Hoewel de elektrische step (e-step) sinds kort legaal is in Nederland, staan veel grote steden niet te springen om de komst van deelstepjes. Dit blijkt uit een rondgang van RTL Z langs de acht grootste gemeenten. Voor hen wegen de eventuele voordelen niet op tegen de nadelen, zoals onveilige situaties en overlast door lukraak parkeren.
De Markt voor Elektrische Steps
De markt voor elektrische steps kent diverse modellen. Sommige lijken op een klassieke step met een groter voorwiel, zoals de Yedoo Mezeq en drie typen Kickbikes. Andere, zoals de Selana Alpha, lijken meer op de deelstepjes die in grote Europese steden worden aangeboden.
Deelstepjesaanbieders zullen met interesse naar Nederland kijken. Ons land is tot nu toe onontgonnen terrein vanwege de regelgeving, terwijl inwoners en toeristen in het buitenland al veelvuldig gebruikmaken van e-steps. Deze kunnen via een app worden ontgrendeld en vaak per rit worden betaald, wat handig, snel en leuk is voor de gebruikers. Bovendien stoten ze geen uitlaatgassen uit.
Om met deelstepjes in Nederland te mogen rijden, moeten aanbieders wel een vergunning krijgen van de gemeenten waar ze actief willen zijn. Dit lijkt echter lastig te worden, aangezien veel steden de nadelen van deelsteps benadrukken.
Weerstand in Grote Steden
In steden over de grens stuiten deelsteps ook op verzet. Ze zorgen onder meer voor onveilige situaties en overlast door het lukraak parkeren. In Parijs werd het gebruik van deelsteps daarom twee jaar geleden aan banden gelegd. Hoewel ze in bijna alle andere grote Europese steden nog wel te gebruiken zijn, zijn de regels door de jaren heen aangescherpt.
Amsterdam en Rotterdam
De grootste Nederlandse steden hebben vooral oog voor de nadelen. Melanie van der Horst, wethouder Verkeer in Amsterdam, maakt zich grote zorgen over de veiligheid op het fietspad vanwege de drukte en de aanwezigheid van andere elektrische voertuigen. Meer e-steps erbij is volgens haar het laatste wat de stad kan gebruiken.
De gemeente Rotterdam staat minder negatief, maar is ook nog niet enthousiast. Een woordvoerder geeft aan dat het gemeentelijk vergunningstelsel aangepast zal moeten worden als deelsteps worden toegelaten. Hoewel er al aanvragen van deelstepbedrijven binnenkomen, worden er geen structurele overleggen gevoerd.
Den Haag, Utrecht en Eindhoven
Den Haag houdt de deur dicht en ziet het buitenland als een slecht voorbeeld. Utrecht ziet, vanwege de compacte stad met een historische binnenstad, slechts een beperkte toegevoegde waarde in deelsteps. Tegelijkertijd leggen ze extra druk op de schaarse openbare ruimte, aldus wethouder Senna Maatoug.
Meerdere gemeenten melden dat e-steps vooral wandelingen en ritjes op de fiets vervangen, terwijl de gemeenten juist voorstander zijn van deze vervoermethodes.
Alleen de gemeente Eindhoven toont zich (enigszins) positief. De gemeente werkt toe naar een concessie voor alle 'deeltweewielers', waarbij het uitbesteden aan één partij de voorkeur heeft. Dit zou het huidige vergunningenmodel met meerdere aanbieders vervangen. Eindhoven houdt de deur open voor e-steps, omdat deze binnen deze concessie vallen. De focus ligt echter eerst op het verbeteren van het aanbod van deelscooters en deelfietsen. De gemeente staat in contact met aanbieders die ervaring hebben met het aanbieden van e-steps in het buitenland, zoals Tier-Dott en Voi.
In Tilburg, Groningen en Almere zijn er geen concrete ideeën of plannen met betrekking tot deelstepjes.
E-STEP: Er zijn al duizenden verkocht, maar de elektrische steps mogen de weg niet op
Toename van Elektrische Steps
Onafhankelijk van de deelstepmarkt, kunnen alle Nederlandse gemeenten geconfronteerd worden met een toename van elektrische steps. Dit komt doordat particulieren nu ook met hun eigen, door de RDW goedgekeurde, step de weg op mogen.
Wethouder Senna Maatoug van Utrecht maakt zich grote zorgen over de verkeersveiligheid. De e-steps komen bovenop de snelle toename van andere lichte elektrische voertuigen zoals fatbikes, e-bikes en brommobielen. Dit leidt tot grotere snelheidsverschillen, drukte en gevaarlijke situaties op het fietspad.
