Cabaretier Alex Ploeg (38) kende een periode waarin hij tegenover zijn omgeving deed alsof het goed ging met zijn studie filosofie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In werkelijkheid had hij na vier jaar nog steeds niet zijn propedeuse behaald en durfde hij dit met niemand te bespreken.
Het begon klein, vertelt Alex Ploeg. Ouders vroegen of hij een bepaald vak had gehaald. Een antwoord als "Ja", terwijl hij eigenlijk "Nee" bedoelde, leek aanvankelijk onschuldig. Hij dacht dat het wel goed zou komen in het volgende semester.
“Dan kom je op een punt dat je na vier jaar ‘studeren’ nog steeds niet je propedeuse hebt gehaald, zonder dat iemand dat weet. Dat je opeens je studiefinanciering en torenhoge studenten-ov moet terugbetalen, omdat die geen gift meer zijn. Dat je vrienden hun diploma ophalen, terwijl je dacht dat ook zij gewoon nog een beetje aan het chillen waren, feesten en filmpjes kijken.” Dit besef kwam hard aan: “Als ik nu stop, dan heb ik alleen maar mijn middelbare schooldiploma gehaald.”
Zo’n vijftien jaar na dato kan Ploeg er vrijuit over praten, ontspannen achter een kopje thee in espressobar Coffeestar. Zijn tijd als zogeheten pretend student aan de UvA ligt inmiddels ver genoeg achter hem. Toch kijkt hij, wanneer hij over zijn theetje heen kijkt in de richting van de Roeterseilandcampus, met een mengeling van weemoed en amusement naar de huidige studenten. “Terwijl zij waarschijnlijk denken: joh, wat doet die ouwe lul hier,” lacht Ploeg.
De Keuze voor Filosofie en de Realiteit van "Pretend Studying"
Het ging mis bij zijn eerste opleiding. Nadat hij niet werd aangenomen bij de kleinkunstacademie, koos hij voor filosofie aan de UvA. “Ofwel wijsbegeerte, zoals ze dat toen noemden,” zegt Ploeg smalend. Hij beschrijft de studie als een stapel boeken met aan het einde één paper, met weinig structuur en weinig verplichtingen. “Dat werkte voor mij totaal niet.”
Halverwege het jaar realiseerde hij zich dat hij enorm achterliep. Hoewel Ploeg op dat moment al wist dat hij liever cabaretier wilde worden, probeerde hij tegenover anderen uit alle macht vol te houden dat het goed ging met zijn studie filosofie. Het liefst sprak hij er helemaal niet over. Bewoog het gesprek zich in de ‘verkeerde richting’, dan zocht hij direct naar manieren om er zo nonchalant mogelijk onderuit te komen. Even naar de wc gaan, snel een ander onderwerp aansnijden; zijn sociale voelsprieten waren er gaandeweg perfect op afgestemd.
“Maar die illusie gaat aan je knagen, weet Ploeg. ‘Ik durfde mensen steeds minder onder ogen te komen, trok me terug in een isolement en hield het jarenlang allemaal bij mezelf. Ik dacht dat mijn leven voorbij was, mislukt, afgelopen.’”
“Ergens is het ook wel goed om een keer flink tegen de lamp te lopen,” zegt Ploeg, terugkijkend op die tijd. Op de middelbare school kon hij nog vrij laat beginnen met leren en kwam hij ermee weg om prestaties te leveren op het allerlaatste moment.
Het Moment van Bekentenis en de Weg naar Cabaret
Uiteindelijk durfde hij het aan zijn toenmalige vriendin te vertellen. Later aan zijn broers, die hem vervolgens hielpen met de rekeningen, die hij allang niet meer durfde te openen. En ten langen leste, zijn ouders.
Toen hij alles vertelde aan zijn vader, die hoogleraar was, en zijn moeder, reageerden ze geschrokken, maar begripvol. “Daarna vroegen ze: ‘Oké, wat is nu je plan?’ Toen ik zei dat ik cabaretier wilde worden, nadat ze wisten dat ik inmiddels al meerdere keren was afgewezen voor de kleinkunstacademie, ontstond bij hen een verschuiving. Toen dachten ze: oké, hij is hier echt serieus over, dan geloven wij er ook in.”
Na zijn gefnuikte studie filosofie, waar hij na vier jaar de brui aan gaf, rondde hij eerst nog nominaal de studie communicatiewetenschappen af. Omdat hij het interessant vond, zeker, maar evengoed om aan zichzelf te bewijzen: “Zie je wel dat ik het kan!” Zijn masterrichting was veelzeggend: persuasieve communicatie. In de woorden van Ploeg: leren hoe je groepen manipuleert. En waar komt dat in samen, lacht hij.
"Unplugged": De Nieuwste Show
De droom om op het podium te staan begon klein, voor een groepje studenten bij Crea. Maar inmiddels treedt hij met zijn cabaretvoorstellingen op door heel het land. Binnenkort start zijn nieuwste show: Unplugged (première: 10 december).
De show zal gaan over hoe mensen zich afsluiten van de politiek, het nieuws, klimaat, et cetera. Hoe zij, in andere woorden, op hun eigen eilandje gaan zitten. Als voormalig pretend student kan Ploeg erover meepraten - “jongens, I’ve been down that road!” - en dat zal hij niet nalaten.
“Ergens vind ik dat je als cabaretier toch je geheimen prijs moet geven en je kwetsbaar moet opstellen. Vertellen waar je twijfels zitten, je onzekerheden.” Nog altijd heeft Ploeg de neiging om dingen uit de weg te gaan en te vermijden, zegt hij. Zich als ‘een kluizenaar’ af te sluiten van de buitenwereld. “Terwijl het nu eigenlijk heel goed met mij gaat.”
Doen alsof zo’n vervelende periode, in een andere vorm op een ander moment, niet meer voor zou kunnen komen, zou dan ook een fout zijn, zegt Ploeg. “Ik zou nu wel eerder aan de bel trekken. Maar toegeven dat je hulp nodig hebt, dat is zoveel moeilijker dan je denkt. Je leert altijd dat je dat moet doen, maar om het zelf ook daadwerkelijk te doen…”
De try-outs van Unplugged zijn in volle gang. Van 10 tot 14 december start de tour door Nederland officieel met een voorstelling in de Kleine Komedie in Amsterdam. In mei staat Alex Ploeg met zijn nieuwe show opnieuw in Amsterdam.