Een aanzienlijk deel van de mensen met diabetes type 2 kampt met overgewicht of ernstig overgewicht. Het is voor hen cruciaal om af te vallen en een lager gewicht te behouden, zo wijst onderzoek uit. Op de korte termijn kan een koolhydraatarme dieet een gunstig effect hebben op het lichaamsgewicht en de bloedsuikerwaarden. Echter, na een jaar zijn er doorgaans geen significante verschillen meer meetbaar ten opzichte van andere voedingspatronen. Langdurig onderzoek naar koolhydraatarme diëten is beperkt.
De Gezondheidsraad benadrukt dat het voor mensen met diabetes type 2 voordelig is om ongezonde, koolhydraatrijke voeding te vermijden. Dit omvat onder andere dranken met veel suiker en geraffineerde graanproducten zoals wit brood en koekjes. Een potentieel gevaar van een koolhydraatarm dieet is dat het kan leiden tot een tekort aan essentiële voedingsstoffen. Daarom adviseert de Gezondheidsraad om bij het afvallen professionele hulp in te schakelen van een diëtist.
Het advies van de Gezondheidsraad is verrassend eenvoudig: volg de klassieke Schijf van Vijf. Deze conclusie is gebaseerd op een grondige inventarisatie van wetenschappelijk onderzoek. De populaire koolhydraatbeperkende diëten onder diabetici lijken weinig effect te sorteren. Dergelijke diëten vereisen doorgaans het vermijden van voedingsmiddelen zoals aardappelen, brood, fruit, suiker en vruchtensap.
Wat houdt de Schijf van Vijf in?
De Schijf van Vijf, ontwikkeld door het Voedingscentrum, omvat de volgende aanbevelingen:
- Veel groente en fruit: Een ruime consumptie hiervan is essentieel voor een gezonde voeding.
- Vooral volkoren producten: Kies voor volkorenbrood, volkorenpasta, couscous en zilvervliesrijst.
- Minder vlees en meer plantaardig: Varieer met vis, peulvruchten, noten, eieren en vleesvervangers.
- Genoeg zuivel: Consumeer melk, yoghurt en kaas.
- Een handjevol ongezouten noten: Deze leveren gezonde vetten en mineralen.
- Zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten: Gebruik deze met mate.
- Voldoende vocht: Drink water, thee en koffie.
De rol van leefstijl bij diabetes type 2
De standaardrichtlijn voor huisartsen schrijft voor dat mensen met ouderdomssuiker (diabetes type 2) eerst hun voedingspatroon en levensstijl moeten aanpakken. In de praktijk wordt echter vaak direct gestart met medicatie. Medicatie kan helpen de symptomen van de ziekte onder controle te houden, maar kan ook leiden tot ongemak en bijwerkingen.
Huisartsen krijgen tijdens hun opleiding relatief weinig onderwijs over voeding en leefstijl. Dit terwijl het verminderen van medicatie bij patiënten met diabetes type 2 aanzienlijke besparingen kan opleveren. TNO becijferde in 2016 dat een reductie van medicijngebruik bij 40% van deze patiënten een besparing van 2,7 miljard euro over vijf jaar zou kunnen betekenen, exclusief winst op het gebied van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.
Om deze reden wordt er gewerkt aan bijscholingen voor huisartsen en praktijkondersteuners, ondersteund door zorgverzekeraars. Deze bijscholingen zijn gericht op het aanleren van methoden om patiënten te begeleiden bij het aanpassen van hun voeding en leefstijl, met als doel medicatie af te bouwen of zelfs te stoppen.
Diabetes mellitus type 1 en type 2: Overzicht, verschillen en overeenkomsten
Nieuw onderzoek naar de link tussen vleesconsumptie en diabetes type 2
Recent internationaal onderzoek, geleid door de Universiteit van Cambridge, heeft de link tussen vleesconsumptie en het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 verder onderbouwd. Het onderzoek, waaraan bijna 2 miljoen mensen deelnamen, suggereert dat dagelijkse consumptie van bewerkt vlees, rood vlees en zelfs gevogelte het risico op deze aandoening verhoogt.
Specifiek blijkt uit het onderzoek dat dagelijks 50 gram bewerkt vlees het risico op diabetes type 2 met 15% verhoogt over een periode van tien jaar. Dagelijkse consumptie van 100 gram rood vlees verhoogt het risico met 10%, en 100 gram gevogelte met 8%. Deze bevindingen sluiten aan bij eerdere studies, zoals die van Wageningen Universiteit uit 2013, die al wezen op een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bij consumptie van rood vlees.
De resultaten van het Cambridge-onderzoek benadrukken het belang van het verminderen van vleesconsumptie, zeker gezien de wereldwijde toename van de vleesproductie. Dit geluid klinkt ook in Nederland, waar wordt gepleit voor waarschuwingen op vleesverpakkingen en een algemeen advies om minder vlees te eten, zowel voor de gezondheid als voor het milieu. Het Voedingscentrum adviseert niet meer dan 500 gram vlees per week te eten, terwijl de gemiddelde vleeseter in Nederland aanzienlijk meer consumeert.
Onopgemerkte diabetes type 2: een verborgen probleem
Voor veel Nederlanders blijft diabetes type 2 lange tijd onopgemerkt. Dit komt doordat de symptomen vaak vaag zijn of zelfs volledig afwezig. Mensen kunnen jarenlang rondlopen met verhoogde bloedsuikerwaarden, de voorfase van de ziekte (prediabetes), zonder dit te weten. Dit kan leiden tot ernstige en blijvende gezondheidsschade, zoals zenuwschade, oogproblemen, dementie, nierfalen en hart- en vaatziekten.
