Bijna 150.000 mensen in Nederland krijgen maagzuurremmers met de stof ranitidine voorgeschreven. Daarnaast wordt dit medicijn ook zonder recept verkocht bij drogisterijen. De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gaat deze medicijnen terugroepen omdat er mogelijk een kankerverwekkende stof in zit.
Het gaat om de stof nitrosamine, ook wel bekend als NDMA, die mogelijk tijdens de productie van de medicijnen is ontstaan. De inspectie heeft bevestigd dat in Nederland verschillende partijen van deze medicijnen zijn aangetroffen waarin deze stof aanwezig is. Verdere details over welke medicijnen precies worden teruggeroepen en of dit ook medicijnen betreft die patiënten al thuis hebben, worden begin volgende week bekendgemaakt.
Geen acuut risico, wel voorzichtigheid geboden
De IGJ benadrukt dat er voor patiënten die deze medicijnen gebruiken geen acuut risico is en dat zij niet zomaar mogen stoppen met hun geneesmiddelen. De inspectie werkt met strenge limieten en heeft gekeken naar de aanwezigheid van de stoffen bij chronisch gebruik van een zware dosis van 600 mg. Op dit moment doet de Europese gezondheidsautoriteit EMA onderzoek naar de schadelijkheid van NDMA. Uit tests op dieren is gebleken dat het kankerverwekkend is, maar het effect op mensen is nog onbekend en wordt naar verwachting later dit jaar duidelijk.
Verontruste gebruikers en internationale precedenten
Eerdere berichtgeving van RTL Nieuws over het onderzoek naar maagzuurremmers leidde tot veel reacties van verontruste gebruikers. Angela Reuvers deelde haar zorgen over haar dochtertje Jesslynn, die ranitidine gebruikt tegen reflux. Ze schrok van het nieuws en zocht direct contact met de huisarts en kinderarts. Ze hoopt op een overstap naar andere medicijnen.
De Nederlandse terugroepactie volgt op soortgelijke acties in Frankrijk en Duitsland, waar de autoriteiten eerder al maagzuurremmers terugriepen. Ook verschillende fabrikanten en drogisterijen hebben hun geneesmiddelen al uit de schappen gehaald.
Medicijndeskundige Dick Bijl bekritiseert de reactietijd van Nederland, die volgens hem te langzaam is. Hij stelt dat er al op 13 september berichten over de vervuiling waren en dat andere landen voortvarender hebben gehandeld om patiëntenbelangen te dienen. Bijl pleit ook voor meer transparantie in de communicatie van de inspectie, omdat de mededeling potentieel kankerverwekkende stoffen te bevatten, zeer verontrustend is voor gebruikers.
De IGJ geeft aan dat er achter de schermen al langer aan deze omvangrijke operatie wordt gewerkt, in nauwe samenwerking met apothekerskoepel KNMP, om het proces zo soepel mogelijk te laten verlopen voor patiënten.
Eerdere terugroepacties van medicijnen met NDMA
Dit is niet de eerste keer dat er medicijnen in Nederland worden teruggeroepen vanwege de aanwezigheid van NDMA. Eerder gingen het om bloeddrukverlagers zoals Valsartan en Losartan. Destijds besloot de inspectie deze medicijnen bij apothekers terug te halen. De apothekersvereniging KNMP vond dit echter niet ver genoeg gaan, waarna apothekers op eigen initiatief patiënten verzochten ook de medicijnen die zij thuis hadden terug te brengen.
Wat te doen als u maagzuurremmers met ranitidine gebruikt?
De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd verwacht begin volgende week meer details te kunnen geven over de terugroepactie. Tot die tijd is het advies om niet zomaar te stoppen met het gebruik van deze medicijnen. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) heeft een lijst gepresenteerd met 787 vragen waarover nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek is gedaan, in de hoop dat dit onderzoek nu zal plaatsvinden.
Onderzoek naar alledaagse kwaaltjes en medicijngebruik
Huisarts Janny Dekker, bestuurslid van het Fonds Alledaagse Ziekten, benadrukt het belang van het beter onderbouwen van medische beslissingen. Ze noemt als voorbeeld oogontstekingen, die vaak vanzelf overgaan, terwijl er toch vaak antibiotische oogzalf werd voorgeschreven. Onderzoek heeft aangetoond dat afwachten even effectief is.
