De wereld van Belgische televisie kookprogramma's is rijk en gevarieerd, met een geschiedenis die teruggaat tot de jaren tachtig. Deze programma's hebben niet alleen culinaire trends gevormd, maar ook de manier waarop kijkers thuis koken en eten beïnvloed.
Vroege Jaren en Pioniers
De rage van koken op televisie begon al in de jaren tachtig, lang voordat de huidige tv-chefs populair werden. De allereerste tv-kok was John Bultinck, die in het echte leven advocaat was. Van 1968 tot 1973 presenteerde hij Kijk & Kook op de toenmalige BRT. In dit programma nodigde hij telkens een bekende gast uit, kookte hij voor hen en voerde hij tegelijkertijd een gesprek over het leven.
Later, van 1983 tot 1990, was Etienne Cocquyt de tv-kok van de BRT. Cocquyt was geen chef-kok, maar een journalist die het culinaire blad Ambiance had opgericht. In zijn programma Kwizien (later Krokant) ging hij met een cameraploeg bij mensen thuis koken.
Een ander programma uit die periode was 1000 Seconden, dat liep van 1992 tot 2003 en dertien seizoenen lang op de BRTN te zien was. Het doel van dit programma was om in precies 1000 seconden een driegangenmenu op tafel te toveren.
De Jaren Negentig en VTM's Inbreng
In de jaren negentig zette VTM ook zijn eigen kookprogramma's op. In 1996 lanceerde de zender Lekker Thuis, met chef-kok Piet Huysentruyt en Mimi Smith, later bijgestaan door Ilse Demeulemeester. Dit dagelijkse kookprogramma kende meer dan 1.000 afleveringen en liep tot 2004.
Van 1993 tot 1998 presenteerde Della Bossiers het programma Cordon Bleu samen met Marc Paesbrugghe, die jarenlang chef-kok was in het restaurant Sir Anthony Van Dijck in Antwerpen. Dit programma bood veel informatie over producten, basistechnieken, handige tips en natuurlijk lekkere gerechten.
Moderne Kookprogramma's en Jeroen Meus
Jeroen Meus is ongetwijfeld een van de meest prominente figuren in de hedendaagse Belgische kooktelevisie. Nadat hij een kookrubriek presenteerde in het zomerprogramma Aan Tafel op Eén (2002-2003) en Wie komt er eten? op VTM (2004), kreeg hij meer bekendheid met programma's als De snelle hap (Vitaya, 2004) en Met Meus en vork (VTM, 2005).
Zijn doorbraak kwam met Plat préféré op Canvas (vanaf 2008), waarin hij de lievelingsgerechten van overleden beroemdheden bereidde. Een controversiële aflevering over Adolf Hitler werd uiteindelijk niet uitgezonden.
Sinds 2010 presenteert Meus het immens populaire kookprogramma Dagelijkse Kost op Eén. Dit programma, geproduceerd door Hotel Hungaria, focust op typisch Vlaamse kost en heeft Jeroen Meus meerdere Vlaamse Televisiesterren opgeleverd. De acht boeken van Dagelijkse Kost stonden wekenlang bovenaan de bestsellerlijsten.
"Dagelijkse kost" krijgt een nieuwe keuken: hier kookte Jeroen Meus de voorbije jaren
Naast Dagelijkse Kost was Jeroen Meus ook te zien in de documentairereeks Goed Volk (Eén, 2014), waarin hij wereldwijd eetgewoontes verkende. Sinds 2019 presenteert hij ook het quizprogramma Twee tot de zesde macht.
Andere Bekende TV-Koks en Programma's
Piet Huysentruyt, na het succes van Lekker Thuis, lanceerde in 2004 bij VTM het programma SOS Piet. Hierin ging hij bij kijkers thuis langs om hen te helpen met keukenproblemen. In 2013 maakte Huysentruyt de overstap naar VIER, waar hij de programma's Smakelijk, Chez Piet en Piet aan Huis presenteerde, hoewel deze het succes van zijn eerdere programma's niet evenaarden.
Sofie Dumont, de eerste vrouwelijke tv-kok in Vlaanderen, presenteerde Goe gebakken op VT4 (2011), een programma dat zich toelegde op gebak en desserts. Later kreeg ze bij VTM haar eigen programma, De Keuken van Sofie (vanaf 2012), dat Piet Huysentruyt opvolgde.
Gezondheidscoach Sandra Bekkari, die eerst succes boekte met haar boekenreeks Nooit meer Diëten, presenteert sinds september het programma Open Keuken op VTM. Zij deelt hierin haar gezonde leefwijze en gemakkelijke gerechten.
Reportages en Producten in Beeld
Naast de reguliere kookprogramma's, zijn er ook programma's die zich richten op specifieke producten en producenten. Zo zijn er afleveringen gewijd aan:
- Labneh: Een recept voor labneh met framboos en crumble werd gepresenteerd door Raf Verstraete.
- Entrecôte: Reportages over entrecôte van boerderij Fines en 't Silsomhof, met gerechten zoals entrecôte met dragon, wortel en grondwitloof, of entrecôte met bloemkool en Pommes Fondantes.
- Schapenkaas: Een reportage over schapenkaas van Het Nijswolkje in Rillaar.
- Spruiten, Duroc, Jonagold: Een aflevering met spruitjes, Duroc varkensvlees en Jonagold appels.
- Verse kaas: Een recept voor gevulde tomaat met verse kaas en groene kruidensaus.
- Speculaas: Een bezoek aan speculaasbakkerij Vanvuchelen.
- Panna Cotta: Een dessert van panna cotta met karamel, aardbei en speculaaskruim.
- Asperges: Een historische kijk op de aspergeteelt.
Deze reportages, vaak geïntegreerd in kookprogramma's of als aparte segmenten, belichten de herkomst van ingrediënten en de passie van lokale producenten.
Samenwerkingen en Toekomst
VLAM, het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing, is een veelgevraagde partner voor kookprogramma's. Ze werken graag samen met tv-makers omdat ze zich richten op producten in plaats van specifieke merken. VLAM heeft in het verleden samengewerkt met programma's als SOS Piet om Belgische producten, zoals vlees, in de kijker te zetten.
De samenwerking met Dagelijkse Kost is een vaste waarde voor VLAM. Hoewel er op korte termijn geen nieuwe vaste samenwerkingen gepland zijn, is het najaar altijd een drukke periode waarin nieuwe projecten kunnen ontstaan.
De evolutie van Belgische kookprogramma's toont een constante vernieuwing, van de pioniers van weleer tot de hedendaagse topchefs en productgerichte reportages. Deze programma's blijven een belangrijke rol spelen in het culinaire landschap van Vlaanderen.