Ruimtelijk geluid is niet langer beperkt tot films en series; muziek en games beloven een nieuwe dimensie van luisteren met Dolby Atmos. Om de volledige potentie van Dolby Atmos te ervaren, is echter de juiste opstelling essentieel. Deze gids verkent de technologie en de verschillende surround-opstellingen, en hoe bestaande systemen geoptimaliseerd kunnen worden voor een ongeëvenaarde geluidsbeleving.
Wat is Dolby Atmos?
Dolby Atmos is een revolutionaire audiotechnologie die de conventionele benadering van geluidsweergave heroverweegt en een driedimensionaal geluidslandschap creëert. In plaats van een vlakke, cirkelvormige geluidsopstelling zoals in traditionele surroundsystemen, is Dolby Atmos een op objecten gebaseerd surround-geluidsformaat. Dit formaat biedt een kubusvormige geluidsarchitectuur die horizontale en verticale geluidsvlakken combineert. Het breidt de geluidservaring uit door het gebruik van hoogtekanalen, wat resulteert in een meeslepende geluidservaring die de luisteraar volledig omringt.
Of het nu gaat om regendruppels die van boven vallen of een helikopter die boven je zweeft, Dolby Atmos creëert een illusie van ruimte en beweging waardoor je midden in de actie zit. De speciaal ontwikkelde Dolby Atmos-luidsprekers combineren een reeks filters en psychoakoestische signaalprocessen. Bovendien zijn de drivers onder een nauwkeurig bepaalde hoek en richting in het chassis ingebouwd en naar het plafond gericht. Wanneer de luidsprekers worden geactiveerd, wordt het geluid uitgezonden in de richting van het plafond en gereflecteerd in de richting van de luisteraar.
Driedimensionaal Geluid: Een Kwantumsprong in Audiotechnologie
Dolby Atmos-luidsprekers vertegenwoordigen niet slechts een verdere ontwikkeling van surroundsystemen, maar een kwantumsprong in audiotechnologie. Terwijl conventionele systemen zich beperken tot een horizontaal geluidsbeeld, voegen Dolby Atmos-luidsprekers een verticale dimensie toe. Met hun vermogen om het geluid in een ruimte van 360 graden te plaatsen, creëren ze een geluidslandschap dat je perceptie van audio fundamenteel verandert.
Niet alleen maken ze films en muziek levendiger, ze simuleren ook realistische scenario's door het geluid van een onweersbui boven je of het gezoem van een insect naast je oor te reproduceren. Driedimensionaal geluid verruimt de grenzen van de luisterervaring en plaatst je midden in de actie.
De Meeslepende Ervaring van Dolby Atmos
Dolby Atmos gaat veel verder dan de mogelijkheden van conventionele stereo- of surroundsoundsystemen en creëert een volledig meeslepende luisterervaring. Als een op objecten gebaseerd surround sound-formaat biedt het de mogelijkheid om individuele geluiden in een driedimensionale ruimte te plaatsen in plaats van een vaste soundtrack aan elke luidspreker toe te wijzen. Je kunt opgaan in de melodieën van je favoriete muziek of volledig opgaan in de filmwereld alsof je midden in de actie zit. De combinatie van horizontale en verticale geluidslagen creëert een akoestische 3D-omgeving die de luisteraar volledig omhult en een ongeëvenaarde meeslepende ervaring biedt.
Soorten Dolby Atmos-luidsprekers
De Dolby Atmos-compatibele topluidsprekers kunnen op verschillende manieren worden geïntegreerd. Ze kunnen worden toegevoegd aan bestaande frontluidsprekers of direct bovenop conventionele luidsprekers worden geplaatst als extra modules. Deze luidsprekers bevinden zich in een compacte behuizing en bevatten een naar boven gerichte conusluidspreker, samen met de eerder genoemde Dolby Atmos-gecertificeerde filters. Dankzij hun ontwerp zijn ze eenvoudig bovenop grotere luidsprekers te plaatsen.
Als alternatief kunnen sommige Dolby Atmos-luidsprekers ook rechtstreeks in het plafond worden geïnstalleerd om het publiek van direct geluid te voorzien. Daarnaast zijn er Dolby Atmos soundbars waarin meerdere speakers direct zijn ingebouwd, waardoor een surround sound inclusief hoogtespeakers wordt gesimuleerd.