Een selectie van vragen waar huisartsen graag antwoord op willen:
- Brandend maagzuur: Wat te doen bij langdurig brandend maagzuur als een kijkonderzoek niets oplevert? Maagzuurremmers hebben bijwerkingen en zijn moeilijk af te bouwen. Er is behoefte aan alternatieve behandelingen zonder bijwerkingen.
- Verstuikte enkel: Moet een huisarts patiënten met een verstuikte enkel intapen, of gaat het zonder tape of bandage even snel over? Heeft niets doen hetzelfde effect op de pijn?
- Blaasontsteking bij mannen: Wat is de beste behandeling en de optimale duur van de behandeling voor blaasontsteking bij mannen? Kortere behandelingen met minder antibiotica kunnen bijwerkingen en resistentie verminderen.
- Verstopping: Helpen bekkenbodemoefeningen bij patiënten met verstopping? En helpt extra vezelinname bij een normaal voedingspatroon en voldoende drinken?
- Duizeligheid: Duizeligheid is lastig te behandelen. Artsen schrijven mogelijk te veel medicijnen voor. Oefenschema's zouden meer effect kunnen hebben.
- Jeugdpuistjes: Maakt de huidskleur uit voor de behandeling van jeugdpuistjes?
- Pijn in schouder: Heeft een cortisone-injectie bij pijnlijke schouders meer effect op lange termijn dan pijnstillers en afwachten?
- Oorpijn: Hebben trommelvliesbuisjes zin bij acute oorontsteking? Wat is het effect van oordruppels met pijnstillers bij acute oorpijn?
Hoe werkt EMDR? Een animatie
Veranderingen in de verkoop van zelfzorgmedicijnen
Het kabinet wil de regels voor de verkoop van medicijnen veranderen. Momenteel mogen zwaardere geneesmiddelen, zoals pijnstillers en maagzuurremmers (UAD-middelen), alleen verkocht worden op plekken waar een drogist fysiek aanwezig is. Het kabinet wil dit uitbreiden naar hulp op afstand, bijvoorbeeld online of telefonisch, waardoor ook supermarkten en tankstations deze middelen zouden mogen verkopen. Hier is veel verzet tegen.
Organisaties zoals de Consumentenbond, KNMP en diverse patiëntenverenigingen zijn tegen, omdat het risico op verkeerd gebruik van geneesmiddelen toeneemt zonder directe voorlichting. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals maagzweren, bloedingen, leververvetting, hart- en vaatziekten, en verslaving.
Risico's van langdurig gebruik van maagzuurremmers
Langdurig gebruik van maagzuurremmers, met name protonpompremmers zoals omeprazol en pantoprazol, kan leiden tot vervelende bijwerkingen zoals maag- en darminfecties of botontkalking. Daarnaast kunnen deze medicijnen de opname van vitamine B12 en magnesium verminderen, wat bij langdurig gebruik tot tekorten kan leiden. Symptomen van een vitamine B12-tekort kunnen bloedarmoede, vermoeidheid, duizeligheid en geheugenverlies zijn. Een magnesiumtekort kan zich uiten in misselijkheid, spierkrampen en in ernstige gevallen hartritmestoornissen.
De Europese campagne 'Medicijnen zijn geen snoepjes' benadrukt het belang van het lezen van de bijsluiter en het verstandig gebruiken van medicijnen, inclusief zelfzorgmiddelen. Toxicoloog Corine Bethlehem waarschuwt voor ernstige vergiftigingen door medicijngebruik, die kunnen leiden tot orgaanschade en zelfs overlijden.
De meeste Nederlanders gebruiken regelmatig paracetamol of neusspray. Toch is het gebruik van deze zelfzorgmiddelen niet zonder risico. Zo kunnen bepaalde pijnstillers bijwerkingen hebben voor mensen met hart-, nier- of leverproblemen. Maagzuurremmers mogen maximaal 2 weken achter elkaar gebruikt worden, terwijl veel gebruikers ze langer slikken. Langdurig gebruik van neusspray kan leiden tot chronische neusverstopping.
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) adviseert om bijsluiter te blijven lezen, ook bij medicijnen die al langer gebruikt worden, omdat de informatie kan veranderen en de eigen gezondheidssituatie invloed kan hebben op de werking van medicijnen.
tags: #maagtabletten #rtl #nieuws