Vanaf 1 december 2020 is het dragen van een mondkapje in publieke binnenruimtes verplicht. Dit roept vragen op over de effectiviteit en toelaatbaarheid van spatschermen als alternatief. Hoewel spatschermen bepaalde functies vervullen, worden ze niet als voldoende alternatief voor mondkapjes beschouwd op plekken waar mondkapjes verplicht zijn.
Wat is een Spatscherm en Waarvoor Dient Het?
Spatschermen, vaak gemaakt van plexiglas, zijn in de eerste plaats ontworpen om mensen tegen elkaar te beschermen. Ze voorkomen dat vochtdruppels van de ene persoon op het lichaam of in het gezicht van een ander terechtkomen. Dit is met name nuttig in situaties waar mensen noodgedwongen dicht bij elkaar staan, zoals bij kassa's, in het openbaar vervoer, op kantoor of in taxi's.
Een woordvoerder van het RIVM omschrijft spatschermen als een "goede barrière" en een "grote variant van een medisch spatmasker". De afstand voor druppels wordt aanzienlijk vergroot doordat het scherm de directe lijn tussen twee personen doorbreekt.
Spatschermen en Bescherming tegen Aerosolen
Hoogleraar medische microbiologie Paul Savelkoul van het Maastricht UMC+ benadrukt dat spatschermen in principe bedoeld zijn om de ogen te beschermen tegen besmetting via kleine druppeltjes, ook wel aerosolen genoemd. Echter, Savelkoul stelt dat "alleen het dragen van een spatkap niet voldoende is".
Hij voegt toe: "Zo'n spatkap is alleen zinvol voor mensen die dichtbij patiënten komen en het risico lopen dat de aerosolen rechtstreeks in de ogen komen." Aerosolen kunnen nog steeds onder het spatscherm terechtkomen, aangezien het geen luchtfilter is. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat ademhalingsdruppels in de lucht kunnen blijven hangen en door anderen ingeademd kunnen worden. Daarom wordt het afgeraden om uitsluitend op een spatscherm te vertrouwen voor bescherming.
Toepassing en Uitzonderingen
De Rijksoverheid staat het gebruik van spatschermen toe voor specifieke beroepen, zoals conducteurs in het openbaar vervoer. In het algemeen zijn spatschermen handig in situaties waar fysiek contact of nabijheid onvermijdelijk is.
De Rol van Spatschermen in Verschillende Sectoren
De vraag naar spatschermen nam een vlucht in maart 2020, toen veel bedrijven, vervoerders, verzorgingshuizen en horeca-ondernemingen ze begonnen aan te schaffen. Kunststofproducenten konden de vraag nauwelijks bijbenen.
Volgens Arnoud Vos, directeur van Vos Kunststoffen, is de afmeting van het scherm cruciaal voor de veiligheid. Hoe groter en passender het scherm, hoe groter de kans op het vermijden van het eerste contact met het virus. Hij benadrukt echter dat een scherm geen garanties biedt.
Voor optimale bescherming is het ideaal om een ruimte volledig af te sluiten. Dit is goed mogelijk in het openbaar vervoer en bij kassa's. In de horeca is dit echter een grotere uitdaging, omdat restaurants en bars vaak ruimte en overzicht willen behouden.
Materialen en Kosten
Veruit de meeste spatschermen worden gemaakt van plexiglas (acrylaat). Een minder populair, maar steviger materiaal is polycarbonaat, dat ook wordt gebruikt voor veiligheidsbrillen en helmen. Polycarbonaat is slagvaster, brandvertragend en makkelijker te bewerken, maar ook duurder en minder op voorraad.
Plexiglas wordt vaker gekozen vanwege de lagere kosten en betere beschikbaarheid. Het biedt ook betere UV-bescherming, wat het geschikt maakt voor buitentoepassingen, zoals op terrassen.
De kosten variëren: transparante zeilen, die vaak als een goedkopere variant van spatschermen worden gezien, kosten ongeveer 8 euro per strekkende meter. Een hangend plexiglas scherm kost rond de 55 euro, en een staand scherm met een uitsparing aan de onderkant ongeveer 65 euro.
De Mondkapjesplicht: Wat Verandert er?
Vanaf 1 december 2020 werd het dragen van een mondkapje verplicht in onder andere winkels, musea, restaurants en theaters. Ook in het onderwijs (met uitzondering van basisscholen) moesten mensen een mondkapje dragen. Een mondkapje dient de neus en mond volledig te bedekken en ontworpen te zijn om de verspreiding van virussen tegen te gaan.