Regelgeving en Veiligheid
Wethouder Maatoug verlangt naar meer financiële steun van het Rijk en meer zeggenschap. Ze wil de mogelijkheid hebben om bepaalde typen lichte elektrische voertuigen te weren van het fietspad of uit voetgangersgebieden indien nodig voor de veiligheid. Haar Amsterdamse collega Van der Horst is het hiermee eens en vraagt de minister om maatwerk in het beleid, zodat gemeenten zelf de keuze hebben om e-steps toe te laten of niet.
Van der Horst is voorstander van de kentekenplicht, omdat dit controle vergemakkelijkt. De afgelopen jaren is het fietspad, mede door de opkomst van de fatbike, veel drukker geworden. Fatbikes zijn bovendien sneller dan gewone fietsen.
Helmplicht en Minimumleeftijd
Minister Tieman wil een helmplicht voor kinderen tot 18 jaar op alle e-bikes, met ingang van 2027. Dit volgt na een oproep van de Tweede Kamer om maatregelen te treffen tegen de fatbike. Een Kamermeerderheid wil specifiek voor de fatbike een helmplicht en een minimumleeftijd van 16 jaar. Het ministerie acht maatregelen tegen alleen de fatbike echter onuitvoerbaar, omdat producenten de regels eenvoudig zouden kunnen omzeilen.
NSC-Kamerlid Olger van Dijk pleit voor gerichtere maatregelen tegen fatbikes, zoals een gewichtsgrens. Zowel NSC als VVD vragen zich af of de helmplicht niet tot 16 jaar kan gelden en of er ook nagedacht moet worden over een helmplicht voor ouderen en de handhaafbaarheid.
Minister Tieman richt zich tot 18 jaar op basis van het aantal verkeersslachtoffers, omdat dit een effectieve maatregel tegen ernstig hoofdletsel is. Daarnaast wil de minister spreken over een minimumleeftijd voor e-bikes, bijvoorbeeld vanaf 12 jaar, om middelbare scholieren te ontzien.
De SGP geeft de voorkeur aan een helmplicht boven een minimumleeftijd voor e-bikes, met het oog op fietsende scholieren op het platteland. De VVD acht een minimumleeftijd niet waarschijnlijk vanwege het ontbreken van een identificatieplicht voor kinderen tot 14 jaar.
De Eerste Goedgekeurde E-step
Sinds deze zomer mag het eerste type e-step de openbare weg op, zonder helm en met een speciaal kentekenbewijs. De e-step van Selana heeft als eerste een nationale typegoedkeuring van de RDW gekregen en is daarmee legaal op de openbare weg.
Minister van Infrastructuur Robert Tieman ontving het eerste kenteken voor een e-step. Hij noemt dit een mijlpaal. Het kenteken begint met een 'E' en komt op een nieuw formaat kleine blauwe kentekenplaat.
Verzekering en Gebruik
Dankzij de kentekenregistratie kunnen gebruikers van stepjes zich verzekeren, wat voorheen niet mogelijk was. Gebruikers moeten minstens 16 jaar oud zijn. De steps gaan maximaal 25 kilometer per uur en een helm is niet nodig. De steps mogen op het fietspad.
De Amsterdamse verkeerswethouder Melanie van der Horst is teleurgesteld over het toelaten van de steps op de openbare weg, vanwege de zorgen om de veiligheid op het drukke fietspad.
Uitstel Kentekenplicht
Eigenaren van een segway, stint of elektrische step kunnen voorlopig nog zonder kenteken rondrijden. Vanwege de discussie over regels voor fatbikes stelt het kabinet de invoering van de kentekenplicht voor bijzondere bromfietsen opnieuw uit.
De kentekenplicht, aangekondigd door voormalig minister Mark Harbers, zou oorspronkelijk in juli van dit jaar ingevoerd worden. Dit werd uitgesteld naar 1 januari volgend jaar, maar ook dat wordt niet gehaald. De reden is de discussie over fatbikes, waarbij de Tweede Kamer aandringt op regels.
Problemen met Kentekens en Handhaving
Eerdere problemen met de kentekenplicht betroffen onder andere het formaat van de kentekenplaat, die uit zou steken op een elektrische step. Oplossingen zoals kleinere, fraudebestendige en leesbare kentekens moesten onderzocht worden.
Andere bezwaren waren onder meer handhaving door te weinig politieagenten en de vraag waarom elektrische steps een kenteken nodig hebben, terwijl elektrische fietsen dat niet hebben. Dit leidde tot kritiek op overregulering.
Er komt een overgangsperiode van een jaar. Bezitters van segways, stints en e-steps moeten zich melden bij de RDW om hun voertuig op naam te laten zetten.
Kosten en Gevolgen
Het op naam zetten van een bestaande e-step, stint of segway kost 18 euro, exclusief 25 euro voor het kentekenplaatje. Bij aankoop van een nieuw exemplaar na de overgangsperiode zijn de kosten 28 euro.
