onder begeleiding van een volwassene. Deze regels gelden ook voor winkels en bibliotheken bij de verkoop van dvd's of games.
Algemene problemen in de Nederlandse filmindustrie
Het marktaandeel van Nederlandse films in de bioscoop blijft laag. In de eerste maanden van 2018 daalde dit aandeel onder de 10 procent, wat opvallend laag is in vergelijking met andere Europese landen. Filmdistributeurs signaleren een gebrek aan sterke Nederlandse publieksfilms.
Het FDN (Nederlandse Vereniging van Filmdistributeurs) wijst deels naar het Filmfonds, dat te weinig geld zou uittrekken voor dit soort films. Ook private investeringen in Nederlandse titels zijn gedaald. Het rapport constateert dat subsidies vaker naar documentaires en kleine producties gaan die weinig publiek trekken, wat niet bijdraagt aan een gezond klimaat voor publieksfilms.
Een ander structureel probleem is de terugloop van inkomsten door piraterij. Dit heeft geleid tot faillissementen van retailgiganten en Nederlandse filmdistributeurs. Grote distributeurs als A-Film en Benelux Films, die veel investeerden in Nederlandse titels, zijn hierdoor failliet gegaan.
Privacy en contante betalingen in bioscopen
Een aparte juridische kwestie speelt rond de weigering van een bioscoop om privacyvriendelijke, contante betalingen te accepteren. Op 30 juli 2025 zal de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zich hierover buigen. Een privacy-activist diende een klacht in bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) tegen een arthouse-bioscoop die weigerde toegangsbewijzen tegen contante betaling te verkopen. Bij pinbetaling worden persoonsgegevens verwerkt, wat achteraf tracing mogelijk maakt.
De Coronacrisis, de Russische inval in Oekraïne en uitval van internet hebben het bewustzijn vergroot van hoe gemakkelijk rechten en vrijheden kunnen worden ingeperkt en hoe belangrijk een goed functionerende infrastructuur van contante betaling is voor de nationale veiligheid. In 2024 is een wetsvoorstel aangenomen dat een acceptatieplicht voor contant geld opneemt.
De activist stelt dat deze wetswijziging zijn zaak versterkt, aangezien de bioscoop straks hoe dan ook contant geld moet accepteren. Dit zou aantonen dat er geen noodzaak was om contante betaling te weigeren, waardoor de afgedwongen verwerking van persoonsgegevens illegaal zou zijn. De bioscoop legt klanten algemene voorwaarden op, wat volgens de activist in strijd is met artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) indien er geen materiële noodzaak is.