Voor contactberoepen geldt de regel zowel voor de klant als de professional, zoals bij kappers of rij-instructeurs. In het openbaar vervoer was een mondkapje al verplicht, en deze plicht werd uitgebreid naar stations en bus- en tramhaltes.
De mondkapjesplicht geldt voor iedereen van 13 jaar en ouder. De boete voor het niet naleven van de regel bedroeg 95 euro.
Spatschermen als Alternatief voor Mondkapjes?
De grote, doorzichtige plastic schermen (spatschermen) leken op het eerste gezicht een handige vervanger voor het normale mondkapje. Het voordeel van de doorzichtigheid is dat men elkaars gezicht kan blijven zien, wat bijvoorbeeld nuttig is voor slechthorenden die afhankelijk zijn van liplezen. Ook worden ze als minder benauwend ervaren dan een gewoon mondkapje.
Echter, zoals eerder vermeld, is het dragen van alleen een spatscherm niet voldoende. Het is geen luchtfilter, waardoor adem gemakkelijk kan ontsnappen. Hoogleraar Paul Savelkoul bevestigt dat spatschermen primair bedoeld zijn voor oogbescherming en dat aerosolen onder het scherm kunnen komen.
Innovatieve Oplossingen en de Toekomst van Spatschermen
De behoefte aan beschermingsmaatregelen leidde tot creatieve oplossingen. Jeffrey van Mourik ontwikkelde een spatscherm door een afdekzeil aan een kledingrek te bevestigen, met een opening onderaan voor de voeten. Deze uitvinding trok de aandacht van media en leverde hem diverse prijzen op.
De vraag naar spatschermen bleef hoog, wat leidde tot discussies over hun blijvende aanwezigheid. Sommige supermarktketens, zoals Plus, gaven aan dat de schermen voorlopig blijven hangen zolang de anderhalvemeterregel van kracht is. Na afloop van deze regel zouden ze waarschijnlijk verdwijnen.
Anderen, zoals Mark van Maanen, sales manager bij B-Living, verwachten dat plexiglas scheidingen, bijvoorbeeld bij juweliers, de nieuwe standaard zullen worden. Bedrijven hebben hierin geïnvesteerd en de investeringen zijn aanzienlijk.
Transparante zeilen, die goedkoper zijn dan plexiglas, zullen volgens Van Maanen wel verdwijnen, omdat ze minder esthetisch zijn en plexiglas als "mooier" wordt beschouwd.
Recycling van Spatschermen
De haast waarmee spatschermen werden aangeschaft, betekende dat recycling destijds niet de hoogste prioriteit had. Echter, het materiaal plexiglas is goed te recyclen. Gerrit Klein Nagelvoort van Veolia Polymers benadrukt dat het weggooien en verbranden van plastic afval kostbaar is, terwijl recycling geld kan opleveren.
Leveranciers hebben zich nog niet volledig gericht op de recyclingmogelijkheden, en wat er na gebruik met de schermen gebeurt, wordt vaak aan de klanten overgelaten.
Momenteel liggen er geen grote voorraden spatschermen en zeilen bij leveranciers, aangezien deze vaak op bestelling worden gemaakt. Er is sprake van kunststofschaarste, wat de beschikbaarheid van materialen kan beïnvloeden.
Voorraden en Distributie van Beschermingsmiddelen
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) beschikt over aanzienlijke voorraden van beschermingsmiddelen, waaronder chirurgische maskers, andere typen maskers, handschoenen en jassen. Deze voorraden zijn ruimer dan de verwachte vraag.
Een deel van deze voorraden wordt weggegeven aan landen als Zuid-Afrika, Suriname en India, een deel wordt verkocht, en een deel blijft als noodvoorraad beschikbaar. De TU Delft onderzoekt momenteel de recyclebaarheid van het materiaal.
Het volledige recyclingproces uitgelegd
Maatregelen in Supermarkten
Supermarkten hebben diverse maatregelen genomen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Dit omvat het plaatsen van plexiglas bij kassa's, het beperken van het aantal klanten per vierkante meter, en het adviseren van klanten over hygiëne, zoals handen wassen en het vermijden van gezichtsaanraking.
Er is geadviseerd om niet te hamsteren, omdat er voldoende voorraad is. Klanten wordt gevraagd om met één persoon per gezin boodschappen te doen om drukte te verminderen.
Sommige supermarkten hebben speciale uren ingesteld voor ouderen en kwetsbare personen, om hen een veiligere winkelervaring te bieden. Dit initiatief, geïntroduceerd in België, wordt ook in Nederland onderzocht en door sommige supermarkten, zoals Albert Heijn en Jumbo, ingevoerd.
tags: #rtl #nieuws #spatscherm