Duitse Televisieprogramma's in de Jaren '70: Een Tijdreis

De jaren '70 waren een fascinerend decennium voor televisie, ook in Duitsland. Hoewel Nederlandse kinderprogramma's zoals Q & Q, Peppi en Kokkie, Swiebertje en Tita Tovenaar ongetwijfeld veel kijkplezier boden, bood de Duitse televisie, met zenders als ARD en ZDF, een breed scala aan programma's die ook in Nederland gewaardeerd werden. Dit artikel duikt in de rijke televisietraditie van Duitsland in de jaren '70, met een focus op populaire series, muziekprogramma's en de impact daarvan op de Nederlandse kijkers.

Kinderseries en Internationale Hits

Naast de bekende Nederlandse programma's, was er ook veel te zien uit Duitsland. Programma's als Die Sendung mit der Maus, bekend om zijn educatieve en vermakelijke inhoud, en de avontuurlijke serie Wickie, waren populair bij zowel kinderen als volwassenen. Een serie die een bijzondere plek in het hart van velen veroverde, was Pan Tau. Oorspronkelijk Tsjechisch, vertelde deze serie het verhaal van een buitenaardse man in een driedelig kostuum die de aarde bezocht. Pan Tau kon zichzelf klein maken en objecten tevoorschijn toveren door op zijn bolhoed te tikken. Hoewel de special effects en verhaallijnen naar huidige maatstaven wellicht knullig lijken, blijft de charme van de jaren '70-stijl en de unieke sfeer van de serie voor velen aantrekkelijk. Gelukkig is een groot deel van de originele serie nog steeds te bekijken op YouTube.

Ook de Nederlandse kinderprogramma's uit die tijd worden herinnerd. Floris, met zijn avontuurlijke opnames in bossen en bij kastelen, bood spanning en avontuur. Poppenkast op tv was destijds vernieuwend en boeide kinderen. Tita Tovenaar en zijn dochter Tika waren vaste kost voor het slapengaan. Swiebertje, een wat smoezelige en onhandige tovenaar, bood ook veel kijkplezier. De Britse serie Toppop was het eerste echte televisieprogramma voor popmuziek in Nederland, waar Ad Visser wekelijks de nieuwste hits presenteerde. En wie herinnert zich niet Ome Willem (gespeeld door Edwin Rutten), wiens liedjes nog lang in het hoofd bleven hangen?

De ZDF-Hitparade: Muziek en Vernieuwing

De ZDF-Hitparade was een langlopend muziekprogramma dat 32 jaar lang werd geproduceerd door ZDF en voornamelijk gericht was op het promoten van de Duitse schlager. Tegen het einde van de jaren '60 was schlagermuziek, net als beatmuziek, erg populair. De Hitparade introduceerde vernieuwingen in muziekprogramma's, met een moderne en functionele studio-vormgeving die afweek van de traditionele theaterstijl. De vierkante opstelling van de toeschouwer-tribunes rond het podium zorgde voor een intieme sfeer tussen artiest en publiek. Live zingen was de norm, waarbij de originele muziekbanden werden gebruikt. Een zichtbare geluidstechnicus speelde de opnames af, waarna het autogram-adres van de artiest op het scherm verscheen.

Het concept van de uitzending was het voorstellen van vijf tot acht nieuwe nummers, aangevuld met de meest populaire nummers uit de vorige aflevering. Een nummer mocht maximaal twee keer herhaald worden, een regel die later werd aangescherpt. De selectie van artiesten gebeurde door een onafhankelijke jury. Na verloop van tijd werden ook andere genres, zoals de opkomende Neue Deutsche Welle, toegevoegd, wat de populariteit van het programma ten goede kwam. Echter, in de late jaren '70 en vroege jaren '80 begonnen prominente bands en artiesten de Hitparade te mijden, wat leidde tot een verlies van status in de jaren '80.

De publieksstemming evolueerde van briefkaarten, die gemakkelijk te manipuleren waren, naar een gecomputeriseerd systeem genaamd TED vanaf 1982. Tussen 1987 en 1991 werd er volledig geplaybackt en werden ook Engelstalige titels toegelaten. Het TED-systeem werd uiteindelijk vervangen door een wedspel. De ZDF-Hitparade begon op 18 januari 1969 en kende vele wisselingen van uitzendtijd en -dag. Na 32 jaar en 368 afleveringen werd het programma in december 2000 beëindigd, maar in 2019 werd het 50-jarig jubileum gevierd met een speciale show gepresenteerd door Thomas Gottschalk.

