DVB staat voor Digital Video Broadcasting en is de internationale standaard voor het ontvangen van digitale televisie. Dit digitale systeem biedt aanzienlijk meer mogelijkheden dan het oudere analoge systeem, dat kampte met beperkingen zoals ruis in het signaal, wat resulteerde in een minder scherp beeld. Voor het ontvangen van digitale televisie is, in tegenstelling tot analoge televisie, een decoder nodig. Deze decoder is echter in veel moderne televisietoestellen al ingebouwd.
Verschillende DVB-standaarden
Binnen de DVB-standaard zijn er diverse varianten, elk met hun eigen toepassingsgebied:
DVB-T en DVB-T2: Digitale Televisie via de Ether
DVB-T (Digital Video Broadcasting Terrestrial) is de vorm van digitale televisie die wordt doorgegeven via zendmasten op de grond. In Nederland wordt via de ether een basispakket aan zenders gratis uitgezonden, wat betekent dat deze zenders niet gecodeerd zijn. Sinds 2006 maakt de Publieke Omroep in Nederland uitsluitend gebruik van DVB-T voor zijn uitzendingen. Een vereiste voor de ontvangst van DVB-T is een voldoende signaalsterkte. Een belangrijk voordeel van DVB-T is de afwezigheid van ruis, een veelvoorkomend probleem bij het analoge systeem.
DVB-T2 is een recentere techniek die zorgt voor een verbeterd beeld en een hogere compressie. Deze hogere compressie maakt ruimte vrij voor meer zenders. KPN heeft deze DVB-T2 techniek omarmd.
De voordelen van DVB-T en DVB-T2 zijn onder andere de eenvoudige installatie en de mogelijkheid om vrijwel overal televisie te kijken, zowel thuis als op vakantie. Een nadeel is echter dat weersomstandigheden het signaal kunnen beïnvloeden, wat kan leiden tot storingen bij slecht weer. Ook het zenderaanbod kan beperkt zijn.
Met Digitenne geniet men draadloos van tv in HD-kwaliteit via het DVB-T2 netwerk. DVB-T2 staat voor Digital Video Broadcasting - Terrestrial 2. Deze technologie maakt draadloos tv-kijken door heel Nederland mogelijk, zonder dat een internetverbinding nodig is.
Hoe werkt Digitenne?
- DVB-T2 technologie: Tv-signalen worden via de lucht verzonden door KPN Digitenne zendmasten, verspreid over heel Nederland.
- Digitenne antenne: Een speciale antenne vangt de digitale signalen op. Deze antenne zit standaard in het pakket van Digitenne en beschikt over een ingebouwde signaalversterker.
- Digitenne ontvanger: Een draadloze tv-ontvanger, aangesloten op de tv, vertaalt het signaal van de zendmasten naar een formaat dat de tv begrijpt, waardoor beeld en geluid zichtbaar en hoorbaar worden.
Een alternatieve methode is het gebruik van een Digitenne insteekkaart, die direct in de tv wordt gestoken, waardoor een extra kastje overbodig is.
Oorzaken van signaalverlies bij Digitenne
- Weersomstandigheden: Harde regen, sneeuw of onweer kunnen het signaal verstoren.
- Plaatsing van de antenne: Een verkeerde plaatsing kan leiden tot een minder sterk signaal.
- Obstakels: Gebouwen, bomen of heuvels kunnen de ontvangst verminderen.
- Andere apparaten: Elektrische apparaten, zoals draadloze routers, kunnen het signaal storen.
- Dekking: In gebieden met beperkte Digitenne dekking kan de ontvangst minder zijn.
- Storingen of onderhoud aan zendmasten.
DVB-C: Digitale Televisie via de Kabel
DVB-C (Digital Video Broadcasting - Cable) is een standaard voor het leveren van digitale televisie via kabelnetwerken. Kabeloperators verzenden signalen via coaxiale of glasvezelkabels rechtstreeks naar de woning. Deze methode garandeert een stabiele en betrouwbare verbinding, die niet wordt beïnvloed door weersomstandigheden of geografische belemmeringen. DVB-C biedt doorgaans een uitstekende beeld- en geluidskwaliteit en ondersteunt een breed scala aan kanalen, inclusief premium- en on-demand-inhoud. Voor ontvangst is een compatibele kabelbox of een tv met ingebouwde DVB-C-tuner vereist. In tegenstelling tot DVB-T2 vereist DVB-C doorgaans een abonnement bij een kabelprovider.
