De maandelijkse menstruatiecyclus brengt voor veel vrouwen meer met zich mee dan alleen krampen. Klachten als migraine, darmproblemen, misselijkheid en stress kunnen de maandelijkse periode bemoeilijken. Een bijzonder ongemakkelijke situatie kan zich voordoen wanneer, na langdurig zitten, bij het opstaan een plotselinge menstruatiestroom optreedt. Deze diverse symptomen hebben geleid tot een groeiende discussie over het invoeren van betaald menstruatieverlof in Nederland, vergelijkbaar met systemen die al bestaan in landen als Japan, Indonesië en Zambia.
De Roep om Menstruatieverlof en de Evoluerende Visie
In de afgelopen jaren is er in Nederland, en ook internationaal, gepleit voor wettelijk geregeld menstruatieverlof, waarbij vrouwen één of meerdere betaalde vrije dagen rondom hun menstruatie zouden kunnen opnemen. Landen als Japan, Indonesië en Zambia hebben dit reeds sinds de vorige of begin deze eeuw per wet vastgelegd.
Echter, het Menstruatie voorlichtingsinstituut, dat voorheen een groot voorstander was van menstruatieverlof, ziet dit niet langer als de ultieme oplossing. Voorlopige resultaten van een nieuw Nederlands onderzoek onder ruim achtduizend schoolgaande meisjes tonen aan dat ongeveer een derde van hen aangeeft dat menstruatie meer dan de helft van hun energie kost. Niet verrassend dus dat 76 procent van deze groep een sterke behoefte aan rust aangeeft.
Vera Haitsma, docent gynaecologie aan het Erasmus MC, verklaart dat de klachten bij jonge meisjes vaak heftiger zijn door hormonale disbalans. Deze intensiteit verdwijnt echter niet altijd na de puberteit. Persoonlijke ervaringen, zoals verminderd concentratievermogen of het dagelijks doorwerken met een warme kruik op schoot, onderstrepen de impact van menstruatie op het werkende leven. Een online enquête van het Menstruatie voorlichtingsinstituut onder 1600 volwassen vrouwen bevestigt dit: negentig procent heeft behoefte aan rust tijdens de zwaarste menstruatiedagen.
De Uitdagingen van Menstruatie op de Werkplek
Peter de Vroed, oprichter van het Menstruatie voorlichtingsinstituut, die bekend werd door een tv-segment waarin hij Humberto Tan liet lijden aan een menstruatie-simulatieapparaat, was twee jaar geleden de drijvende kracht achter een petitie voor menstruatieverlof. Hoewel de handtekeningen bedoeld waren om aan de Tweede Kamer te overhandigen, is de actie niet verder gekomen. De Vroed legt uit dat hun focus is verschoven naar het bezoeken van bedrijven, waaruit bleek dat rust niet voor iedereen de oplossing is. Menstruatieverlof wordt nu gezien als een 'pleister op een groter maatschappelijk probleem'.
Zoa Moeniralam, bedrijfsarts in opleiding, ziet menstruatieverlof wel als een mogelijke oplossing. Zij heeft in haar contract laten opnemen dat zij naar eigen invulling verlof kan opnemen rondom haar menstruatie. Ondanks aanvankelijke weerstand van collega's, die haar kinderachtig vonden of waarschuwden voor problemen in haar toekomstige carrière, heeft ze vastgehouden aan haar recht om verlof op te nemen. Ze stelt zelfs dat ze haar werk beter kan doen wanneer ze hierin gefaciliteerd wordt.
Een ander bezwaar tegen menstruatieverlof is de toepasbaarheid voor vrouwen met een reguliere cyclus. Vrouwen in of voorbij de menopauze, of met een onregelmatige cyclus, zoals Floortje (27), een office manager met een cyclus die varieert van drie maanden geen menstruatie tot twee weken aaneengesloten bloedverlies, kunnen hierdoor benadeeld worden. Ondanks hevige klachten, voelt Floortje zich genoodzaakt door te werken, mede door de angst om als onprofessioneel te worden gezien.
Nieuwe Perspectieven en Oplossingen
Peter de Vroed benadrukt dat weerstand tegen menstruatieverlof vaak van vrouwen zelf komt, uit angst hun positie op de arbeidsmarkt te verliezen. Het koppelen van mannelijke managers aan het menstruatie-apparaat wordt gebruikt om hen de realiteit van menstruatiekrampen te laten ervaren. Hoewel het invoeren van verlof niet complex is, vereist het flexibiliteit die niet in elk beroep past.