Technische Specificaties en Vereisten voor Dolby Atmos
Bij het kiezen van een Dolby Atmos-systeem is het cruciaal om rekening te houden met verschillende technische specificaties. De transmissiesnelheid (bitsnelheid) en de bemonsteringsfrequentie zijn bepalend voor de geluidskwaliteit; een hogere waarde in beide categorieën resulteert in een helderder en gedetailleerder geluidsbeeld. Het aantal kanalen speelt eveneens een belangrijke rol; een 7.1.4 systeem biedt een intensere, meeslepende geluidservaring dan een eenvoudiger 5.1.2 systeem.
De compatibiliteit van AV-receivers, luidsprekers en andere randapparatuur zoals Blu-ray spelers of TV-sticks kan tot complicaties leiden. Het is essentieel dat alle gebruikte apparaten gecertificeerd zijn voor Dolby Atmos. Een verkeerde configuratie kan leiden tot geluidsvertraging of vervorming. Tevens is het belangrijk om rekening te houden met de impedantie en het vermogen van de luidsprekers om overbelasting en mogelijke schade te voorkomen.
Als voorbeeld kan de Onkyo TX-NR3030 11.2-kanaals AV-netwerkontvanger worden genoemd, die aansluitklemmen biedt voor 4 hoogteluidsprekers. Afhankelijk van de AV-receiver worden 2 luidsprekers aangesloten op Height 1 Left/Right. Voor een totaal van 4 luidsprekers wordt ook Height 2 Left/Right gebruikt.
Ondanks deze uitdagingen zijn de voordelen aanzienlijk. Een goed geconfigureerd Dolby Atmos-systeem biedt niet alleen een superieure geluidskwaliteit, maar ook de mogelijkheid om geluidsobjecten nauwkeurig in de ruimte te plaatsen, wat resulteert in een aanzienlijk verbeterde, meeslepende ervaring.
Selectiecriteria voor de Juiste Opstelling
De grootte van de kamer en de compatibiliteit van de apparaten zijn doorslaggevende factoren bij het kiezen van een Dolby Atmos-systeem. Hoewel de kamergrootte het aantal en type luidsprekers beïnvloedt, is compatibiliteit cruciaal voor de prestaties en levensduur van het gehele systeem.
Grootte van de Kamer
De grootte van de kamer speelt een doorslaggevende rol bij het kiezen van een Dolby Atmos-systeem. In kleinere kamers zijn minder luidsprekers nodig om een meeslepende ervaring te creëren, terwijl grotere kamers een complexere opstelling met meer kanalen vereisen. Een 5.1.2 systeem kan voldoende zijn voor een kleine tot middelgrote kamer, terwijl een 7.1.4 systeem aan te raden is voor een grotere ruimte. Er moet ook rekening worden gehouden met de hoogte van de kamer.
De aanbeveling voor het gebruik van plafondluidsprekers is een plafondhoogte van 2,4 meter of meer. Als de kamer lager is, kan het geluid van bovenaf als te dominant worden ervaren. Bovenluidsprekers moeten worden gebruikt bij plafondhoogten van niet meer dan 2,4 tot 2,7 meter. Als het plafond hoger is, kan het geluid van bovenaf als te diffuus worden ervaren of de luisteraar met vertraging bereiken.
Compatibiliteit
Een andere belangrijke factor bij het kiezen van een Dolby Atmos-systeem is compatibiliteit. Je AV-receiver moet niet alleen Dolby Atmos ondersteunen, maar ook voldoende aansluitingen hebben voor al je luidsprekers. Zorg ervoor dat de receiver voldoende HDMI-ingangen heeft voor je bronapparaten zoals spelconsoles en Blu-ray spelers. Controleer ook de impedantie van de luidsprekers om er zeker van te zijn dat ze compatibel zijn met de receiver. Door op deze punten te letten, zorg je voor consistente prestaties en voorkom je schade aan je audioapparatuur. Een volledig compatibel systeem levert de beste prestaties en luisterervaring.
Installatie en Configuratie
De installatie en configuratie van een Dolby Atmos-systeem kan variëren afhankelijk van de specifieke situatie in de ruimte. In een woonkamer met beperkte ruimte kunnen bovenluidsprekers de beste oplossing zijn. Deze kunnen eenvoudig bovenop de bestaande luidsprekers worden geplaatst en vereisen geen complexe plafondinstallatie. Sommige moderne soundbars ondersteunen ook Dolby Atmos en zijn ideaal voor dergelijke kamers.
