Beeldschermen zijn een essentieel onderdeel van ons dagelijks leven geworden, of we nu tv kijken, achter een computer werken of een smartphone gebruiken. Met zoveel keuzemogelijkheden verschijnen termen als HD, FHD, UHD, 4K en QLED vaak in productbeschrijvingen, maar wat betekenen ze eigenlijk? Inzicht in de verschillen tussen deze schermresoluties en -technologieën is cruciaal bij het kiezen van een televisie, monitor of projector die aan je behoeften voldoet. Terwijl HD (High Definition) en FHD (Full High Definition) bijvoorbeeld heldere beelden bieden voor dagelijks gebruik, zorgen UHD (Ultra High Definition) en 4K voor een scherper, gedetailleerder beeld voor wie op zoek is naar een eersteklas kijkervaring. Ondertussen introduceren QLED-schermen een andere technologie die kleuren en helderheid verbetert. In dit artikel leggen we deze termen uit om je te helpen een weloverwogen keuze te maken en het scherm te kiezen dat het beste bij je past.
Wat is UHD 4K?
UHD 4K staat voor Ultra High Definition en verwijst naar een beeldresolutie van 3840 x 2160 pixels, wat neerkomt op meer dan 8 miljoen pixels op het scherm. Dit is vier keer zoveel pixels als Full HD (1080p), dat een resolutie heeft van 1920 x 1080 pixels. De term "4K" verwijst naar de breedte van ongeveer 4000 pixels. Deze resolutie levert beelden zo gedetailleerd dat individuele pixels bijna onzichtbaar zijn voor het blote oog, zelfs van dichtbij.
In de filmindustrie wordt er gebruik gemaakt van 4K DCI displays, die een beeldschermresolutie van 4096 × 2160 pixels hebben. Hoewel er technisch gezien een klein verschil zit tussen Ultra HD en 4K, worden deze in de volksmond vaak door elkaar gebruikt. Tegenwoordig gebruiken de meeste fabrikanten en distributeurs de term 4K TV of 4K UHD TV.
De Evolutie van Beeldresoluties
De beeldkwaliteit van tv's wordt elk jaar scherper en beter. Vroeger had je HD Ready, ook wel 720p genoemd. Daarna kwam Full HD, oftewel 1080p. Dat was toen de scherpste en mooiste beeldkwaliteit. Maar de techniek stond niet stil en al snel werd het nóg scherper: 4K. Inmiddels is dat de standaard en kun je zelfs al 8K-tv's kopen.
Verschillende Resoluties Op Een Rij
- HD (High Definition) of HD Ready: 1280 x 720 pixels (< 1 megapixel).
- Full HD (FHD) of 1080p: 1920 x 1080 pixels (2,07 megapixels).
- Quad HD (QHD) of 2K: 2560 x 1440 pixels. Dit biedt 33% meer pixels dan 1080p.
- Ultra HD (UHD) of 4K: 3840 x 2160 pixels (8,3 megapixels). Dit zijn 4 keer zoveel pixels als Full HD.
- 4K DCI: 4096 x 2160 pixels (gebruikt in de filmindustrie).
- 5K: 5120 x 2880 pixels (33% meer pixels dan 4K).
- 8K UHD: 7680 x 4320 pixels (meer dan 33 miljoen pixels, 4 keer zoveel als 4K).
De evolutie van Volledige HD (1080p) naar 8K is gedreven door de vraag naar helderdere beelden, meer detail en meeslepende ervaringen.
4K vs. Full HD: Wat is Beter?
4K UHD is beter dan Full HD, oftewel FHD, omdat er 4 keer zoveel pixels op hetzelfde schermoppervlak zitten. Hierdoor krijg je een scherper beeld met veel meer details. Dit verschil zie je vooral goed op grotere tv's. Op een klein scherm, zoals 24 inch of kleiner, merk je het verschil nauwelijks omdat de pixels daar zo dicht op elkaar zitten. Hoe groter het scherm, hoe meer je geniet van die extra pixels. Vooral vanaf 43 inch valt het echt op, zeker als je dichtbij zit of als je een hoge beeldkwaliteit belangrijk vindt. Daarom zijn bijna alle grotere tv's tegenwoordig standaard uitgerust met 4K.
Een tv met een betere resolutie (bijv. UHD vs FHD) geeft een groter aantal pixels weer en maakt het mogelijk om meer details weer te geven op een beeld van dezelfde grootte. De materialen, de texturen, de huidtextuur van de acteurs, de achtergronden: alles is rijker en realistischer. Bij dezelfde diagonaal geldt: hoe hoger de definitie, hoe hoger de beeldkwaliteit en dus hoe nauwkeuriger en gedetailleerder het beeld.
Wat Heb Je Nodig om 4K te Kijken?
Om 4K-beelden te bekijken heb je een 4K-tv nodig. Maar net zo belangrijk is de content zelf. Niet alles is in 4K gemaakt of opgenomen. Daarvoor heb je apparatuur nodig die in 4K filmt of een zender die het in 4K uitzendt, wat nog niet bij elke zender het geval is.
Streamingdiensten zoals Netflix en Disney+ bieden wel nieuwe films en series in 4K aan. Kijk je iets dat geen 4K is? Dan schaalt de tv het beeld vaak op naar 4K. Dit heet upscaling. Door te upscalen wordt het beeld simpel gezegd vergroot of uitgerekt tot een 4K-resolutie. Je kunt dit vergelijken door een foto op je laptop of computer te openen en in te zoomen. Zodra je te ver inzoomt op een afbeelding, krijg je de pixels te zien. Gelukkig beschikken de tv-ontvangers over software wat het beeld optimaliseert tijdens het upscale proces.