Zoa Moeniralam legt haar eigen flexibele werkschema uit, waarbij ze rondom haar menstruatie minder uren werkt. Ze benadrukt het belang van vasthoudendheid bij werkgevers. De Vroed voegt toe dat de kennis over de eigen cyclus bij veel vrouwen laag is. Dit gebrek aan kennis, gecombineerd met een taboe, heeft ertoe geleid dat vrouwen zoals Anke Verhagen langdurig met hevige klachten rondliepen zonder hulp.
Verhagen deelt haar ervaringen, waarbij haar moeder haar aanmoedigde klachten te onderdrukken. Pas door haar relatie met Peter de Vroed werd ze zich bewust van de onnormaliteit van haar pijn. Zelfexperimenten met levensstijlaanpassingen, met name rust, hebben geleid tot een methode om menstruatieklachten te verminderen. Verhagen stelt dat ze op menstruatiedagen niets doet en daardoor snel kan herstellen.
Vera Haitsma nuanceert dit door te stellen dat rust de 'coping' kan verbeteren, wat leidt tot minder lichamelijke klachten, of dat het een placebo-effect kan zijn. Ze benadrukt ook de invloed van maatschappelijke percepties op menstruatie.
Onderzoek naar de Maatschappelijke Impact
In samenwerking met het Radboud UMC heeft het Menstruatie voorlichtingsinstituut onderzoek gedaan onder 42.000 Nederlandse vrouwen naar hun menstruatie-ervaringen en de maatschappelijke gevolgen. Eerste peilingen wijzen op een ziekteverzuim tussen de 16 en 59 procent onder vrouwelijke werknemers, afhankelijk van de sector. De geschatte maatschappelijke kosten van dit verzuim en productiviteitsverlies lopen op tot acht miljard euro, puur omdat de menstruatie van vrouwen niet wordt meegenomen.
De reden dat werkgevers hier niet meer mee bezig zijn, is volgens De Vroed simpelweg onwetendheid. Hij benadrukt dat menstruatieverlof geen universele oplossing is, aangezien het een individueel fenomeen blijft. Haitsma voegt toe dat menstruatie de hersenfunctie kan beïnvloeden, wat leidt tot verminderde prikkelverwerking of verhoogde emotionaliteit. Werkgevers zouden daarom meer moeten focussen op het creëren van afsluitbare werkplekken en moeten voorkomen dat vrouwen buiten de gemeenschap worden geplaatst.
Menstruatie in de Sportwereld
Op 6 april 2022 kregen voetballers bij het Belgische Club Brugge een speciale behandeling, waarbij een menstruatiecoach de trainingen aanpaste op de cyclus van de speelsters. Twee Nederlandse profclubs, Feyenoord en Excelsior, houden zich ook al bezig met de cyclus van hun speelsters. Feyenoord is in gesprek met speelsters over hun behoeften, terwijl Excelsior al rekening houdt met de cyclus in het trainingsschema. Hoofdtrainer Richard Mank van het vrouwenelftal van Excelsior merkt op dat 85 procent van de blessures plaatsvindt tijdens de menstruatie, wat aanleiding geeft tot het aanpassen van de trainingsintensiteit, met name bij krachttraining.
Ondanks de aanpassingen moeten speelsters wel aanwezig zijn op trainingen en wedstrijden. Bij verzuring tijdens een wedstrijd wordt de menstruatiecyclus meegenomen in de discussie over wissels. Het beïnvloedt echter nooit de beslissing om een speelster wel of niet te laten spelen.
Sportfysiotherapeut Fenna Uittenbogaard merkt op dat er weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar blessures tijdens de menstruatie, maar in de praktijk ziet men een verhoogd risico op kruisbandblessures en een langzamere revalidatie. Dit wordt toegeschreven aan het hormoon oestrogeen, dat bindweefsel hypermobieler maakt en korte krachtexplosies minder goed kan opvangen. Het vermijden van onverwachte elementen in krachttraining wordt aangeraden tijdens de menstruatie.
Taboe op Hevig Bloedverlies en de Zoektocht naar Oplossingen
Maar liefst 800.000 vrouwen in Nederland kampen met extreem veel bloedverlies tijdens de menstruatie, een onderwerp dat nog steeds zwaar taboe is. De voorlichtingscampagne 'Bloedserieus' roept op tot openheid hierover. Jess van der Burgt beschrijft haar ervaringen met dagelijks een pak maandverband, het gebruik van meerdere onderbroeken en loszittende, zwarte kleding om doorlekken te voorkomen. Ze doucht wel vier tot acht keer per dag.