Het belangrijkste verschil tussen DVB-T2 en DVB-C ligt in de transmissiemethode. DVB-T2 gebruikt terrestrische uitzendingen, waarbij signalen door de lucht reizen, terwijl DVB-C afhankelijk is van fysieke kabels.
Voordelen van DVB-C:
- Stabiele en betrouwbare verbinding: Niet beïnvloed door weersomstandigheden.
- Hoge beeld- en geluidskwaliteit.
- Breed zenderaanbod, inclusief premium en on-demand content.
Nadelen van DVB-C:
- Vereist een abonnement bij een kabelprovider.
- Afhankelijkheid van kabelinfrastructuur.
DVB-S en DVB-S2: Digitale Televisie via de Satelliet
DVB-S (Digital Video Broadcasting - Satellite) maakt gebruik van satellieten om digitale uitzendingen naar een schotelantenne te verzenden. Een decoder zet de gecodeerde signalen om in beelden. DVB-S2 is de verbeterde opvolger van DVB-S, met een hogere capaciteit en betere ondersteuning voor internetverkeer. Er zijn zowel Free-to-Air (FTA) kanalen die gratis te ontvangen zijn, als gecodeerde kanalen waarvoor een CAM-module met CI-insteke kaart nodig is.
Een voordeel van DVB-S/S2 is de mogelijkheid om sublieme beeld- en geluidskwaliteit over grote afstanden te leveren. Het grote nadeel is dat voor satellietontvangst een line-of-sight verbinding nodig is tussen de schotelantenne en de satelliet. De antenne moet nauwkeurig op de satelliet gericht zijn. Bij onvoldoende signaalsterkte (bijvoorbeeld door slecht weer) kan het beeld wegvallen of blokkeren.
DVB-H: Digitale Televisie voor Mobiele Apparaten
DVB-H (Digital Video Broadcasting - Handheld) is ontworpen voor mobiele ontvangst op hand-held apparaten. Deze standaard is ontwikkeld met het oog op een beperkt stroomverbruik en een efficiënte signaaloverdracht. DVB-H-ontvangers zijn niet compatibel met DVB-T-ontvangers.
De Technische Werking van DVB
Het digitale televisiesignaal begint bij de studio, waar het beeld van de camera digitaal wordt opgenomen. Dit genereert een signaal met een hoge datasnelheid (bijvoorbeeld 270 Mbit/s). Om dit signaal efficiënt te kunnen overdragen, wordt videocompressie toegepast. Voor SD-uitzendingen wordt hiervoor de MPEG-2 standaard gebruikt, terwijl voor HD-uitzendingen MPEG-4 wordt ingezet. Technieken zoals het alleen overdragen van de verschillen tussen opeenvolgende beelden kunnen de bitstroom met een factor 50 tot 100 reduceren. Ook het geluid wordt gecomprimeerd, doorgaans volgens MPEG-1 Audio Layer 2.
De gecomprimeerde data wordt verpakt in MPEG-transportpakketjes van 184 bytes, waaraan 4 bytes aan headerinformatie worden toegevoegd, inclusief de PID (Packet Identifier). Deze pakketjes van meerdere televisiekanalen kunnen worden gemultiplext, wat resulteert in een MPEG-transportdatastroom. Naast beeld- en geluidsstromen kunnen ook extra gegevens, zoals een elektronische programmagids (EPG) en teletekst, worden meegestuurd.
De compressietechniek, met name MPEG-2, maakt gebruik van blokjes van 8x8 beeldpunten. Op deze blokjes wordt een discrete cosinustransformatie toegepast om onzichtbare informatie te verwijderen. Verdere compressie wordt bereikt door opeenvolgende frames te vergelijken op basis van blokjes van 16x16 beeldpunten. Een bewegingsschatter in zowel de encoder als de decoder voorspelt het volgende beeld, wat de efficiëntie ten goede komt.
DVB in Vergelijking met Analoge Televisie
Digitale televisie, zoals DVB, biedt significante voordelen ten opzichte van analoge televisie. Waar analoge signalen gevoelig waren voor ruis (sneeuw) en reflecties (dubbele beelden), elimineert digitale techniek deze problemen bij voldoende signaalsterkte. Het beeld van digitale televisie is rustiger en oogt scherper. Hoewel analoge beelden bij toenemende ruis langzaam verslechteren, valt bij digitale televisie het beeld weg of wordt het zwart zodra de decoder de binnenkomende bitstroom niet meer kan interpreteren.
