De zaak rond de dood van kapster Miranda Zitman uit Soest is uitzonderlijk gruwelijk en bizar, zelfs naar Nederlandse maatstaven, zo stellen criminologen tegenover RTL Nieuws. Haar ex-partner, Bart B., is veroordeeld voor doodslag na een reeks gebeurtenissen die de gemoederen hoog deed oplopen.
De laatste dagen van Miranda Zitman
Miranda Zitman, die bijna een kwart eeuw een succesvolle kapperszaak genaamd Medusa runde in de Amsterdamse Jordaan, zou op 28 december 2018 naar Canada vliegen om een vroegere vriend te bezoeken met wie ze weer contact had. Haar relatie met Bart B. was na bijna twintig jaar stukgelopen. Hoewel ze nog wel samenwoonden in Soest, was Miranda actief op zoek naar een nieuw onderkomen.
Vermoedelijk is de vrouw de ochtend of avond voor haar geplande vertrek overleden. Hard bewijs voor moord ontbrak, waardoor het Openbaar Ministerie Bart B. onder meer verdacht van doodslag. De man hield echter vol dat zijn 52-jarige ex-vrouw van de trap was gevallen en ter plekke was overleden.
De ontdekking en de rol van Bart B.
Kort na haar dood, waarschijnlijk op dezelfde dag, haalde Bart B. volgens het Openbaar Ministerie meer dan een ton van de spaarrekening van Miranda. Met dit geld loste hij onder meer zijn eigen creditcardschulden af. De verdachte bekende tijdens de rechtszaak dat hij het lichaam van Miranda in stukken had gezaagd, maar bleef ontkennen haar te hebben gedood. "Ik had 112 moeten bellen", verklaarde hij hierover, zonder te kunnen uitleggen waarom hij dat niet had gedaan.
"Het is luguber en bizar", merkt criminoloog Jasper van der Kemp op. "Als je uitgaat van het scenario dat haar dood een ongeluk was, dan zou het logisch zijn om 112 te bellen. Tenzij hij heel bang was dat hij verdacht zou worden. Hij koos er hoe dan ook voor om haar dood te verhullen."
Uitzonderlijke gruwelijkheid van de nasleep
Hoewel het niet uitzonderlijk is dat iemand een ex-partner om het leven brengt - dit gebeurt vaak 'in the heat of the moment' tussen mensen die elkaar kennen - is wat er daarna gebeurde in deze zaak wel degelijk uitzonderlijk. Criminoloog Marieke Liem benadrukt de gruwelijkheid van deze zaak als uniek voor Nederland.
Bart B. plakte de muren af met plastic om bloedspatten te voorkomen alvorens hij het lichaam in stukken zaagde. Dit kan volgens Van der Kemp uit praktische overwegingen zijn gebeurd: "Het is makkelijker om losse delen van het lichaam te verplaatsen. Dat valt ook minder op." Losse lichaamsdelen zijn bovendien eenvoudiger te verstoppen. De verdachte kocht een koffer waarin hij de romp van Miranda deponeerde. Haar hoofd en armen begroef hij in de tuin, "onder de potten van haar favoriete buxus", naar eigen zeggen uit respect voor haar liefde voor deze plek.
Onderzoek en toerekeningsvatbaarheid
Uit het onderzoeksrapport van het Pieter Baan Centrum bleek dat de verdachte volledig toerekeningsvatbaar is. Hij wordt omschreven als intelligent, zonder psychiatrische problemen, niet impulsief en in staat tot weloverwogen keuzes. Dit bevestigde de officier van justitie in zijn beeld van een berekenende verdachte.
"Het is überhaupt een hele klus om dit te doen, als je erover nadenkt. Hij is er welbewust mee bezig geweest, het is niet zo snel gedaan. En het is nogal heftig om dit te doen, zeker bij een ex-geliefde," aldus Van der Kemp. Hij vergelijkt het met praktijken van seriemoordenaars, die dit soms doen, maar benadrukt dat dit bij bekenden onderling zeer zelden voorkomt.
Een anonieme begrafenis en langdurige onduidelijkheid
Wekenlang bleef onduidelijk wie de romp toebehoorde die op 19 januari 2019 in een koffer aan de Zuider IJdijk in Amsterdam werd aangetroffen. Zonder dat iemand wist dat het om haar ging, kreeg Miranda op 4 april een anonieme begrafenis op begraafplaats Sint Barbara in Amsterdam. Enkele aanwezigen, zoals Amsterdammer Cees de Wolf, woonden de begrafenis bij uit menselijkheid en omdat ze geraakt waren door het verhaal van de anonieme vrouw.
Maandenlang hield Bart B. vol dat Miranda nog leefde en elders een nieuw leven wilde beginnen. Hij stuurde zelfs berichten vanuit haar naam naar vrienden en familie. Dit leidde tot grote onduidelijkheid en bezorgdheid, waarna klanten en familie in januari 2019 melding maakten van vermissing. De partner werd destijds als getuige gehoord en gaf een verklaring die hij gedurende het onderzoek steeds bijstelde.
Soest: Onderzoek naar moord Miranda Zitman (52)
Het oordeel van de rechtbank
Op 16 juni 2020 eiste het Openbaar Ministerie twintig jaar gevangenisstraf tegen de 57-jarige Bart B. voor het doden van Miranda Zitman, het in stukken zagen van haar lichaam en het verdoezelen van het misdrijf. De rechtbank in Utrecht legde hem echter achttien jaar cel op. De rechter ging niet mee in de eis van twintig jaar en veroordeelde hem voor doodslag.
De officier van justitie schetste een beeld van de toedracht: Miranda moet zijn overleden tussen 27 december 's avonds en de ochtend van 28 december 2018. De verdachte verrichte kort na haar overlijden overboekingen van haar geld, creëerde een vals alibi en verstuurde berichten met haar telefoon. Vervolgens zaagde hij haar lichaam in stukken, begroef het hoofd en de armen in de tuin en liet de romp en benen achter in hockeytassen in het water in Amsterdam. Hij maakte daarbij allerlei bewijsmateriaal weg, zoals haar kleren en sieraden.
"Het is ijzingwekkend om te zien hoe snel na het overlijden van Miranda hij sporen weg maakt, geld doorsluist en een rookgordijn legt door iedereen in de waan te laten dat ze nog leeft," aldus de officier. Door zijn handelen heeft hij de familie enorm verdriet aangedaan, hen misleid en hen een eerlijk antwoord op de vraag wat er precies is gebeurd onthouden.
De benen van Miranda zijn tot op heden nog niet gevonden.