Voor het gamen op 4K-resolutie heb je een HDMI 2.0- of 2.1-kabel nodig. Dit geldt niet alleen voor games, maar ook voor andere randapparatuur waarmee je 4K-content wilt afspelen, zoals bijvoorbeeld Ultra Blu-ray-dvd’s.
Om 4K te streamen is een internetsnelheid van minimaal 25 Mbps vereist. Voor 8K is dat zelfs 50 tot 100 Mbps, anders loop je het risico dat het beeld zal haperen. Voor 8K streamen is een internetsnelheid van minimaal 40 Mbps nodig om zonder haperingen te kunnen streamen.
Welke HDMI kabel heb je nodig?
Verschillende Beeldtechnieken met 4K
Met 4K ervaar je prachtig beeld met veel detail, maar het scherm zelf speelt ook een grote rol. Tegenwoordig bestaan er verschillende beeldtechnieken:
OLED
Deze beeldtechniek zorgt ervoor dat elke pixel zichzelf oplicht. Hierdoor kunnen de pixels individueel van kleur veranderen, wat zorgt voor rijke kleuren en een duidelijk contrast. Zwart is écht zwart omdat de pixels uitgaan op plekken waar zwart weergegeven moet worden. Dit gecombineerd met 4K zorgt voor een prachtig beeld met veel detail en diep contrast. OLED kent daarnaast ook QD-OLED, wat zorgt voor een hogere helderheid.
QLED
QLED is een beeldtechniek die LED combineert met Quantum Dot Light Emitting Diode. Dit zijn hele kleine nanokristallen die verschillende kleuren afgeven, waardoor je een hoge helderheid krijgt zonder in te leveren op kleurkwaliteit. Dit is ideaal als je veel lichtinval hebt. In combinatie met een 4K-resolutie heb je zelfs met veel lichtinval nog steeds helder en duidelijk beeld.
Mini LED
Mini LED is het beste van beide werelden. De ledjes werken individueel, maar zijn net iets groter dan bij OLED. Hierdoor behaal je een hogere helderheid met de precisie van LED. Samen met 4K zie je zowel bij tegenlicht als in het donker veel detail, én geniet je van goed contrast met een hele hoge helderheid.
4K in de Praktijk: Content en Toepassingen
Tegenwoordig zijn er verschillende vormen van 4K-content in de vorm van 4K-uitzendingen, 4K-streamingdiensten, 4K Blu-ray-spelers en -discs en zelfs UGC-video's die zijn opgenomen met 4K-camera's of 4K smartphones. Er zijn zo'n 80 kanalen wereldwijd die in 4K uitzenden en VoD-diensten zoals Netflix, Amazon Prime, Vudu en Rakuten bieden ook verschillende content aan, zoals 4K-films en TV-series.
Ook de huidige generatie spelcomputers zendt 4K-beeldkwaliteit uit waarmee je super veel detail krijgt in games. 4K beeldschermen zijn geschikt voor foto- en videobewerking, open world games spelen en film of series kijken in een hoge beeldkwaliteit.
Voor degenen die het ultieme detailniveau zoeken, biedt 8K-resolutie (7680×4320 pixels) 33,2 miljoen pixels, wat de scherpte en realisme van beelden aanzienlijk verbetert. Dit is vooral nuttig voor premium VR-ervaringen, high-end professionele filmopnames en toepassingen waar extreme details noodzakelijk zijn.
360° Camera's en 4K
In de context van camera's en 360° camera's, verwijst 4K over het algemeen naar het vermogen om video vast te leggen bij deze resolutie, waarbij een hoog detailniveau behouden blijft wanneer het wordt afgespeeld op een 4K-scherm. 360° camera's hefboom 4K-resolutie om een onderdompelende ervaring te bieden door de resolutie over een complete sferisch zicht. Voor de meeste 360° video-applicaties is 4K voldoende, wat een geweldige balans biedt tussen kwaliteit, bestandsgrootte en verwerkingskracht. Het zorgt voor heldere beelden en werkt goed voor algemene 360° video-creatie en VR-inhoud.
Ricoh THETA X staat livestreaming van 360°-video's in 4K toe via een plugin. Om te streamen, gebruik de "Draadloze Live Stream" plugin, voer de RTMP URL en streamsleutel in, en begin vervolgens met streamen door de gewenste resolutie te selecteren.
Veelgestelde Vragen
Wat is de beste kijkafstand voor een 4K TV?
De beste kijkafstand heeft niets te maken met de resolutie van het beeld, maar vooral met hoe dicht je op de tv zit. Dit verschilt per formaat tv. Om het je makkelijk te maken, zijn er tools beschikbaar die je helpen de juiste schermgrootte te kiezen voor jouw kijkafstand.
Hoe zet je 4K aan op je tv?
4K-beeld staat altijd standaard aan op een 4K-tv. Je hoeft dit niet zelf aan te zetten en je kunt het ook niet uitzetten.
Zijn er zenders die 4K uitzenden?
Tegenwoordig leveren de meeste providers mediaboxen die geschikt zijn voor 4K. Het zenderoverzicht met 4K-uitzendingen is echter nog beperkt, maar er wordt gehoopt dat dit snel zal veranderen. Het EK 2021 werd bij Ziggo en KPN op NPO1 uitgezonden in 4K.