Sinds de televisie bestaat, zijn er talloze programma's bedacht, uitgewerkt en uitgezonden. Als je dacht dat dit een fenomeen van de laatste jaren was, heb je het mis. Misschien was het vroeger nog wel erger. Oordeel zelf!
De Grote Donorshow (2007)
In 2007 bracht BNN het programma De Grote Donorshow, waarin drie kandidaten een nier aanboden aan de zogenaamd 'ongeneeslijk zieke' Lisa. Later bleek echter dat Lisa kerngezond was en dat de kandidaten in een complot zaten. Het was een stunt met als doel meer aandacht te genereren voor orgaandonatie.
BNN wilde hiermee aantonen dat het vijf jaar na het overlijden van oprichter Bart de Graaff nog steeds moeilijk was om een donororgaan te verkrijgen. Het programma kreeg kritiek vanwege de smakeloze presentatie, maar het effect was aanzienlijk: die avond vulden meer dan 12.000 mensen het donorformulier in. Het programma ging zelfs viraal en kreeg aandacht in meerdere landen, met een eigen Engelse Wikipedia-pagina tot gevolg.
Programma's waarin mensen te kijk werden gezet
Een terugkerend thema in de televisiegeschiedenis zijn programma's die veel reacties opriepen met de opmerkingen "ik vind het niet kunnen dat jullie deze mensen zo te kijk zetten" of "deze mensen hebben geen idee wat dit voor gevolgen voor ze kan hebben".
Seks voor de Buch (1997)
In 1997 presenteerde Menno Buch op Veronica het programma Seks voor de Buch. Met een opblaaspop, op een scooter of in een bad met bruine bonen smurrie: niets leek te gek om sekswensen van kijkers in te vullen. De enige regels waren dat er geen seks met dieren, kinderen of uitwerpselen mocht plaatsvinden, wat verrassend weinig problemen opleverde.
Ik heb het nog nooit gedaan
Dit programma richtte zich op jongeren die nog maagd waren en hulp zochten bij het aangaan van hun eerste seksuele ervaring. Het programma bood dates aan, met de nadruk op het vastleggen van deze intieme momenten op camera. Later bleek echter dat de echtheid van deze dates niet altijd duidelijk was.
Fans!
Voor het programma Fans!, gepresenteerd door Ewout Genemans, moest men niet alleen een poster hebben en de songteksten kennen, maar een ware diehard fan zijn om geselecteerd te worden. Ook dit programma kreeg kritiek omdat mensen zich afvroegen waarom de deelnemers zo te kijk werden gezet, terwijl het slechts hun hobby betrof.
Groepen opsluiten in een huis: de geboorte van reality-tv
Het concept van het opsluiten van een groep mensen in een huis en dit filmen, begon met Big Brother in 1999. Dit Nederlandse programma, bedacht door onder andere John de Mol en geïnspireerd door George Orwell's 1984, werd een wereldwijd fenomeen. Het concept werd in meer dan 58 landen geproduceerd en uitgezonden.
Andere voorbeelden van dit soort programma's zijn 7 Plagen, De Bus, De Gouden Kooi, Utopia en Get Out Of My House.
Reallifesoaps: het leven van bekende Nederlanders (en Belgen)
Waar programma's als Big Brother draaien om onbekende mensen die uit hun normale leven worden gehaald, focussen reallifesoaps juist op het 'echte' leven van bekende personen. Of beter gezegd, een gescripte versie van het leven, vaak met mensen die graag bekend willen zijn.
De realitysoap van Peter Jan Rens
Ooit een kinderheld, bewees de reallifesoap van Peter Jan Rens dat er weinig van die held over was. Beelden uit deze serie zijn online nauwelijks meer te vinden.
De Pfaffs
Niet alleen Nederlanders, maar ook Belgen konden genieten van het leven van ex-doelman Jean-Marie Pfaff en zijn familie. Programma's als deze, die het dagelijkse leven van gezinnen volgen, bleken succesvol, wat leidde tot tientallen soortgelijke producties. Een eervolle vermelding gaat naar Barbie, met eigen shows als Barbie's leven en Barbie met baby.
Problemen van willekeurige mensen op je beeldscherm
Help mijn man is klusser
In Help mijn man is klusser krijgt een vrouw hulp van John Williams wanneer haar man zijn belofte om te klussen niet nakomt. Williams 'overvalt' de man, vaak op zijn werk, met de vraag om thuis de klusjes af te maken, waarbij de erbarmelijke omstandigheden van het huis worden getoond. Dit alles wordt gepresenteerd als een spannende confrontatie, omdat de vrouw en kinderen het niet meer trekken.
Temptation Island
Temptation Island presenteert zich als de ultieme relatietest. Koppels worden uit elkaar gehaald en geplaatst bij gewillige singles om te zien of ze trouw blijven.
Vakantieprogramma's met een schokkend randje
Zon, seks en je ouders in shock
Dit programma laat ouders meekijken met de vakantie-avonturen van hun kinderen, zonder dat de kinderen hiervan op de hoogte zijn. De kinderen denken dat ze deelnemen aan een ander programma. De programmamakers en ouders kregen kritiek omdat dit een gebrek aan vertrouwen in de kinderen zou tonen en omdat het de kinderen hun recht op privacy zou ontnemen. Een extra pijnlijke twist was dat de ouders dit gezamenlijk moesten bekijken met een koptelefoon, wat werd bekritiseerd als een onnodige en goedkope oplossing.
Andere programma's in deze categorie zijn Red mijn vakantie, Oh Oh Cherso en Oh Oh Tirol.
Alle 56 Jan Boskamp Versprekingen (2010-2019) - Ultieme Compilatie
Programma's die zo omstreden waren dat ze van de buis werden gehaald
Het komt zelden voor dat een programma zoveel ophef veroorzaakt dat het vervroegd van de buis wordt gehaald, maar het is zeker gebeurd.
24 uur: tussen leven en dood (2012)
Dit programma uit 2012, opgenomen in het VU medisch centrum, volgde zestien dagen lang de spoedeisende hulp. Ondanks dat er vaak pas na de behandeling van patiënten toestemming werd gevraagd voor uitzending, ontstond er ophef omdat dit het beroepsgeheim van artsen zou schenden.
Know Where To Hide: Wie Niet Weg Is...
Op Prime Video moeten BN'ers zich in Know Where To Hide: Wie Niet Weg Is... negentig minuten lang verborgen houden op bijzondere locaties. Dit programma, dat doet denken aan verstoppertje voor volwassenen, wordt gepresenteerd door Stefan Jurriens en is een initiatief van Giel de Winter.
De deelnemers, waaronder Willie Wartaal, Patty Brard en Sylvia Geersen, worden verdeeld in 'verstoppers' en 'zoekers'. Elke aflevering wordt iemand aangewezen als de verstopper die zich op een bekende Nederlandse locatie moet verbergen. De zoekers gaan op jacht. Wordt de verstopper gevonden door alle spelers, volgt eliminatie. Ook de zoekers lopen risico: wie de schuilplaats niet ontdekt, wordt door de verstopper naar huis gestuurd.
Mogelijke verstopplaatsen zijn Paleis Soestdijk, Euroborg Groningen, Walibi Holland, Hof van Saksen, Archeon en vliegveld Twenthe.
Waar is Wally? en de inspiratie voor 'zoek'-programma's
De populaire jeugdboekenreeks Waar is Wally? (oorspronkelijk Where's Wally?) van Martin Handford, waarin een man met een rood-wit gestreepte trui en muts moet worden gevonden tussen drukke tekeningen, heeft talloze varianten en inspiratie geboden. De boekenreeks, die zich afspeelt op diverse locaties, inclusief fantasiewerelden, werd ook vertaald naar een Amerikaanse animatieserie genaamd Where's Waldo?.
Belangrijke personages uit de reeks zijn Wally, zijn vriendin Wenda, de tovenaar Wittebaard, Woef de hond, en Wally's tegenpool Yllaw (of G. Spuis in Nederlandse versies). Er zijn ook boeken verschenen met Disney-figuren zoals Mickey en Dagobert, waarin naar hen gezocht moet worden.
Het concept van 'zoeken' is ook terug te zien in programma's, hoewel de context verschilt. Zo was er in 1991 een Amerikaanse animatieserie Where's Waldo? en in 2022 bracht Walt Disney boeken uit met Disney-figuren.
Wally's Wereld (2003)
Dit programma volgde Luk Alloo als interactieve reporter "The Voice of Europe" en de "handtassenverkoper van Ertvelde". Zowel het professionele als persoonlijke leven van de 70-jarige zanger kwamen in dertien afleveringen aan bod.
De Bie dossier (1937-1997)
De roman De Bie dossier, geschreven door Wim de Bie, beschrijft een fictieve situatie waarin hij, samen met andere televisiesterren, wordt uitgenodigd door een Comité dat een revolutie heeft teweeggebracht. De Bie wordt ondervraagd over zijn houding ten opzichte van het oude Nederland.
Hij is ervan overtuigd dat de revolutie het goede nastreeft en wil zijn steentje bijdragen. De commissie stelt echter zeer persoonlijke vragen en De Bie realiseert zich dat hij te hoogmoedig is geweest en de idealen niet langer steunt. Hij keert zich tegen de revolutie en wil een verzetsdaad plegen door de televisieschermen in miljoenen huiskamers op zwart te gooien.
De roman speelt zich af in een hotel in Bergen (NH) gedurende 23 dagen, van 10 april 1997 tot 3 mei 1997. De thematiek draait om een ontmaskerend zelfportret, waarbij De Bie zijn gedachten opschrijft en brieven schrijft aan zijn vriendin Ciska.
