Op 12 april 2019 zag Nederland hoe RTL-weerman Maurice Middendorp tijdens een live-uitzending een black-out kreeg. Een rode blos op het gezicht, een hoge stem, trillen en het onvermogen om nog uit je woorden te komen; dit zijn symptomen die velen herkennen. Maar wat gebeurt er precies in het hoofd tijdens zo'n moment van kortsluiting?
De Negatieve Spiraal van een Black-out
Christian Keysers, hoogleraar en neurowetenschapper aan het Nederlands Herseninstituut, legt uit dat de ervaring van Maurice Middendorp een klassiek voorbeeld is van het terechtkomen in een negatieve spiraal. "Als je een fractie van een seconde twijfelt, kun je al het gevoel hebben dat je faalt. Vervolgens word je je direct heel erg bewust van het feit dat heel veel mensen je zien," aldus Keysers. Deze verhoogde zelfbewustwording leidt tot toenemende angst, wat het gevoel van falen verder versterkt. De angst die hieruit voortkomt, kan cognitieve processen zoals praten, denken en herinneren onderbreken.
In plaats van deze processen neemt de vecht- of vluchtmodus het over. Dit is een primitieve reactie van het lichaam op (vermeende) dreiging. "Vergelijk het met het moment waarop je een muis ziet. Dan wil je ook weg, zo snel mogelijk. Dat is precies wat je ook voelt als je op zo'n moment staat te hakkelen in de studio," illustreert Keysers. Deze modus maakt het extreem moeilijk om de juiste woorden terug te vinden, met een black-out als gevolg.
De Fysieke Reacties van Angst
Wanneer het brein het lichaam in de vecht- of vluchtmodus stuurt, spannen alle spieren zich aan. Dit verklaart de fysieke symptomen die vaak gepaard gaan met een black-out:
- Trillen: Door de algemene spierspanning.
- Hoge stem: De spieren rond de hals spannen zich ook aan, wat de stembanden beïnvloedt.
- Rode wangen: Dit wordt gezien als een teken van schaamte en ongemak. Wetenschappers suggereren voorzichtig dat deze fysieke reactie ervoor kan zorgen dat iemand sympathieker overkomt op anderen die getuige zijn van het falen, wat een manier is om menselijkheid te tonen.
- Hogere ademhaling: Een direct gevolg van de spierspanning en de vecht- of vluchtmodus.
Na afloop van een black-out ervaren veel mensen frustratie, omdat ze dan vaak weer weten wat ze wilden zeggen, zeker na intensieve voorbereiding.
Menselijk en Universeel
Christian Keysers benadrukt dat wat Maurice Middendorp overkwam, heel menselijk is. "De een heeft het wel sterker dan de ander," merkt hij op. Onderzoek toont aan dat mensen die zich in sociale situaties erg bewust zijn van zichzelf en hun gedrag, eerder geneigd zijn zich te schamen.
Zelfs mensen die doorgaans rustig en beheerst overkomen, kunnen een black-out ervaren. Hoewel ervaring kan helpen om kalmer te reageren bij een volgende keer, kan een negatieve ervaring het ook verergeren, met angst om opnieuw op tv te verschijnen tot gevolg.
Keysers vindt het dapper dat Middendorp zijn verhaal deelde. "Iedereen herkent het. Dit gevoel is, helaas, universeel, en de lichamelijke reactie erop ook. Dus ja: waarom zou je daar geheimzinnig over doen?" Het delen van dergelijke ervaringen kan helpen om het taboe te doorbreken en anderen te laten zien dat ze niet alleen zijn.
Omgaan met een Black-out
Hoewel cognitieve gedragstherapie een optie kan zijn voor mensen die ernstig lijden onder dit soort situaties, acht Keysers dit voor een weerman zoals Middendorp waarschijnlijk niet nodig. Hij prijst de reactie van Middendorp tijdens de uitzending: "Maurice Middendorp deed dat heel goed, die zei op een gegeven moment: 'Even rustig ademhalen'."
Dit is een effectieve strategie omdat het helpt om het brein uit de vecht- of vluchtmodus te halen en de cognitieve processen weer te activeren. Door bewust rustig adem te halen, schakelt men terug van een overactieve staat naar een meer ontspannen toestand, waardoor het makkelijker wordt om de draad weer op te pakken.
Het ademhalingsstelsel | Gaswisseling, longen & veelvoorkomende aandoeningen | Samenvatting
tags: #maurice #middendorp #rtl