De Noorse miniserie Kampen om tungtvannet, ook bekend onder de internationale titel The Heavy Water War, is een zesdelige productie uit 2015 die een boeiende periode uit de Tweede Wereldoorlog belicht. Deze Noors-Deens-Brits-Tsjechisch-Zweedse coproductie vertelt het verhaal van de achtergrond en de gang van zaken rond de geheime sabotageaanvallen Operatie Freshman en Operatie Gunnerside tegen de fabriek van Norsk Hydro in Vemork bij Rjukan, Noorwegen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog wilde Nazi-Duitsland de beschikking krijgen over de voorraden deuteriumoxide, beter bekend als 'zwaar water', dat in de Hydrofabriek in Rjukan op voorraad was. Dit was een cruciaal element voor de ontwikkeling van kernwapens. De serie toont hoe officieren en leden van het Noorse verzet, samen met hun bondgenoten, een plan beraamden om Hitlers plannen voor de atoombom te dwarsbomen. Een specifieke groep kreeg de taak om de belangrijkste sabotage uit te voeren tegen de zwaarwaterproductie-installatie van het bedrijf.
De Oorlogsdreiging en de Rol van Zwaar Water
Nadat Duitsland Noorwegen binnenviel, werd de productie in de zwaarwaterfabriek in Rjukan verdubbeld. Dit verhoogde de urgentie voor de geallieerden om in te grijpen. Leif Tronstad, een Noorse wetenschapper die het land ontvlucht was en zich bij de Britten had aangesloten, legde contact met het Ministerie van Oorlog. Samen met hen werd een plan opgesteld om de Hydro-installaties te vernietigen. De geallieerden experimenteerden al met kernenergie en vermoedden dat Nazi-Duitsland met een vergelijkbaar project bezig was. De Duitse wetenschapper Werner Heisenberg wachtte op zwaar water voor zijn experimenten, ondanks waarschuwingen van collega's zoals Nils Bohr.
In Rjukan werd de nieuwe directeur, Erik Henriksen, geconfronteerd met sabotage van de zwaarwaterinstallatie. De Amerikanen drongen aan op het bombarderen van de fabriek, maar Tronstad wist de geallieerden te overtuigen om in plaats daarvan een team Noorse saboteurs te sturen. Dit benadrukt de cruciale rol van het Noorse verzet in deze operaties.
Sabotage en Verplaatsing van Productie
De serie belicht de verschillende manieren waarop het Noorse verzet, de Fransen en de Britten te werk gingen om te voorkomen dat de vijand de zwaarwatervoorraden in handen kreeg. Dit varieerde van het vernietigen van de zwaarwatervoorraad tot het saboteren van gereedschap, waarbij vaak zware offers werden gebracht om het tij van de oorlog te keren.
Toen bekend werd dat de Duitsers de fabriek aan het herbouwen waren, besloten de Amerikanen de fabriek alsnog te bombarderen. De Duitsers namen echter het besluit om de productie van zwaar water van Noorwegen naar Duitsland te verplaatsen, wat de complexiteit en de voortdurende strijd om deze strategische grondstof onderstreepte. Werner Heisenberg werd benoemd tot directeur van het Kaiser Wilhelm Instituut en moest zijn onderzoek voortzetten zonder de benodigde hoeveelheid zwaar water.
Ontvangst en Eerdere Verfilmingen
The Heavy Water War, dat in het Verenigd Koninkrijk werd uitgezonden onder de titel The Saboteurs, wordt positief gewaardeerd. Op IMDb heeft de productie een score van 7,9 na ruim 8.000 beoordelingen. De serie won in 2015 de internationale Prix Italia in de categorie Beste Serie. Het sterke acteerwerk en de visuele vormgeving worden geprezen, en de miniserie biedt een gedetailleerde inkijk in de operaties die het Noorse verzet ondernam.
Het is niet de eerste keer dat deze minder bekende oorlogsoperaties zijn verfilmd. In 1948 werd de Frans-Noorse coproductie Operation Swallow: The Battle for Heavy Water gemaakt, die redelijk trouw bleef aan de feiten en waarbij de betrokkenen zichzelf speelden. In 1965 volgde de Britse film Heroes of Telemark, met Kirk Douglas en Richard Harris in de hoofdrollen.
De serie is geschreven door Petter S. Rosenlund en geregisseerd door Per-Olav Sørensen. De hoofdrollen worden gespeeld door Espen Klouman Høiner als Leif Tronstad, Christoph Bach als Werner Heisenberg, Pip Torrens, Anna Friel en Søren Pilmark.
Hoe negen nucleaire saboteurs de Tweede Wereldoorlog veranderden
The Heavy Water War is momenteel niet in Nederland te streamen, maar de dvd is online verkrijgbaar.