Duitse Krimi's en Dramaseries

Duitsland heeft een rijke traditie op het gebied van televisieseries, en met name misdaadseries genoten grote populariteit. In Nederland was er vaak een "haat-liefdeverhouding" met de Duitse taal, maar de kwaliteit van de series dwong respect af en droeg bij aan de taalvaardigheid van de kijkers. Met de komst van kabeltelevisie en later digitale zenders, werden Duitse zenders als ARD, ZDF en WDR ruimer beschikbaar, wat leidde tot een toename in de populariteit van Duitse krimi's.

Een van de meest iconische Duitse misdaadseries aller tijden is Derrick, die liep van 1974 tot 1998. Deze serie volgde hoofdinspecteur Stephan Derrick en zijn assistent Harry Klein bij het oplossen van moorden, vaak in rijke milieus. De serie, gebaseerd op het "Open Book Format" waarbij de moord eerst zichtbaar werd gepleegd, was in meer dan 100 landen te zien.

Andere populaire misdaadseries waren:

• Der Alte (in Nederland bekend als Onze Ouwe), vanaf 1977 te zien op de Nederlandse televisie.
• Tatort, een langlopende en uiterst populaire serie die sinds 1970 in verschillende Duitse steden speelt en zich richt op diverse rechercheurs. De afleveringen uit Duisburg (1982-1991) met inspecteur Horst Schimanski (Götz George) genieten cultstatus.
• Der Kommissar, een oer-krimi die vanaf 1969 in zwart-wit werd uitgezonden en zich afspeelde in München.
• SOKO (Sonderkommission), een reeks series die begon in 1978 als samenwerkingsverband tussen regionale afdelingen uit Duitsland en Oostenrijk.
• Ein Fall für Zwei, een serie die 31 seizoenen liep en zich meestal afspeelde in of rond Frankfurt am Main.
• Der Fahnder (in Nederland bekend als De Speurder), uitgezonden door de VARA.
• Kommissar Rex, een Oostenrijkse serie die in Nederland tot een ongekende vraag naar het hondenras leidde.
• Der Kommissarin, met Lea Sommer als werkpartner.
• A.S., een privédetective serie met Klaus J. Behrendt.
• Schimanski, de terugkeer van de geliefde inspecteur na zijn rol in Tatort.

Meer Duitse Televisiegoud

Naast misdaadseries bood de Duitse televisie ook andere genres. Ein Herz und eine Seele, een komische serie uit de jaren '70, volgde het leven van de norse en conservatieve Alfred Tetzlaff en zijn familie, en stond bekend om zijn scherpe tong en maatschappijkritische thema's.

Der Fürst und das Mädchen vertelde het verhaal van Prins Thorwald, die op zoek was naar een mannelijke afstammeling om zijn zakenimperium voort te zetten. Stromberg, een moderne komedie, draaide om de incompetente manager Bernd Stromberg.

De serie Deutschland 83 bood een spannende inkijk in de Koude Oorlog vanuit het perspectief van een jonge Oost-Duitse spion. How to Sell Drugs Online (Fast), een komedieserie gebaseerd op waargebeurde gebeurtenissen, volgde een tiener die een online drugshandel opzette. Babylon Berlin is een visueel verbluffende historische misdaadserie die zich afspeelt in het bruisende Berlijn van de jaren '20.

Voor de liefhebbers van meer unieke series was er Der Tatortreiniger, een komedie-drama over een schoonmaker van plaats delicten. Dogs of Berlin bood een misdaadverhaal over twee detectives in Berlijn. De intrigerende sciencefiction-serie Dark, met elementen van mysterie en tijdreizen, werd ook een internationale hit.

Auf Achse (Op de As) was een Duitse televisieserie die van 1977 tot 1996 liep en de avonturen volgde van vrachtwagenchauffeur Franz Meersdonk. Neues aus Uhlenbusch was een kinderserie over het leven in een boerendorp in Noord-Duitsland, met Moritz Bleibtreu in een van de vele kinderrollen.

Die seltsamen Abenteuer des Herman van Veen, een serie uit 1977, bood een mengeling van sprookjes en realiteit, met Herman van Veen zelf in de hoofdrol. Tegtmeiers Reizen, een 20-delige serie met Jürgen von Manger, verkende diverse reisbestemmingen met de satirische personages Adolf Tegtmeier en Dr. Tegtmeier. De mini-serie Theodor Chindler, uitgezonden in 1980, schetste een beeld van een gezin in het keizerlijke en conservatieve Duitsland.

tags: #duitse #tv #programmas #jaren #70