Het wereldwijde gemiddelde bloedverlies per menstruatie is ongeveer 120 milliliter, wat neerkomt op een kopje thee. Een invulkaartje met een puntensysteem kan helpen bij het beoordelen van de hoeveelheid bloedverlies, hoewel gynaecoloog Marlies Bongers benadrukt dat het uiteindelijk aan de vrouw zelf is om te bepalen wanneer ze hevig menstrueert.
Mogelijke oorzaken van hevig bloedverlies zijn afwijkingen aan de baarmoeder, vleesbomen, adenomiose of een stollingsstoornis. Soms is er geen duidelijke oorzaak, en de hoeveelheid bloedverlies kan ook leeftijdsafhankelijk zijn. Oplossingen zoals de NovaSure-behandeling, waarbij het baarmoederslijmvlies wordt verwijderd, of het Mirena-spiraaltje, kunnen verlichting bieden, hoewel deze methoden ook hun eigen overwegingen hebben.
Het Belang van Meer Aandacht en Openheid
Gynaecoloog Bertho Nieboer constateert dat veel vrouwen zich volproppen met pijnstillers en doorwerken ondanks zware klachten, en zelden naar de dokter stappen. Met een vragenlijst probeert hij het probleem in kaart te brengen; meer dan 23.000 vrouwen hebben hieraan deelgenomen. Voorlopige conclusies wijzen op buikpijn, prikkelbaarheid, neerslachtigheid en vermoeidheid. Nieboer benadrukt het belang van meer aandacht, omdat het onderscheid tussen normale pijn en een aandoening moeilijk te maken is. Hij stelt dat er meer aandacht zou zijn als mannen met vergelijkbare klachten kampten, en dat menstruatie nog steeds een onderschat en taboe-onderwerp is.
Paula Kragten van Period! ervoer dat het taboe op menstruatie ook in Nederland groot is, ondanks toenemende aandacht in de media. Ze ziet een omslag, maar benadrukt de maatschappelijke impact van menstruatie op gebieden als milieu, economie, gelijkheid en gezondheid.
Gynaecoloog Louisette Peters van OLVG betwijfelt of de pijn die mannen ervaren tijdens de menstruatie-challenge vergelijkbaar is met menstruatiepijn bij vrouwen, aangezien mannen geen baarmoeder hebben. Ze vergelijkt de theatrale beleving van de mannen eerder met weeën dan met typische menstruatiepijn. Desondanks is menstruatiepijn een veelvoorkomend probleem, waarbij ongeveer een derde van de menstruerende schoolmeisjes thuisblijft en werkende vrouwen zich ziek moeten melden. Haitsma adviseert het gebruik van ibuprofen of naproxen, en bij chronische pijn, de pil als optie.
Yolanda Agostinho (33) beschrijft haar extreme menstruatie, waarbij ze dagelijks meerdere maandverbanden en tampons gebruikt, en zelfs wc-papier toevoegt om doorlekken te voorkomen. Haar menstruatie leidde tot bloedarmoede, waardoor ze een bloedtransfusie en ijzerinfuus nodig had. Ondanks een aanbod voor een spiraal, uit ze angst voor bijwerkingen en kiest ze voor tranexaminezuur, hoewel ze dit nog niet heeft ingenomen.
Gezondheidswetenschapper Lisa Zuidema interviewde 31 vrouwen en twee trans mannen over hun menstruatie-ervaringen. Ze stelt dat de cijfers over hevig bloedverlies en endometriose nu een gezicht krijgen. De impact van menstruatie op het leven is enorm, variërend van diensten ruilen om niet te hoeven werken tot migraine, rugpijn en stemmingswisselingen. Twee vrouwen kregen de diagnose PMDD (premenstrueel dysforie syndroom).
Zuidema interviewde ook twee trans mannen. Een van hen vond het confronterend om maandelijks geconfronteerd te worden met zijn vrouwelijke lichaam, wat leidde tot stress en depressieve gevoelens. De ander zag menstruatie niet als iets dat gebonden is aan geslacht. Ze merkte ook op dat veel vrouwen met een niet-westerse achtergrond nog nooit over hun menstruatie hadden gesproken, wat duidt op een diepgeworteld taboe.
Het gebrek aan openheid leidt ertoe dat vrouwen niet weten wat normaal is en minder snel hulp zoeken. Zuidema benadrukt dat menstruatie een normaal onderdeel van het leven is en moedigt aan om erover te praten, met vriendinnen, artsen of partners, en hulp te zoeken wanneer klachten het dagelijks leven beïnvloeden.
Een geschiedenis van de menstruatie
tags: #rtl #menstruatie #stromen