Meer dan de helft van de ouders die elektrisch speelgoed in het buitenland kopen voor hun kinderen, heeft geen idee van de Nederlandse regelgeving. Dit kan leiden tot een boete van 380 euro en inbeslagname van de speeltjes. Bovendien zijn gebruikers zelf verantwoordelijk voor de kosten bij een ongeval.
Veel Nederlanders, die in het buitenland wel op een elektrische step mogen rijden, veronderstellen dat dit in Nederland ook mag. Ze kopen een step op vakantie, maar thuis moet deze ongebruikt de schuur in, omdat het voertuig hier illegaal is en niet verzekerd kan worden voor gebruik op de openbare weg.
Het aantal elektrische voertuigen dat in Nederland rondrijdt, is onbekend omdat ze nergens geregistreerd worden. Verkopers geven aan klanten wel duidelijk te informeren dat deze steps hier niet de weg op mogen.
Bijzondere Bromfiets en Europese Doorstart
Kleine e-stepjes of monowheels zijn in Nederland verboden. Andere e-voertuigen worden toegelaten onder de categorie 'bijzondere bromfiets'.
Het Amerikaanse bedrijf Superpedestrian, dat de elektrische step Link ontwikkelde, kondigde eind 2023 aan te stoppen in de VS. Het Europese deel van het bedrijf kon voortbestaan dankzij een koper: de Noorse branchegenoot Surf Beyond. Zij namen de activiteiten over, naar verluidt voor 5 miljoen euro.
Superpedestrian Europe had activiteiten in diverse Europese landen, met een vloot van 30.000 steps. In Nederland had het bedrijf nog geen elektrische stepjes rondrijden, omdat deze hier tot voor kort verboden waren.
Faillissement van Superpedestrian Europe
Ironisch genoeg ging het Europese stepjesbedrijf failliet op dezelfde dag als de eerste goedgekeurde e-step met kenteken in Nederland de weg op mocht. De nieuwe eigenaren hebben er nog het nodige geld ingestopt, maar uiteindelijk is het niet gelukt.
De strenge Nederlandse toelatingseisen speelden geen rol bij het faillissement. De curator wijst eerder op de bedrijfsvoering van het Europese bedrijf, die ingewikkelder bleek dan gedacht. De Noren moesten op veel verschillende borden tegelijk schaken, zowel op Europees niveau als per stad.
Het is nog onduidelijk hoe het faillissement zal worden afgewikkeld. Het is mogelijk dat de verschillende landendochters afzonderlijk worden verkocht of zelf ook failliet gaan.
E-step in Nederland: Een Moeizame Doorbraak
Sinds 2020 werd de elektrische step in steeds meer Europese steden een vertrouwd gezicht. Veel steden scherpten echter de regelgeving aan, en in sommige gevallen werd het vervoermiddel gedeeltelijk geweerd. De inwoners van Parijs stemden voor een verbod op deelsteps vanwege ongelukken en overlast.
In Nederlandse steden kon de e-step nooit doorbreken als gevolg van strenge toelatingseisen, zoals een veiligheidskeuring en een nummerplaat. Vanaf 1 juli mag de eerste goedgekeurde elektrische step in Nederland de weg op.
Techjournalist Bram van Dijk van Bright is enthousiast over de elektrische step: "Het geeft wat variatie in hoe je jezelf kan verplaatsen. Iedereen die een keer op een e-step heeft gestaan, weet gewoon dat het erg leuk is om er op te rijden."
De Fietsersbond deelt dit enthousiasme niet. Voorzitter Esther van Garderen maakt zich zorgen over het aantal verkeersslachtoffers als al deze verschillende typen voertuigen worden toegestaan op het fietspad.
Toekomstige Regelgeving en Gemeentelijke Autonomie
De Tweede Kamer vindt dat gemeenten in de toekomst de mogelijkheid moeten krijgen om lokaal een verbod in te stellen. VVD-Kamerlid Daniel Koerhuis wil chaos op straten en stoepen voorkomen en gemeenten de mogelijkheid geven om elektrische steps lokaal te weren.
Techjournalist Bram van Dijk zou het jammer vinden als dit gebeurt, omdat een innovatief voertuig als een elektrische step minder ruimte op de weg inneemt dan andere voertuigen. In veel andere landen is de step mede daarom wel toegestaan.
De tekst refereert aan een bericht van RTL Nieuws dat mogelijk onjuistheden bevatte over de mogelijkheid van keuringen achteraf. De meeste reeds verkochte e-steps zullen waarschijnlijk nooit een kenteken kunnen krijgen omdat ze niet door de RDW gekeurd zijn. Dit brengt ook het risico van veel e-waste met zich mee.
tags: #rtl #nieuws #elektrische #step