De discussie rondom abortus in Argentinië is complex en wordt gekenmerkt door schrijnende gevallen en een sterke anti-abortuslobby. Een recent voorbeeld dat de aandacht trok, betreft een 11-jarig meisje, dat onder de schuilnaam Lucía bekend werd. Na 23 weken zwangerschap werd zij via een keizersnede bevallen van een kind dat waarschijnlijk te zwak was om te overleven. Het meisje was verkracht door de 65-jarige partner van haar oma.
Zelfmoordpogingen en een wanhopig pleidooi
In januari werd het zwangere meisje opgenomen in het ziekenhuis met verwondingen die wezen op meerdere zelfmoordpogingen. Volgens de Engelse krant The Guardian zou zij tegen haar behandelaars hebben gezegd dat zij "weg moesten halen wat de oude man in haar had gestopt". Het meisje, haar moeder en vrouwenrechtenactivisten pleitten de afgelopen weken wanhopig voor een abortus, maar dit werd tegengehouden door de Argentijnse regering.
In het Zuid-Amerikaanse land is abortus verboden, met uitzondering van gevallen waarin de zwangere vrouw het slachtoffer is van een verkrachting of haar gezondheid in gevaar is. In de rechtszaak rondom het meisje zei een dokter dat de zwangere Lucía inderdaad in gevaar verkeerde. Maar volgens de regering waren de risico's aanvaardbaar en zou zij hebben gezegd geen abortus te willen.
"We hebben een 11-jarig meisje gered dat een maand gemarteld is door het lokale zorgsysteem", zei de dokter die de keizersnede uitvoerde. De 26-weken oude foetus mist een deel van de hersenen en zou na de geboorte vrijwel geen overlevingskansen hebben. "Het onderbreken van de zwangerschap is nu geen abortus meer, maar een geïnduceerde geboorte", aldus minister van Volksgezondheid María Isabel Rodríguez.
Gevallen van ernstig gevaar
Er zijn ook andere schrijnende gevallen die de discussie aanwakkeren. Een 22-jarige vrouw, die alleen bekend is als Beatriz, lijdt aan een reumatische aandoening en heeft slecht functionerende nieren. De zwangerschap brengt haar gezondheid ernstig in gevaar en zou volgens artsen tot haar dood kunnen leiden. Ondanks deze medische noodzaak, waren beide kwesties voor het hooggerechtshof eerder geen reden om een abortus toe te staan. "De rechten van de moeder gaan niet boven die van het ongeboren kind en andersom."
Minister Rodríguez was het daar niet mee eens. ,,Het belangrijkste is om Beatriz's leven te redden", aldus de minister. Abortus is onder alle omstandigheden verboden in het overwegend katholieke Midden-Amerikaanse land.
De strijd voor legalisering
De vraag of abortus legaal wordt of niet, is een grote kwestie waar de Argentijnse Senaat een oordeel over velt. Zowel voor- als tegenstanders van abortus voeren actie voor het overheidsgebouw. Correspondenten ter plaatse melden dat, zelfs als het voorstel strandt, er een trend in gang is gezet waardoor legalisering in de toekomst waarschijnlijk is. Jongeren zijn steeds vaker voor legalisering van abortus.
De stemming in de Senaat is het resultaat van een steeds sterker wordende pro-abortusbeweging, die ook in andere Latijns-Amerikaanse landen te zien is. Terwijl het onderwerp in het overwegend christelijke Zuid-Amerika van oudsher taboe is, groeit de wens voor meer autonomie over het eigen lichaam.
Vergelijking met andere landen
Ook in Chili wordt actie gevoerd om abortus volledig te legaliseren. Hoewel abortus daar, net als in Argentinië, alleen is toegestaan onder vergelijkbare omstandigheden, hebben veel vrouwen geen reële keuze. Met name jonge vrouwen die vroeg zwanger worden, hebben vaak geen alternatief behalve thuisblijven en de kinderen opvoeden.
De recente ontwikkelingen in de Verenigde Staten, waar het federale recht op abortus mogelijk wordt afgeschaft, hebben ook in Nederland geleid tot protesten en zorgen. Duizenden mensen demonstreerden op de Dam voor de rechten van de vrouw, met aandacht voor zowel de Amerikaanse situatie als de mogelijke gevolgen voor Nederland.
Positieve ontwikkelingen in Nederland
Ondanks de internationale zorgen, lijken er in Nederland juist positieve ontwikkelingen te zijn op het gebied van abortus. De Tweede Kamer steunde eerder een motie over het afschaffen van de vijf dagen bedenktijd, en er was een Kamermeerderheid voor de verkrijgbaarheid van de abortuspil bij de huisarts.