De benodigde signaalniveau voor een goede ontvangst van DVB-T ligt bijvoorbeeld aanzienlijk lager dan voor analoge kleurentelevisie. Dit maakt het mogelijk om met een eenvoudige binnenantenne het signaal te ontvangen, vooral in de buurt van zenders. Echter, de beeldkwaliteit bij DVB-T kan lager zijn dan bij DVB-S of zelfs analoge televisie, mede door de sterke digitale compressietechnieken.
Voordelen van Digitale Televisie (DVB) ten opzichte van Analoge Televisie:
- Geen ruis en dubbele beelden.
- Hogere beeld- en geluidskwaliteit (bij voldoende signaal).
- Meer zenderaanbod door efficiëntere datatransmissie.
- Extra functionaliteiten zoals elektronische programmagidsen en interactieve diensten.
Ontvangstapparatuur en Installatie
De benodigde apparatuur voor DVB-ontvangst hangt af van de gekozen standaard:
- DVB-T/T2: Een antenne (dak- of binnenantenne) en een DVB-T/T2-ontvanger of een tv met ingebouwde DVB-T/T2-tuner.
- DVB-C: Een kabelaansluiting en een DVB-C-ontvanger of een tv met ingebouwde DVB-C-tuner.
- DVB-S/S2: Een schotelantenne, een DVB-S/S2-ontvanger (of tv met ingebouwde tuner) en een LNB (Low-Noise Block downconverter).
Veel moderne televisies zijn tegenwoordig uitgerust met ingebouwde tuners voor DVB-T, DVB-C en/of DVB-S. Dit elimineert de noodzaak van een aparte digitale ontvanger en vermindert het aantal afstandsbedieningen. Voor het gebruik van de ingebouwde tuner is vaak een Conditional Access Module (CAM) / CI+ module nodig, waarin de smartcard van de televisieaanbieder wordt geplaatst.
De installatie van Digitenne (DVB-T2) is doorgaans eenvoudig en kan binnen 10 minuten voltooid zijn. De antenne wordt neergezet en de ontvanger wordt met een HDMI-kabel op de tv aangesloten. Bij televisies met een insteekmogelijkheid kan een insteekkaart worden gebruikt.
Kosten en Toegankelijkheid
De kosten en toegankelijkheid van DVB-diensten variëren:
- DVB-T/T2: Vaak gratis te ontvangen basispakketten (Free-to-Air), aangevuld met betaalde abonnementen voor meer zenders (zoals Digitenne).
- DVB-C: Vereist doorgaans een abonnement bij een kabelprovider, met verschillende pakketten en prijsstellingen.
- DVB-S/S2: Beschikbaar via diverse providers, met zowel gratis (FTA) als betaalde kanalen.
Voor nieuwe klanten van Digitenne bedraagt de maandelijkse prijs €18,-, inclusief een compleet tv-aanbod met ruim 30 zenders in Full HD-kwaliteit, een ontvanger en afstandsbediening. Bestaande KPN-klanten betalen slechts €6,- per maand voor Digitenne. Deze abonnementen zijn maandelijks opzegbaar.
Sommige providers bieden ook tv-apps aan, waarmee televisie gekeken kan worden zonder extra apparatuur, hoewel de hoogste resolutie mogelijk niet altijd haalbaar is. Daarnaast is het mogelijk om zonder abonnement digitaal televisie te kijken via gratis free-to-air (FTA) uitzendingen, zoals de Nederlandse Publieke Omroep (NPO1, NPO2, NPO3) en regionale zenders, die in Full HD worden uitgezonden sinds 2019. Diensten zoals NPO Start en KIJK bieden gratis terugkijkopties.
Toekomst van DVB en IPTV
De ontwikkeling van digitale televisie staat niet stil. Nieuwe standaarden en technologieën blijven verschijnen, met een focus op hogere beeldkwaliteit, meer efficiëntie en nieuwe functionaliteiten. Daarnaast wint IPTV (Internet Protocol Television) aan populariteit, waarbij tv-signalen via het internetprotocol worden verstuurd. Diverse oplossingen maken het mogelijk om DVB-signalen om te zetten naar IPTV, wat flexibiliteit biedt voor distributie binnen bedrijven, hotels of instellingen.
De trend gaat duidelijk richting digitale televisie, met het uitfaseren van analoge uitzendingen. De keuze voor de juiste DVB-standaard en provider hangt af van persoonlijke voorkeuren, locatie en budget.