Autobranden in Nederland: Cijfers en Trends per Gemeente

Het aantal autobranden in Nederland laat een zorgwekkende stijging zien. Uit recente cijfers van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), een instantie die de veiligheidsregio's ondersteunt, blijkt dat het aantal nieuwjaarsincidenten met autobranden fors is toegenomen.

Stijging van Autobranden

Het NIPV noteerde 361 autobranden tijdens de meest recente jaarwisseling, wat neerkomt op een stijging van ruim 33 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. In de jaarwisseling van 2024 naar 2025 werden 271 branden in auto's geregistreerd. Nog een jaar eerder telden de hulpdiensten 230 autobranden. Dit betekent een toename van 57 procent in slechts twee jaar tijd.

Naast autobranden nam ook het aantal woningbranden toe, met 53 procent naar 228 incidenten. Bij de jaarwisseling twee jaar geleden waren er 109 woningbranden, wat suggereert dat het aantal in die periode meer dan verdubbeld is.

Incidenten en Regio's

Tijdens de afgelopen jaarwisseling werden in totaal 1006 containerbranden gemeld. De brandweer registreerde een totaal van 4286 incidenten, wat iets meer is dan bij de vorige jaarwisseling. De meeste incidenten vonden plaats in de regio's Rotterdam-Rijnmond (701) en Haaglanden (578). De regio's Amsterdam-Amstelland, Utrecht, Gelderland-Midden, Hollands-Midden, Gelderland-Zuid, Midden- en West-Brabant en Groningen hadden elk meer dan 200 incidenten. Het NIPV baseert deze cijfers op de gegevens van de meldkamers van de brandweer.

Grote Schade en Emotionele Impact: Het Voorbeeld Ede

Een schrijnend voorbeeld van de problematiek deed zich voor in de wijk Veldhuizen in Ede op 14 september 2021. Twintig auto's gingen in korte tijd in vlammen op, wat leidde tot grote woede en aanzienlijke schade. "Dit is natuurlijk echt absurd gedrag," aldus de verslaggever ter plaatse. De bestrijding van de branden werd bemoeilijkt doordat "op meerdere plekken gelijktijdig auto's in brand stonden," verklaarde Lammert Flier, woordvoerder van de brandweer. De politie en brandweer schaalden direct op, en een politiehelikopter werd ingezet ter ondersteuning.

De schade was aanzienlijk. Naast de direct verwoeste voertuigen, liepen ook naastgelegen auto's schade op. Een opgeknapte VW-oldtimer, met grote emotionele waarde voor de eigenaar, raakte zwaar beschadigd. Een omwonende beschreef de gebeurtenis: "Ik hoorde glasgerinkel. Toen ik omkeek, zag ik twee vlammen. Ik zag één jongen weglopen en achter op een scooter springen. Er stond ook een scooter voor en ze reden hard weg."

Burgemeester René Verhulst van Ede uitte zijn afschuw over de "laffe brandstichtingen," en sprak van "absurd gedrag" en "te zot voor woorden dat je jezelf de vrijheid geeft om andersmans eigendommen zo te vernielen." Hij riep op tot aangifte.

Problemen met Jongeren en Eerdere Incidenten

In Veldhuizen waren in het verleden vaker branden geweest. Vijf jaar voor het incident in 2021 werd dezelfde wijk opgeschrikt door autobranden veroorzaakt door een groep jongeren, waarbij vijftien auto's in vlammen opgingen. De politie hield destijds alle opties open, maar achtte een verband met de eerdere brandstichtingen niet waarschijnlijk vanwege de rustige periode die daarop volgde. De gemeente bevestigde dat het de laatste tijd rustig was geweest in de wijk, en dat de gebeurtenissen als een verrassing kwamen.

Marco Gerritsen van het Buurtpreventieteam Ede, dat met 26 vrijwilligers toezicht houdt in zeven wijken, noemt het incident "zeer extreem." Hij verzucht dat iemand zich "waarschijnlijk weer verveeld heeft." Het team houdt surveillances en staat in contact met wijkagenten en de gemeente. "We laten ons zoveel mogelijk zien. De bedoeling is dat mensen ons weten te vinden als er iets is," aldus Gerritsen. Hij benadrukt dat ze zich ook inzetten om te voorkomen dat het vaker gebeurt en raadt bewoners aan camera's op te hangen.