Femke Zeven van Bureau Clara Wichmann wijst echter op de invloed van de Verenigde Staten als voorbeeldland. De mogelijke afschaffing van het federale recht op abortus daar wordt gezien als een alarmerend signaal dat ook elders het recht op abortus onder druk kan komen te staan. Dit kan anti-abortusbewegingen in Europa, zoals in Polen en Hongarije, versterken.
De situatie in de VS
In de VS is het recht op abortus momenteel landelijk geregeld, maar dit kan veranderen. Als het federale recht vervalt, wordt het aan de staten overgelaten om dit te regelen. In meer dan twintig staten, geleid door Republikeinen, liggen al wetten klaar die abortus vrijwel volledig verbieden. Dit kan ertoe leiden dat vrouwen voor abortus duizenden kilometers moeten reizen.
Volledige geschiedenis van abortusrechten en -wetten in Amerika
Internationale impact en zorgen
De landelijke afschaffing van abortus in de VS kan verregaande gevolgen hebben in de rest van de wereld. Het signaal dat er getornd kan worden aan het recht op abortus, kan het zelfbeschikkingsrecht elders verder inperken. Dit geldt ook voor Europa, waar landen als Polen en Hongarije hun abortusrecht al hebben ingeperkt.
Rebecca Gomperts, oprichter van Women on Waves, benadrukt dat het geld dat beschikbaar komt voor anti-abortusbewegingen in de VS, ook elders kan worden ingezet. Dit kan leiden tot een versterking van de lobby in landen als Polen, Hongarije en mogelijk ook Nederland.
Negatieve invloed op het taboe
Eline Dalmijn van Fiom, een stichting die zich specialiseert in ongewenste zwangerschappen, ziet dat de huidige discussie negatieve invloeden heeft. Hoewel abortus in Nederland niet snel zou worden afgeschaft, wordt het taboe om erover te praten vergroot, waardoor abortus steeds meer als iets onwenselijks wordt gezien.
Ondanks deze zorgen, benadrukt Dalmijn dat Nederland zich niet te veel zorgen moet maken. De wetgeving in Nederland is anders dan in Amerika, en de recente ontwikkelingen zijn positief. Zo wordt de vijf dagen bedenktijd waarschijnlijk afgeschaft.
Juridische status van abortus in Nederland
Toch is Nederland er nog niet, zegt Gomperts. Juridisch gezien bestaat er nog geen recht op abortus. In het wetboek van strafrecht is het nog een strafbaar feit, dat alleen mag worden uitgevoerd in speciale klinieken. Dit in tegenstelling tot andere medische behandelingen. Verder is de toegang tot abortus nog niet voldoende, aldus Gomperts. Iemand die bijvoorbeeld op Vlieland woont, moet lange reizen maken om een abortuskliniek te bereiken. Als het een recht is, zou het mogelijk moeten zijn om dit bij de huisarts te regelen.
Abortus is in Nederland strafbaar gesteld in artikel 296 van het wetboek van strafrecht. De Wet afbreking zwangerschap uit 1981 maakt hierop een uitzondering, met specifieke eisen zoals uitvoering door een arts, bezoek aan een abortuskliniek en een verplichte bedenktijd. Dit laat zien dat abortus in beginsel illegaal is, en dat er met een wet een uitzondering op wordt gemaakt. Volgens Zeven van Bureau Clara Wichmann is dit zorgelijk en zou deze bepaling uit de wet moeten.
Wereldwijde tendens van verbetering
Ondanks de uitdagingen, staan we er wereldwijd niet slecht voor, geeft Gomperts aan. Er is een tendens van verbetering te zien: in landen zoals Colombia, Mexico, Argentinië, Zuid-Korea, Thailand en Ierland is het recht op abortus gelegaliseerd.
Het geval van het 11-jarige meisje in Argentinië, dat het slachtoffer werd van opzettelijke vertragingstactieken bij haar abortusverzoek, benadrukt de noodzaak van blijvende aandacht. Deze vertragingen zorgen ervoor dat zwangerschappen langer duren dan 23 weken, het uiterste moment waarop toestemming voor abortus kan worden verkregen.
Uit officiële cijfers blijkt dat in 2017 in Argentinië 2493 baby's werden gebaard door meisjes jonger dan 15 jaar. In de leeftijdscategorie 15-19 jaar ging het om ruim 91.500 geboortes. Hoe met het recht op abortus wordt omgegaan, loopt uiteen per provincie, gemeente en soms zelfs per ziekenhuis. Artsen informeren de meisjes en hun familie opzettelijk slecht over de mogelijkheden.
Een advocaat stelt dat de rechten van jonge meisjes in Argentinië 'systematisch worden geschonden'. De anti-abortuslobby in het Zuid-Amerikaanse land is sterk. Vorig jaar wees het Argentijnse parlement een wetsvoorstel af om abortus onder alle omstandigheden te legaliseren.
tags: #rtl #nieuws #abortus #argwntinie