Een thuisbioscoop in de kelder biedt daarentegen de mogelijkheid voor een uitgebreidere installatie. Hier kunnen plafondluidsprekers en muurinstallaties een indrukwekkende akoestische onderdompeling creëren. De bekabeling is complexer en wordt het best uitgevoerd door een professional. Een goed geconfigureerd audiometingssysteem kan ook helpen om de luidsprekers correct uit te lijnen en het geluid aan te passen aan de ruimte.
Ongeacht de kamer is het belangrijk om de AV-receiver correct te configureren om ervoor te zorgen dat deze de Dolby Atmos-gegevens correct verwerkt. Let ook op eventuele firmware-updates. Vooral bij een groot aantal luidsprekers is het essentieel om een kamercorrectieprocedure te gebruiken. Bovendien is de weergave van het volledige geluidsbeeld niet langer kanaalgebaseerd, wat de noodzaak van correcte afstelling des te belangrijker maakt.
De kamercorrectieprocedures zijn reeds beschikbaar in de AV-receivers en er wordt een speciale meetmicrofoon meegeleverd. Wanneer het kalibratieprogramma wordt gestart, wordt de surroundopstelling geoptimaliseerd, ongeacht of het om plafond- of bovenluidsprekers gaat. De optimalisatiemethodes voor de ruimte verschillen in het aantal mogelijke meetpunten, de filterresolutie en de opties voor nabewerking, afhankelijk van de apparatuur en de oriëntatie van de AV-receiver.
ONKYO - Plaatsing van Dolby Atmos-luidsprekers
Is het de Moeite Waard om te Investeren in Dolby Atmos-luidsprekers?
Investeren in Dolby Atmos-luidsprekers is een waardevolle upgrade voor elke thuisbioscoopliefhebber die waarde hecht aan een uitstekende geluidskwaliteit en een meeslepende 3D-audio-ervaring. Dolby Atmos in de thuisbioscoop voegt een nieuwe dimensie toe aan de luisterervaring. Met een systeem dat geschikt is voor Dolby Atmos kunnen niet alleen indrukwekkende geluidsevenementen, zoals overvliegende vliegtuigen, worden weergegeven, maar komt ook de akoestiek van grote zalen en gebouwen veel levendiger over. Dit geldt natuurlijk ook voor filmscènes die zich bijvoorbeeld in de jungle afspelen. De extra geluidsinformatie van bovenaf dompelt je nog meer onder in de actie.
Merken als Sony, Yamaha, Samsung, Anthem en vele anderen bieden een breed assortiment Dolby Atmos-compatibele luidsprekers. Voor het installeren van plafondluidsprekers is professionele montage vereist, terwijl bovenluidsprekers eenvoudig bovenop bestaande luidsprekers kunnen worden geplaatst. Een installatiewizard in de AV-receiver helpt bij de configuratie.
Een Dolby Atmos-compatibele AV-receiver is vereist om de volledige potentie van de technologie te benutten. In tegenstelling tot conventionele surroundsystemen die alleen horizontaal geluid bieden, maakt Dolby Atmos ook verticaal geluid mogelijk, waardoor een driedimensionale geluidservaring ontstaat. Investeren in een Dolby Atmos-systeem wordt aanbevolen voor iedereen die op zoek is naar een ware meeslepende audio-ervaring. Het verlegt de grenzen van conventionele audiosystemen en biedt een ongeëvenaarde luisterervaring.
Dolby Atmos-luidsprekers werken als aanvulling op surround-luidsprekers met gespecialiseerde plafond- of bovenluidsprekers die geluid verticaal projecteren. Samen met een Dolby Atmos-compatibele AV-receiver creëren ze een driedimensionale geluidsruimte. Er zijn twee hoofdtypen: plafondluidsprekers, die direct in het plafond worden geïntegreerd, en topluidsprekers, die bovenop bestaande luidsprekers worden geplaatst en het geluid van het plafond weerkaatsen. De grootte van de kamer heeft invloed op het aantal en de plaatsing van de luidsprekers; grotere kamers vereisen mogelijk meer luidsprekers voor een optimale ervaring.
Veel Dolby Atmos-luidsprekers kunnen worden toegevoegd aan conventionele 5.1- of 7.1-surroundsystemen. Dolby Atmos is een geluidstechnologie die een driedimensionale, meeslepende geluidservaring biedt. Het maakt het mogelijk om geluiden in een 360-graden omgeving te plaatsen.
Wat is Surround Sound?
