Op 12 april 2019 beleefde RTL-weerman Maurice Middendorp een zeer ongemakkelijk moment tijdens zijn weersvoorspelling. Hij stamelde zich door het bulletin heen en was zichtbaar opgelucht toen zijn segment ten einde was. Op sociale media kreeg Middendorp veel steunbetuigingen. Onder meer oud-collega Helga van Leur deelde haar eigen ervaringen en benadrukte dat het "een zwaardere job is dan veel mensen denken".
Reacties en de ervaring van Middendorp
Middendorp gaf tegenover RTL Nieuws toe dat hij op het moment van de black-out "door de grond wilde zakken" en dat die minuten "wel heel erg lang" duurden. Hij omschreef het als zijn "ergste nachtmerrie". Ondanks de ingrijpende gebeurtenis zou hij de vrijdagochtend daarna gewoon weer te zien zijn in het RTL Nieuws.
De meteoroloog presenteert zijn weerberichten zonder autocue en leert alle teksten voor iedere uitzending uit zijn hoofd. Hij beschrijft zijn gebruikelijke werkwijze: "Ik neem de hele presentatie door en heb dan de rode draad in mijn hoofd. Dat gaat eigenlijk altijd goed." Echter, op die donderdagavond "begon ik te malen en kwam er niet meer uit. Maar je moet door, dus toen heb ik geprobeerd mijn rust te pakken en terug te gaan naar de weerkaarten."
Wat is een black-out en hoe ontstaat het?
Een black-out, ook wel omschreven als een "kortsluiting in je hoofd", kan optreden in situaties zoals sollicitaties, spreekbeurten, speeches en presentaties op werk. Het kenmerkt zich door een rood hoofd, een hoge stem, trillen en niet meer uit je woorden kunnen komen.
Christian Keysers, hoogleraar en neurowetenschapper aan het Nederlands Herseninstituut, verklaart dat dit typisch het gevolg is van in een negatieve spiraal terechtkomen. "Als je een fractie van een seconde twijfelt, dan kun je al het gevoel hebben dat je faalt. Vervolgens ben je je direct heel erg bewust van het feit dat heel veel mensen je zien." Deze bewustwording vergroot de angst, wat leidt tot een versterkt gevoel van falen. Keysers legt uit dat door deze angst de cognitieve processen, zoals praten, denken en herinneren, stoppen. In plaats daarvan treedt de vecht- of vluchtmodus in werking.
De impact van de vecht- of vluchtmodus
De vecht- of vluchtmodus is zeer ongunstig wanneer men voor een publiek staat te spreken. Keyser vergelijkt het met de reactie op het zien van een muis: de drang om zo snel mogelijk weg te rennen of terug te vechten. Dit maakt het uiterst moeilijk om de verloren woorden terug te vinden, wat resulteert in een black-out. Vaak slaan mensen zichzelf na een black-out voor het hoofd, omdat ze dan weer weten wat ze wilden zeggen, zeker na het van tevoren geoefend te hebben.
Keyser benadrukt dat wat Maurice Middendorp overkwam, "heel menselijk" is. "De een heeft het wel sterker dan de ander". Hij verwijst naar onderzoeken die aantonen dat mensen die zich in sociale situaties erg bewust zijn van zichzelf en hun gedrag, eerder schaamte ervaren. Zelfs wanneer men de rust zelve is, kunnen dergelijke momenten voorkomen. Hoewel ervaring kan helpen om rustiger te worden bij een herhaling, kan een negatieve ervaring het juist verergeren, met angst om weer op tv te verschijnen als gevolg.
Fysieke reacties tijdens een black-out
Tijdens een black-out vinden er diverse fysieke reacties plaats. Wanneer het brein het lichaam in de vecht- of vluchtmodus stuurt, spannen alle spieren zich aan. Dit resulteert vaak in een trillende en hogere stem, doordat ook de spieren rond de hals worden aangespannen. De bekende rode wangen zijn een typisch kenmerk van schaamte en ongemak. Keyser merkt op dat hier nog niet veel onderzoek naar is gedaan, maar wetenschappers suggereren dat rode wangen kunnen bijdragen aan een sympathiekere uitstraling, waardoor mensen meer medelijden tonen en de persoon als menselijker beschouwen.
De hogere ademhaling, die voortkomt uit spierspanning en de vecht- of vluchtmodus, is eveneens een kenmerk van een black-out. Dit kan echter worden aangepakt. Keyser prijst de reactie van Maurice Middendorp, die op een gegeven moment zei: "Even rustig ademhalen". Dit is een effectieve methode om het brein uit de vecht- en vluchtmodus te halen en de cognitieve processen weer te activeren. Het is een manier om terug te schakelen van een overactieve staat naar een rustige staat.
Steun en herkenning
De reacties na de uitzending van Middendorp werden door hemzelf als 'hartverwarmend' omschreven. Veel mensen herkenden het gevoel van een black-out. "Iedereen herkent het. Dit gevoel is, helaas, universeel, en de lichamelijke reactie erop ook," aldus Keyser, die het slim vindt dat Middendorp zijn verhaal heeft gedaan.
In een apart geval, ook rond 12 april 2019, deelde een andere nieuwslezer, Antoin, een video met een 'even een moeilijk berichtje'. Hij gaf aan een 'heel heftig jaar' achter de rug te hebben, wat leidde tot 'best heftige klachten' waar hij van moest herstellen. Hij gaf aan 'heel graag' weer aan het werk te willen, maar besefte dat zijn gezondheid voorop stond. Antoin deelde zijn hoop om 'uiteindelijk' weer beter te zijn, zonder te weten wanneer. Hij wenste zijn volgers fijne feestdagen en hoopte hen in het nieuwe jaar weer te zien. Antoin staat ook bekend als wijnliefhebber en deelde eerder wijntips met Miljuschka Witzenhausen.