De geschiedenis van de Nederlandse televisie kent een lange aanloop, met pionierswerk dat al in de jaren '20 en '30 van de 20e eeuw werd verricht. Philips speelde hierin een cruciale rol, met experimenten en de bouw van de eerste televisieapparatuur. De eerste persoon verscheen in 1935 op de Nederlandse televisie, en in de jaren 1937-1938 werden mobiele televisiestudio's ontwikkeld.
Experimentele Uitzendingen en de Officiële Introductie
Tussen 1948 en 1951 voerde Philips in totaal 264 experimentele televisie-uitzendingen uit vanuit Eindhoven. Deze uitzendingen, geleid door televisiepionier Erik de Vries, vonden plaats vanuit het Veemgebouw en werden ontvangen door onder andere een elektronicawinkel in Den Haag. De officiële introductie van de televisie in Nederland vond plaats op 12 december 1949, na toestemming van de minister van Verkeer en Waterstaat.
De Opkomst van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS)
Twee jaar na de officiële introductie, in 1951, werd de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) opgericht. In de NTS werden de vier grote omroepverenigingen (AVRO, KRO, VARA en NCRV) opgenomen, later aangevuld met de VPRO. Op 2 oktober 1951 ging de eerste officiële zwart-wit televisie-uitzending van start vanuit Studio Irene in Bussum. De uitzending, die duurde van 20:15 tot 22:15 uur, bevatte onder andere een filmpje over de fabricage van beiaardklokken en een overzicht van de televisiegeschiedenis. De beeldsignalen werden via een straalverbinding naar de zendmast bij Lopik gestuurd, die ze vervolgens doorzond naar de destijds schaarse ontvangsttoestellen.
Groei en Ontwikkeling: Van Zwart-Wit naar Kleur
In de beginjaren keken slechts enkele duizenden mensen televisie vanwege technische beperkingen en de hoge kosten van de toestellen. In januari 1960 werd de eerste stalen televisietoren van Hilversum in gebruik genomen, ter vervanging van de toren in Bussum. Het Televisiebesluit van 1956 bepaalde dat er een verzuild systeem met verschillende omroepen zou komen, wat grotendeels nog steeds de basis vormt van de publieke omroep. Televisie werd steeds belangrijker als medium voor informatie en nieuwsvoorziening, en haalde langzaam het bioscoopjournaal in. Vanaf oktober 1960 werd er op alle avonden uitgezonden, en in oktober 1962 nam het aantal zenduren toe.
In 1967 werd kleurentelevisie officieel geïntroduceerd in Nederland. Het in Nederland gebruikte kleurensysteem was het PAL-systeem, een doorontwikkeling van het Amerikaanse NTSC-systeem. Enkele jaren later, met de Omroepwet van 1969, werd het open bestel ingevoerd, waardoor nieuwe omroepen tot het bestel konden toetreden, zoals de TROS, de Evangelische Omroep en Veronica.
Commerciële Televisie en Veranderingen in het Media Landschap
Rond 1985 hadden de meeste Nederlandse huishoudens een kleurentoestel aangeschaft. Het aantal publieke televisiezenders was in 1988 gestegen tot drie. Populaire programma's trokken miljoenen kijkers, en televisiekijken werd de belangrijkste vorm van vrijetijdsbesteding.
Begin jaren negentig vonden er ingrijpende veranderingen plaats. Op 2 oktober 1989 werd de eerste buitenlandse, op Nederland gerichte commerciële televisiezender (RTL-Véronique, later RTL 4) toegelaten via een U-bochtconstructie vanuit Luxemburg. Begin 1992 werd binnenlandse commerciële televisie mogelijk. Op 30 augustus 1993 werd met de introductie van dagtelevisie het duale bestel van publieke en commerciële omroepen een feit. RTL 5 begon in oktober 1993 met uitzenden. Op 1 september 1995 lanceerden Endemol en de Veronica Omroep Organisatie het eerste binnenlandse commerciële station. Sindsdien zijn er diverse binnenlandse commerciële omroepen bijgekomen, grotendeels in handen van grote mediabedrijven zoals ProSiebenSat.1 Media en RTL Nederland.
Technologische Vooruitgang en Digitalisering
Op technisch vlak onderging de televisie een enorme transformatie. In de jaren negentig werd de overstap gemaakt van film naar video, van analoge naar digitale televisie, en kwamen kabeltelevisie, satelliettelevisie, breedbeeldtelevisie, HDTV en de integratie met internet en mobiele telefoons. Opname-, montage-, uitzend- en opslagtechnieken veranderden wereldwijd.
Met de introductie van digitale televisie, vanaf 1998, nam het aantal beschikbare kanalen sterk toe. Het project De Digitale Voorziening (DDV) werd opgezet om de gehele keten van de publieke omroep te digitaliseren, van videobewerking tot archivering.
Belangrijke Momenten in de Nederlandse Televisiegeschiedenis
- 1951: Eerste officiële (zwart-wit) televisie-uitzending in Nederland.
- 1955: Eerste aflevering van de populaire serie Swiebertje.
- 1958: Eerste aflevering van Pipo de Clown.
- 1960: Eerste NTS journaal.
- 1962: Uitzending van het eerste Eurovisiesongfestival in Nederland.
- 1967: Officiële introductie van kleurentelevisie in Nederland.
- 1967: Eerste uitzending van de populaire serie Ja Zuster, Nee Zuster.
- 1969: Voor het eerst wordt reclame uitgezonden via de STER.
- 1970: Eerste uitzending van het Simplisties Verbond met Van Kooten en De Bie.
- 1983: Eerste uitzending van de soapserie Goede tijden, slechte tijden.
- 1990: De veelbesproken televisiezender Talpa van John de Mol gaat van start.
- 2004: De analoge televisiezenders van de publieke omroep worden uitgeschakeld.