Pestgedrag op de werkvloer komt helaas nog steeds veel te vaak voor, ondanks het feit dat het niet alleen op de basisschool voorkomt. Het kan zich op verschillende manieren uiten, variërend van vervelende grappen en beledigende opmerkingen tot buitensluiting, het negeren van opmerkingen, het uit hun verband trekken van uitspraken, het gebruiken van irritante bijnamen of kleinerende houdingen. Het is belangrijk te beseffen dat wat de ene persoon als pesten ervaart, een ander misschien niet zo ziet. Soms is iemand zich er niet eens van bewust dat hij of zij pest. Echter, als u iets als pesten ervaart, is het cruciaal dat hier iets aan gedaan wordt.
Wat is pesten op de werkvloer?
Pesten op de werkvloer wordt gedefinieerd als systematisch negatief gedrag gericht op één of meerdere collega's, met als doel deze personen te kleineren, buitensluiten of onder druk te zetten. Dit gaat veel verder dan een eenmalige opmerking of een slechte grap. Uit onderzoek van Stop Pesten NU blijkt dat maar liefst 27% van de werknemers te maken heeft (gehad) met pesten op het werk.
Voorbeelden van pestgedrag
- Collega's die samen lunchen of borrels organiseren zonder u uit te nodigen.
- Regelmatig zogenaamd grappige opmerkingen maken over uw manier van praten, kleden of reageren.
- Continu de lastigste taken krijgen met onhaalbare deadlines, terwijl anderen meer tijd krijgen.
Gevolgen van pesten op de werkvloer
De gevolgen van pesten op de werkvloer zijn ingrijpend, zowel voor de medewerker als voor de organisatie. Het leidt tot stress, angst om naar het werk te gaan, een dalend zelfvertrouwen en verminderde motivatie. De productiviteit neemt af en de gezondheid kan achteruitgaan. Langdurige stress en angst kunnen leiden tot een verlaagde weerstand, waardoor mensen zich ziek moeten melden. Dit heeft ook negatieve consequenties voor organisaties:
- Verhoogde verzuimkosten: Ziekteverzuim stijgt als gevolg van pestgedrag.
- Slechtere werksfeer: De algehele sfeer en teamdynamiek binnen een bedrijf worden negatief beïnvloed.
- Reputatieschade: Een bedrijf dat bekend staat om pestgedrag kan imagoschade oplopen.
Uw rechten en plichten bij pesten op het werk
Hoewel pesten an sich niet strafbaar is, kan het wel onder strafbare feiten vallen. Er zijn wettelijke regels om werknemers te beschermen. Volgens de Arbowet is een werkgever verplicht om een veilige werkomgeving te bieden. Als een werkgever onvoldoende doet om pestgedrag te voorkomen of aan te pakken, kan dit consequenties hebben.
Wat kunt u doen?
Het is essentieel om uw goede wil te tonen en mee te werken aan oplossingen. Praat met uw collega of leidinggevende en zorg dat gesprekken worden vastgelegd in een verslag, wat de duidelijkheid voor beide partijen vergroot.
- Erken dat u gepest wordt: Hoewel het pijnlijk is en schaamte kan veroorzaken, is het belangrijk om te erkennen dat u gepest wordt.
- Reageer op opmerkingen: Zeg er iets van, bijvoorbeeld door terug te vragen: "Kun je uitleggen wat je daarmee bedoelt?".
- Verblijf onzekerheid: Probeer zelfverzekerd over te komen, ook al voelt u zich onzeker.
- Houd een logboek bij: Noteer wat er gebeurt, wanneer en door wie, om bewijs te verzamelen.
- Schakel hulp in: Als het pestgedrag aanhoudt, zoek dan hulp bij een vertrouwenspersoon, HR-afdeling of leidinggevende.
Als u gepest wordt, kan dit leiden tot ziekteverzuim. In dat geval kan een bedrijfsarts oordelen dat er sprake is van een arbeidsconflict. De bedrijfsarts adviseert dan om het conflict op te lossen. Alleen bij te veel spanning mag u soms tijdelijk thuisblijven. Als u het advies van de bedrijfsarts niet opvolgt, kan uw werkgever uw loon (tijdelijk) stopzetten.
De bedrijfsarts kan ook vaststellen dat u ziek bent door het pesten, bijvoorbeeld door overspanning of een burn-out. In dat geval werkt u samen met uw werkgever aan re-integratie. Als een conflict niet meer op te lossen is, kan dit leiden tot ontslag. Wordt u ontslagen omdat u gepest wordt en hierdoor uw werk niet goed kunt doen? Schakel dan juridische hulp in, bijvoorbeeld via het Juridisch Loket. Neem niet zomaar zelf ontslag, want dan heeft u meestal geen recht op een WW-uitkering.
Schadevergoeding en juridische stappen
Heeft u schade geleden door het pesten, bijvoorbeeld een burn-out? Uw werkgever kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld. De rechter kan bepalen dat uw werkgever u een schadevergoeding moet betalen. U moet dan wel kunnen aantonen dat de schade is veroorzaakt door het pesten op het werk, wat vaak moeilijk is.
In ernstige gevallen kunt u als medewerker juridische stappen overwegen, zoals een melding doen bij de Inspectie SZW of een civiele procedure starten. De Inspectie SZW kan een werkgever aansprakelijk stellen.
De rol van de leidinggevende en collega's
De leidinggevende speelt een cruciale rol in het creëren van een veilige en respectvolle werkomgeving. Deze persoon is niet alleen verantwoordelijk voor planningen en targets, maar ook voor de sfeer en veiligheid binnen het team.
Als u merkt dat een collega wordt gepest, kunt u ook een belangrijke rol spelen:
- Laat merken dat u het ziet en vraag of het gaat.
- Zeg er iets van op het moment dat het gebeurt, bijvoorbeeld: "Hé, dat is niet oké".
- Bied een luisterend oor.
- Moedig de gepeste collega aan om hulp te zoeken en bied hierbij ondersteuning.
Iedereen heeft een rol in het creëren van een veilige, respectvolle werkcultuur. Door het gesprek aan te gaan, uw mening te uiten en elkaar te steunen, maakt u de werkvloer een plek waar iedereen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt.