Bij het zelf samenstellen van kabels voor een home cinema (HT) installatie, waarbij lange lengtes noodzakelijk zijn (variërend van 2x3 meter tot 2x10 meter en 1x1 meter), ontstaat de vraag naar goed afgeschermde kabels. Een specifieke coaxkabel, de Aircom Plus, wordt overwogen vanwege zijn uitstekende afscherming. Echter, deze kabel is enkel verkrijgbaar in een 50 Ohm variant. Er is informatie dat voor dit doel minimaal een 75 Ohm coaxkabel vereist is, en bij gebruik van een SACD-speler zelfs een 100 Ohm kabel.
De kern van de discussie draait om de impedantie van de kabel en de toepassing ervan binnen een hifi-set.
Impedantie en Toepassing: Luidsprekerkabels versus Interconnects
Er is een belangrijk onderscheid te maken tussen luidsprekerkabels en interconnects (signaalkabels) als het gaat om de rol van kabelimpedantie.
Interconnects (Signaalkabels)
Voor interconnects, die worden gebruikt tussen de geluidsbron (zoals een SACD-speler, streamer of platenspeler) en de versterker, speelt de karakteristieke impedantie van de kabel doorgaans geen significante rol. Op de lagere frequenties die hierbij relevant zijn, gedraagt de coaxkabel zich primair als een afgeschermde draad. De specifieke impedantie van de kabel heeft hierdoor geen invloed op het audiosignaal.
Luidsprekerkabels
Wanneer de coaxkabel bedoeld is als luidsprekerkabel, van de versterker naar de luidsprekers, is de impedantie van de kabel eveneens van minder belang. De uitgangsimpedantie van een eindversterker is doorgaans zeer laag (rond de 0,01 Ohm), terwijl de impedantie van de luidspreker zelf varieert tussen de 1 en 20 Ohm. In deze context is het van groter belang om de gelijkstroomweerstand van de kabel te overwegen.
De Wetenschap achter Kabellengte en Dikte
De discussie over het belang van kabels in hifi-systemen is vaak verhit, waarbij wetenschap en bijgeloof elkaar afwisselen. Het is echter een feit dat de lengte en dikte van een luidsprekerkabel invloed hebben op het geluid. Dit is geen kwestie van geloof, maar van natuurkundige principes.
Weerstand en Signaalverlies
Elke kabel heeft een bepaalde weerstand, die bepaalt hoe gemakkelijk het audiosignaal de luidsprekers kan bereiken. Een dikkere en kortere kabel heeft over het algemeen een lagere weerstand. Dit principe kan vergeleken worden met een tuinslang: een kortere en dikkere slang laat meer water door in dezelfde tijd.
Bij luidsprekerkabels, met name bij langere lengtes die vaak worden toegepast bij inbouwluidsprekers, kan dit verschil in weerstand merkbaar zijn in het basgeluid. Dit hangt ook samen met de dempingsfactor van de versterker. Hoewel de dikte bij kortere afstanden minder cruciaal is, blijft deze een rol spelen.
Het gebruik van een zeer lange stroomkabel als luidsprekerkabel kan resulteren in een zachter en minder gedefinieerd geluid, met name in het laag, wat vaak omschreven wordt als "modderiger".
Materiaalkeuze en Weerstand
Het materiaal waaruit een kabel is vervaardigd, heeft invloed op de weerstand. Goedkope kabels kunnen metalen bevatten die een hogere weerstand bieden dan gewenst. De weerstand van verschillende metalen wordt vaak uitgedrukt in 'resistiviteit' of 'soortelijke weerstand', wat de weerstand aangeeft van een draad van 1 meter lengte met een doorsnede van 1 vierkante millimeter bij 20°C. Een luidsprekerkabel van 10 meter met een doorsnede van 2 x 0,75 mm² koper heeft bijvoorbeeld een weerstand van ongeveer 0,5 Ohm. Hoewel dit weinig lijkt, kan het de controle van de versterker over de luidsprekerbewegingen verminderen.
Coaxkabels als Luidsprekerkabels: Een Praktische Benadering
De mogelijkheid om coaxkabels te gebruiken als luidsprekerkabels is een onderwerp van discussie. Sommige bronnen suggereren dat "zendkabels" zoals RG-213, die ontworpen zijn voor hogere frequenties en vermogens, geen significant verschil zullen tonen met dure luidsprekerkabels, hoewel ze wel dikker kunnen zijn.
De 75 Ohm impedantie van coaxkabels geldt doorgaans voor hoogfrequente signalen. Voor gebruik als luidsprekerkabel, waar de frequenties veel lager liggen, kan een 75 Ohm radio- en tv-kabel met een wat dikkere kern een optie zijn. Kabels zoals de Aircom Plus (met een 50 Ohm impedantie) hebben een aanzienlijke kerndikte, wat gunstig kan zijn. Echter, de flexibiliteit van dergelijke kabels kan een beperking zijn; ze kunnen stug zijn en vereisen grote bochtradii om knikken te voorkomen.
Er zijn ervaringen waarbij het gebruik van coaxkabels als luidsprekerkabels leidt tot een toename van de basweergave, maar ook tot een minder helder midden en een algemeen onrustiger klankbeeld, met name bij hogere volumes. Dit kan duiden op een minder optimale interactie tussen de kabel, de versterker en de luidsprekers.
Aansluitingen en Afscherming
Bij het zelf maken van kabels is de keuze van de connectoren belangrijk. Voor digitale coaxiale outputs (vaak te vinden op DVD-spelers en sommige versterkers) worden vaak WBT of Bullet pluggen gebruikt. Er bestaat onduidelijkheid over de afscherming van deze pluggen; sommigen beweren dat Bullet pluggen niet afgeschermd zijn, terwijl WBT's wel afgeschermd zouden zijn. Dit wordt vaak als een fabeltje beschouwd. De effectiviteit van de afscherming hangt af van de constructie van de plug en de manier waarop deze wordt aangesloten.
Bij het toepassen van afscherming op kabels, zoals bij netsnoeren, wordt de vlecht van de afscherming soms slechts aan één zijde aangesloten (bijvoorbeeld aan de stekkerzijde) om aardlussen te voorkomen. De manier waarop de afscherming wordt geïntegreerd, inclusief het gebruik van beschermende lagen zoals teflon en krimpkousen, is essentieel voor de duurzaamheid en functionaliteit van de zelfgemaakte kabel.
De belangrijkste kabel in een hifi-systeem.
De Rol van Kabels in het Grote Geheel
Hoewel kabels inderdaad een verschil kunnen maken in de geluidskwaliteit, is het belangrijk om dit in perspectief te zien. Bij een gemiddelde stereo-installatie zijn goede luidsprekerkabels van voldoende dikte en zo kort mogelijke lengte aan te raden. In de high-end markt kunnen fabrikanten specifieke technologieën toepassen om signaalverlies te minimaliseren of klankeigenschappen te optimaliseren. Echter, de investering in dure kabels moet in verhouding staan tot de waarde van de rest van de installatie. Bij een set van bijvoorbeeld 1500 euro zal de impact van kabels minder groot zijn dan bij investeringen in betere elektronica of luidsprekers.
Voor de audiofiel die investeert in de allerbeste apparatuur en een akoestisch geoptimaliseerde ruimte, kunnen kabels inderdaad de beperkende factor worden. Het is echter cruciaal om kritisch te blijven en leveranciers die bewust proberen te misleiden te vermijden. Uiteindelijk is het aan de luisteraar om te bepalen of een kabel de prijs waard is door te luisteren en te vergelijken.