De Zuid-Spaanse regio Andalusië en andere delen van Spanje, evenals Portugal, worden al wekenlang geconfronteerd met extreem noodweer. De aanhoudende regenval, verergerd door stormen zoals Leonardo en Kristin, heeft geleid tot grootschalige overstromingen, evacuations en aanzienlijke schade. De gevolgen van dit natuurgeweld reiken verder dan de directe getroffen gebieden en hebben ook invloed op de aanvoer van verse groenten en fruit in Europa.
Omvang van de overstromingen en regenval
In de steden Cádiz, Málaga en Jaén moesten meer dan drieduizend mensen geëvacueerd worden als gevolg van de hevige regenval. In korte tijd viel er extreem veel regen, wat leidde tot ondergelopen wegen, uitgevallen treinverkeer en gesloten scholen. Rivieren en stuwmeren dreigen buiten hun oevers te treden.
De gemeente Sayalonga, ten oosten van Málaga, was het toneel van een intense zoekactie naar een vrouw die in de rivier de Turvilla was gevallen. In Grazalema zorgde een verstopt rioleringssysteem voor wateroverlast in huizen, waarbij water zelfs uit stopcontacten liep. Hulpdiensten moesten noodgedwongen gaten in huizen boren om het water te laten wegstromen.
Ook in Portugal zijn rivieren buiten hun oevers getreden, waar het leger is ingezet om de gevolgen te bestrijden. De situatie wordt omschreven als een "grote ravage", met omgevallen bomen en loskomende rotsblokken.
Persoonlijke getuigenissen en lokale impact
Edwin van Geel, die al twee jaar in Chiva woont, schetst een beeld van de verwoesting in zijn dorp. De afgelopen dagen viel er minstens 45 centimeter regen, een "absurde" hoeveelheid water. Vanwege de ligging op 550 meter hoogte, omringd door bergen die veel water opvangen, kan de riolering de enorme watermassa niet aan, wat resulteert in een "groot waterfestijn". Hoewel Edwin zich in een veilig gebied bevindt, zijn er in het dorp helaas ook slachtoffers gevallen.
Ondanks de tragische omstandigheden, benadrukt Edwin de hechte gemeenschap en de saamhorigheid die naar boven komt bij dergelijk noodweer. "Helpen, vragen, doen. Daar sta ik wel van te kijken, dat iedereen dat allemaal oppakt en er voor elkaar is. Dat vind ik wel heel erg knap."
Meteorologische oorzaken en waarschuwingssystemen
Meteoroloog Reinier van den Berg legt uit dat de huidige weersituatie in Europa, met extreme regenval in Spanje en Portugal, verband houdt met een ongewone weersituatie die zijn oorsprong vindt in het Noordpoolgebied. Een koude luchtbel boven het Noordpoolgebied heeft uitstulpingen naar Noord-Amerika en Noordoost-Europa, wat leidt tot koudere temperaturen in deze regio's.
Hierdoor wordt de straalstroom, een luchtstroom op grote hoogte die lagedrukgebieden met zich meevoert, gedwongen tot een zuidelijkere koers. Dit resulteert in natter weer dan normaal in Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje, Portugal en Marokko. De ligging van Spanje aan de warme Middellandse Zee draagt bij aan de energie voor zware onweersbuien, terwijl bergketens de buien kunnen vasthouden en versterken.
Van den Berg benadrukt het belang van waarschuwingssystemen. "Die waarschuwingssystemen zijn in de laatste 15 à 20 jaar verder doorontwikkeld", aldus de meteoroloog. Hij legt het kleurenpalet van waarschuwingscodes uit: geel, oranje en rood, waarbij de beslissing gebaseerd is op de verwachte neerslaghoeveelheid en de impact op de maatschappij. In Nederland wordt bijvoorbeeld code oranje afgegeven bij meer dan 60% zekerheid van 75 millimeter regen in 24 uur in een groot gebied.
Welke schade kan zware storm Eunice gaan aanrichten?
Dodelijke slachtoffers en verkeersgevaar
Het noodweer heeft ook geleid tot dodelijke slachtoffers. In de regio Andalusië kwamen drie mensen om het leven door overstromingen nabij Málaga en Granada. Twee mannen van 53 en 54 jaar kwamen om toen hun busje werd meegesleurd door een buiten zijn oevers getreden rivier. Een 20-jarige man werd op de motor meegesleurd toen hij een beek probeerde over te steken.
Meteoroloog Reinier van den Berg stelt dat het, gezien de enorme hoeveelheid regen, onvermijdelijk was dat er slachtoffers zouden vallen. Hij benadrukt het belang van tijdige informatievoorziening aan het publiek.
Gevolgen voor de voedselvoorziening
De aanhoudende regenval heeft ook gevolgen voor de aanvoer van verse groenten en fruit. Spanje en Portugal zijn belangrijke leveranciers van deze producten in de wintermaanden. Door het natte weer kan er veel minder groente en fruit worden geoogst.
Albert Heijn meldt dat de schappen op de groente- en fruitafdelingen minder goed gevuld zijn dan klanten gewend zijn. Dit wordt veroorzaakt door de weersomstandigheden in de teeltgebieden, waar de afgelopen maand al veel meer regen is gevallen dan gemiddeld. De komende week wordt er nog meer regen verwacht in de kustgebieden van de Costa del Sol en de Algarve, waar normaal gesproken 50 tot 60 millimeter regen per maand valt, maar nu tussen de 90 en 200 millimeter wordt verwacht.
Reisadviezen en voorzorgsmaatregelen
Nederland Wereldwijd heeft op dit moment geen negatief reisadvies voor Spanje, maar waarschuwt wel voor hevige regen en overstromingen. Het advies is om altijd de aanwijzingen van de lokale autoriteiten op te volgen, zoals de brandweer of politie. Annuleren van reizen is niet zomaar kosteloos mogelijk, tenzij Nederland Wereldwijd het reisadvies aanpast naar een negatief advies.