Bij surround sound (letterlijk vertaald: rondom geluid) klinkt geluid ruimtelijk en realistisch. Het geluid kan dan van alle kanten komen. De auto in een film lijkt bijvoorbeeld echt voorbij te scheuren. En bij Dolby Atmos lijkt zelfs een vliegtuig echt over je heen te vliegen.
Soundbars met Surround Sound
Er zijn verschillende technieken die zulke surround sound mogelijk maken, of via een effect nabootsen. Soundbars met surround sound ondersteunen vaak verschillende technieken. De technieken verschillen in hoe goed ze de surround sound weergeven, en in de manier waarop. Soundbars met de beste surround sound slepen je echt mee in de film. Een soundbar ondersteunt ‘true surround sound’ of ‘virtual surround sound’ en soms beide. Over het algemeen geeft true surround sound een betere ervaring. Bij true surround sound komt het geluid vanuit meerdere fysieke speakers die om je heen staan. Bij virtual surround sound wordt het geluid door een speciale techniek digitaal naar de muren en het plafond gestuurd, waardoor een surround sound effect wordt nagebootst.
Ondersteuning en Compatibiliteit
Wil je bijvoorbeeld Dolby Atmos gebruiken? Dan moeten alle elementen in jouw opstelling dat geluidsformaat ondersteunen. Denk daarbij aan: je televisie (veel moderne tv's ondersteunen Dolby Atmos, maar niet allemaal), je geluidsinstallatie (soundbar of hifi-installatie met receiver), je mediaplayer (bijvoorbeeld Apple TV en Google TV Streamer), en zelfs de app van een streamingsdienst op je smart-tv. De audiobron, oftewel de film of serie, moet ook beschikbaar zijn in het Dolby Atmos-audio format, net als bij andere surround technieken. Streamingsdiensten zoals Netflix, Amazon Prime en Disney+ ondersteunen ze niet allemaal, en ook niet voor alle films of series. Daarom is het handig als een soundbar ondersteuning biedt voor zoveel mogelijk verschillende technieken.
Wat Betekenen de Kanalen?
Kanalen verwijzen naar speakers. Als je op zoek bent naar een soundbar kom je vaak cijfers tegen zoals 5.1, 7.1 of zelfs 9.1.4. Die getallen staan voor het aantal speakers. Een 9.1.4 opstelling bestaat dus uit 14 speakers. De meeste daarvan zitten in de soundbar zelf, maar 3 ervan zijn bijvoorbeeld de losse subwoofer en de achterspeakers.
- Eerste getal: Het aantal 'gewone' speakers zoals voor, achter, links, links-midden, midden, rechts-midden, rechts, etc.
- Tweede getal: De subwoofer voor de diepe bastonen. Dat verwijst meestal naar een losse subwoofer. In enkele gevallen zit een kleine subwoofer in de soundbar ingebouwd.
- Derde getal: Het aantal 'verticale' kanalen. Dat zijn speakers die geluid naar boven spelen. Dolby Atmos en DTS:X maken hier bijvoorbeeld gebruik van. Daardoor klinkt het alsof bepaalde filmelementen echt van boven komen.
Geluid komt in ontzettend veel verschillende soorten en maten. Niet alleen de bestanden die je afspeelt, ook de set-up thuis heeft hier invloed op. Niet elke soundbar of geluidsinstallatie ondersteunt de technologie. Doet de set dat wel, dan klinken films en de juiste muziek net een beetje mooier, beter en intenser.
In plaats van geluid naar een bepaald kanaal te sturen, kun je in Atmos aangeven dat het geluid op een specifieke plek uit de ruimte moet komen. In de studio kan een audiospecialist bijvoorbeeld instrumenten nauwkeurig plaatsen in een virtuele ruimte, waardoor de mix duidelijker wordt en de luisteraar meer gevoel van ruimte ervaart - alsof je naast de band staat terwijl ze jammen. Voor film werkt dit nog complexer, met potentieel honderden geluidssporen die nauwkeurig gepositioneerd en bewogen kunnen worden ten opzichte van wat er op het scherm gebeurt, waardoor je het gevoel hebt dat je midden in de actie staat.
Niet iedereen kan thuis genieten van Dolby Atmos. In de bioscoop is het een stuk makkelijker. Thuis heb je een soundbar of geluidsopstelling nodig die het ondersteunt, vaak zijn dit high-end sets met een bijbehorend prijskaartje. Naast de soundbar of geluidsinstallatie is natuurlijk ook een film, serie of muzieknummer met Dolby Atmos nodig. Films en series kun je vaak streamen, let dan op het Dolby Atmos-logo dat erbij staat.