Het Diabetes Fonds schat dat honderdduizenden Nederlanders onbewust diabetes type 2 hebben. Het gebrek aan symptomen, zoals extreme dorst, veel plassen, slecht zicht of langzaam genezende wonden, maakt de ziekte extra verraderlijk. Zonder behandeling kan dit leiden tot ernstige complicaties, waaronder beroertes, blindheid en amputaties.
Bianca Daems ontdekte haar diabetes type 2 pas toen ze in het ziekenhuis lag voor een gebroken scheenbeen. Ondanks dat ze geen symptomen had, bleek ze al jaren diabetes te hebben. Ze drinkt nu voornamelijk water, vermijdt suikerhoudende dranken en maakt maaltijden met veel groenten. Ze monitort haar bloedsuiker zelf, hoewel sensoren niet vergoed worden.
Karolina Wolvekamp, die diabetes type 2 erfde en tijdens een zwangerschap al een voorstadium had, merkte ook niets van haar aandoening. Dankzij een ingreep in haar leefstijl, waaronder een bezoek aan een diëtist, gezonder eten en meer bewegen, heeft ze haar bloedwaarden aanzienlijk verbeterd en 30 kilo afgevallen. Ze benadrukt dat leefstijlverandering, hoewel niet makkelijk, essentieel is.
Risicofactoren en preventie van diabetes type 2
Diabetes type 2 wordt beïnvloed door diverse factoren, waaronder ongezond eten en drinken, weinig beweging, veel stress, roken, slecht slapen, overgewicht, erfelijkheid, etnische achtergrond en ouder worden. Het Diabetes Fonds benadrukt dat 1,4 miljoen Nederlanders rondlopen met prediabetes, een voorfase met verhoogde bloedsuikerwaarden.
Het goede nieuws is dat het mogelijk is om de ontwikkeling van diabetes type 2 te voorkomen of de kans op complicaties te verkleinen door tijdig leefstijlverbeteringen door te voeren. De Diabetes Risicotest op diabetesfonds.nl kan helpen het individuele risico in te schatten. Bij een hoog risico kan een huisarts een bloedtest uitvoeren om diabetes type 2 vast te stellen.
Huisartsen adviseren steeds vaker om eerst in te zetten op een gezond eet- en leefpatroon, alvorens medicatie te overwegen. De belangrijkste gebieden waarop winst te behalen valt, zijn voeding, beweging, stressmanagement en slaap. Hoewel een deel van de aanleg voor diabetes type 2 genetisch bepaald is, kan de kans op het ontwikkelen van de ziekte aanzienlijk worden beïnvloed door levensstijlkeuzes.
Voedingsadviezen voor diabetes type 2
Bij het aanpakken van diabetes type 2 ligt de focus op het verbeteren van de kwaliteit van de voeding. Dit omvat:
- Beperking van koolhydraten: Kies voor complexe koolhydraten die het lichaam langer energie geven en zorgen voor een langer verzadigd gevoel.
- Veel groenten: Streef naar 250 gram groenten per dag, verdeeld over de maaltijden. Denk aan een groenteomelet bij het ontbijt, snacktomaatjes als tussendoortje en een salade bij de lunch.
- Voldoende fruit: Kies bij voorkeur voor fruitsoorten met minder suiker, zoals appels, peren en bessen, en vermijd tropisch fruit.
- Volle zuivel: Zuivelproducten zoals melk, yoghurt en kaas leveren belangrijke voedingsstoffen.
Gedragsverandering, zoals het aanpassen van eetgewoonten, vereist motivatie en aandacht voor individuele omstandigheden. Het is belangrijk dat mensen openstaan voor verandering en ondersteuning krijgen om duurzame aanpassingen te maken.
Leefstijl aanpassingen ter preventie van diabetes type 2
Naast voeding spelen ook andere leefstijlfactoren een cruciale rol bij de preventie en het beheer van diabetes type 2:
- Beweging: Regelmatige fysieke activiteit is essentieel, niet alleen voor het lichaam maar ook voor de hersenen om tot rust te komen.
- Slaap: Voldoende en kwalitatieve slaap is belangrijk. Vermijd prikkels voor het slapengaan, zoals langdurig schermgebruik.
- Stressmanagement: Het beheersen van stress, onder andere door momenten van rust en ontspanning in te bouwen, is cruciaal.
- Niks doen: Simpele momenten van 'niks doen', zoals uit het raam kijken of tuinieren, kunnen bijdragen aan mentale rust.
Het aanpakken van deze leefstijlfactoren kan niet alleen de kans op diabetes type 2 verkleinen, maar ook de algehele kwaliteit van leven verbeteren en werkplezier vergroten.
Impact van diabetes type 2 op werk en inkomen
Diabetes type 2 kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de werkgelegenheid en het inkomen van getroffen individuen. Onderzoek toont aan dat mensen met diabetes type 2, zeker als zij medicatie moeten gebruiken, een lager slagingspercentage op de arbeidsmarkt hebben en een grotere kans op arbeidsongeschiktheid. Dit kan leiden tot een lager inkomen en economische onzekerheid.
tags: #rtl #gezondheid #diabetes #type #2