Meten is Weten: Een Kritische Blik op de Cijfermatige Benadering

In de eerste aflevering van de serie Tussen meten en weten duikt Jan Bor dieper in het onderwijs, met een specifieke focus op een hardnekkig obstakel dat vernieuwingen voortdurend lijkt te belemmeren: toetsen. De westerse samenleving, sinds de tijd van Descartes, is sterk beïnvloed door de filosofie van het meten. Het credo 'meten is weten' heerst, waarbij alles wat niet meetbaar is, al snel als irrelevant wordt beschouwd. De vraag rijst of deze cijfermatige benadering van het leven niet te ver is doorgeschoten.

Al jarenlang worstelt het onderwijs met de uitdagingen van vernieuwing en het individueel benaderen van leerlingen. Echter, één van de grootste struikelblokken die vernieuwingen in de weg blijft staan, zijn de toetsen. Deze toetsen proberen de ontwikkeling van een kind in cijfers te vatten, maar de vraag is wat deze resultaten werkelijk zeggen over de voortgang van onze kinderen.

De Psychologie Achter Toetsen en de Gevolgen

Jan Bor's zoon Olivier ervaart een sterke negatieve reactie op toetsen. Om dit verder te onderzoeken, spreekt Bor met Bas Hemker, hoofd research bij het CITO-instituut. Hemker legt de oorspronkelijke bedoeling achter het toetsen uit, maar benadrukt ook hoe het systeem verkeerd kan worden toegepast. Klinisch psycholoog Paul Verhaeghe werpt licht op de negatieve psychologische gevolgen die het toetsen kan hebben.

Experimenten met Toetsvrije Zones

Op het Hondsrugcollege in Emmen en bij De Ruimte is men begonnen met het loslaten van traditionele toetsing. Leerlingen krijgen hier de vrijheid om zelf te bepalen wat, hoe en wanneer ze getoetst willen worden. De serie onderzoekt de effectiviteit van deze vernieuwende aanpak.

Een Bredere Blik: Meten in Verschillende Sectoren

In vier afleveringen verkent Jan Bor, samen met wetenschappers, kunstenaars en denkers, de consequenties van het 'meten is weten'-denken in diverse domeinen: het onderwijs, de gezondheidszorg, de economie en de wetenschap. De centrale vragen zijn of we er daadwerkelijk op vooruit zijn gegaan, wijzer zijn geworden en zelfs gelukkiger zijn door deze benadering.

Voorbeelden uit de Serie:

• De Wilde Noordzee: Een ontdekkingsreis naar de verborgen schoonheid, veerkracht en dynamiek van de Noordzee, langs kusten, bodems, riffen en open zee.
• Oceaanplastic: Onderzoek naar de verwerking van plastic afval uit de zee tot nieuwe producten, en de vraag of dit een simpele oplossing is voor milieuvervuiling.
• Varkensvlees en Gezondheid: Een blik op de gezondheid van varkens in grote stallen, waarbij blijkt dat een aanzienlijk deel van de dieren gezondheidsproblemen heeft gehad vóór de slacht.
• Ecologische Voetafdruk: Een test om de impact van de eigen levensstijl op het milieu te bepalen, door te kijken naar de benodigde oppervlakte van de aarde voor de productie van consumptiegoederen.
• Leven na een Sekte: De uitdagingen van mensen die een sekte verlaten en het gebrek aan een vangnet in Nederland.
• Creatine Claims: Een onderzoek naar de wetenschappelijke claims rondom creatine en de effectiviteit ervan, in het licht van populaire beweringen op sociale media.
• Opkomst van de Radio: Een hoorspel over de ontwikkeling van radio en de maatschappelijke mogelijkheden van dit medium.
• Bevolkingonderzoek: Onderzoek naar de rol van bevolkingsonderzoeken naar kanker in Nederland en de effectiviteit ervan.
• Tijdreis naar het Dinotijdperk: Een virtuele reis naar het Nederland van de dinosauriërs.
• Dementie op Jonge Leeftijd: Oproep tot onderzoek naar betere diagnostiek en behandeling van dementie bij patiënten jonger dan 65 jaar.
• Per Seconde Wijzer: Een kennisquiz waarin kandidaten onder druk hun kennis testen.
• Overgang en Leefstijl: De effecten van de overgang op het lichaam en de mogelijke interventies zoals leefstijl aanpassingen en hormoontherapie.
• Welkom in de Jaren 20 en 30: Historische comedy die het Interbellum tot leven brengt met historische figuren.
• Pesticidenlobby: Onderzoek naar de invloed van de pesticide-industrie op de toelating van glyfosaat en de tactieken van de lobby.
• Dementieonderzoek in Limburg: Stevie Hendriks' onderzoek naar dementie op jonge leeftijd aan de Universiteit van Maastricht.
• Vrouwen in de Wetenschap: Duikt in de levensverhalen van vrouwen die belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen deden zonder erkenning.
• Grevelingenmeer en Dode Zone: Zorgen over de uitbreiding van de dode laag in het Grevelingenmeer sinds de bouw van de Deltawerken.
• Baanbrekende Nederlandse Wetenschappers: Jekels Jacht belicht Nederlandse wetenschappers die de koers van de geschiedenis hebben veranderd met hun experimenten.
• Vasten en het Lichaam: Onderzoek naar de effecten van vasten op het lichaam met voedingswetenschapper Samefko Ludidi.
• Virussen als Medicijn: Ontdekking van het potentieel van virussen om kankercellen aan te vallen, met onderzoek naar deze veelbelovende therapie.
• De Rol van Prins Carnaval: Uitleg over de functie van een Prins Carnaval.
• Fast Fashion en Hersenen: Onderzoek naar de psychologische impact van de fast fashion-industrie op consumenten.
• Factcheckers: Onderzoek naar de waarheid achter alledaagse aannames, zoals de gevaren van plassen in zwembaden of het hacken van babyfoons.
• De Macht van de Pesticidenlobby: Pointer onderzoekt de tactieken van de lobby die zich verzet tegen het terugdringen van pesticiden.
• Wetenschappelijk Jaaroverzicht 2023: Een terugblik op belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen en doorbraken van het jaar.
• Reis van een Donorhart: Volgt de reis van een donorhart en belicht een nieuwe techniek die het mogelijk maakt om eerder afgekeurde harten te transplanteren.
• Eenzaamheid in Nederland: Experts bespreken vijf stellingen over eenzaamheid en de misverstanden die eromheen bestaan.
• Natuurbranden in Nederland: De gevolgen van natuurbranden voor duingebieden, bossen, heidevelden en veengebieden.
• Complotdenkers en de Platte Aarde: Een kijkje achter de schermen bij een platte aarde-conferentie en de overtuigingskracht van complottheorieën.
• Sapjeskuren en Detox: Onderzoek naar de effectiviteit van sapjeskuren en de claims rondom het 'detoxen' van het lichaam.
• Het Gevaar van Complottheorieën: Podcast Focus onderzoekt de verklaringen voor het geloof in geheime samenzweringen en de gevaren ervan.
• Ruimteoorlog en Satellieten: De rol van satellieten, zoals Starlink, in moderne oorlogsvoering en de nieuwe 'Space Race'.
• Wetenschap in het Nieuws: Een wekelijkse analyse van hoe wetenschap in het nieuws komt en wat er achter de schermen gebeurt.
• Dr. Nasr's Wunderkammer: Een serie die zich verdiept in het tastbare universum van Ramsey Nasr.
• Online Daten en Gezondheid: De uitdagingen van online daten en hoe hiermee op een gezonde manier om te gaan.
• Klimaatvraagstuk en Oplossingen: De oplossers zoeken samen met wetenschappers naar antwoorden op het klimaatvraagstuk.
• Meten=Weten Burgerinitiatief: De erkenning van het burgerinitiatief Meten=Weten voor hun strijd tegen pesticiden in de bloembollenteelt, en de impact van hun metingen en juridische stappen.

Het burgerinitiatief Meten=Weten, gestart in 2018 in de gemeente Westerveld, richt zich op de zorg om chemicaliën die bij de teelt van lelies en bloembollen worden gebruikt. Door zelf metingen uit te voeren, toonde Meten=Weten de aanwezigheid van diverse pesticiden aan, ook buiten de akkers. Een uitspraak van de Raad van State, mede gebaseerd op hun onderzoek, stelt dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen door lelietelers vergunningplichtig is, vanwege mogelijke schade aan Natura 2000-gebieden. Deze uitspraak, hoewel niet voor iedereen prettig, wordt gezien als een duw in de richting van een bredere maatschappelijke ontwikkeling rond het terugdringen van pesticiden. De erkenning in de Duurzame 100 biedt extra publiciteit en waardering voor hun werk.

tags: #meten #weten #npo