Oorzaken van Autobranden

Lydia Dalhuisen, docent forensische psychologie aan de Universiteit Utrecht, identificeert vijf groepen brandstichters:

• Vandalen: De grootste groep (45%), gemiddeld 15 jaar oud, steken branden aan tijdens uitgaansavonden of met oud en nieuw, vaak om stoer te doen.
• Psychisch gestoorden: Stichten branden tijdens een waan of psychose.
• Relationele brandstichters: Handelen uit wraak, bijvoorbeeld na een ruzie met een ex-partner, buren of werkgever.
• Opportunisten: Hebben voordeel van brandstichting, bijvoorbeeld voor verzekeringsfraude of om sporen te wissen na een misdaad.
• Fascinatie voor vuur: Een kleine groep (5%) die brand sticht om hun fascinatie voor vuur te bevredigen, waaronder pyromanen.

Uit onderzoek van het Verbond van Verzekeraars blijkt dat de meeste autobranden worden aangestoken. Autobranden door technische problemen komen minder vaak voor. In de meeste gevallen worden auto's in brand gestoken door pyromanen of criminelen die sporen willen uitwissen. Bijna alle branden vinden 's nachts plaats.

Regionale Verschillen en Maatregelen

Tussen januari en september van een recent jaar brandden 2927 auto's uit, een stijging van 4 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vergeleken met vier jaar geleden is dit een stijging van bijna 30 procent. De meeste autobranden vonden plaats in de provincies Zuid-Holland (522), Noord-Brabant (476) en Noord-Holland (379). Groningen kende de grootste stijging (34%), terwijl Utrecht en Zeeland een stijging van meer dan een kwart zagen.

In Overijssel is het risico op een autobrand relatief het grootst. De gemeente Oss spant de kroon in Brabant met de meeste autobranden per inwoner (één op elke 1696 inwoners in de afgelopen vijf jaar), grotendeels door de actieve aanwezigheid van een pyromaan in 2018 en 2019. Eindhoven volgt met één brand per 1717 inwoners. De gemeente Moerdijk staat op de derde plaats, mede door de ligging aan belangrijke snelwegen waar auto's soms door technische problemen vlam vatten.

Aanpak in Utrecht

De gemeente Utrecht neemt specifieke maatregelen, met name in de wijken Overvecht, Kanaleneiland en Hoograven, waar veel autobranden plaatsvinden. De politie stelt dat in de helft van de gevallen sprake is van vandalisme. Zes buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) richten zich specifiek op autobranden. Het leger wordt ingezet met drones met warmtebeeldcamera's om branden en personen in de buurt sneller te signaleren, zodat agenten snel kunnen worden ingezet. In andere gebieden wordt gebruik gemaakt van cameratoezicht om af te schrikken. De politie heeft ook een tiplijn geopend met een beloning voor informatie over brandstichters.

Onduidelijke Oorzaak en Gevolgen

De Brabantse brandweer moest de afgelopen vijf jaar bijna 5300 keer uitrukken voor een autobrand. Het is echter niet altijd eenvoudig om de oorzaak vast te stellen, aangezien sporen vaak verbranden. De politie is verantwoordelijk voor het onderzoek naar brandstichting, maar deelt gedetailleerde informatie hierover niet altijd, vanwege de benodigde capaciteit.

In 2018 werd een stijging van 23 procent in autobranden gemeld ten opzichte van 2017. Grote stijgingen werden waargenomen in Den Haag, Haarlem en Helmond, waar het aantal meldingen zelfs verdubbelde. De cijfers zijn gebaseerd op meldingen via het systeem P2000, waarbij de term "autobrand" is gedocumenteerd. Het is mogelijk dat niet alle autobranden op deze manier geregistreerd worden, en meldingen soms loos alarm zijn of dubbel voorkomen.

De meeste autobranden vinden plaats in de avond of nacht. Het aantal verzekerde auto's tegen brand bedraagt zeven op de tien, wat duidt op een WA-plus of allrisk-verzekering.

tags: #rtl #autobranden #per #gemeente