De politieke landschap in Turkije wordt gekenmerkt door een voortdurende strijd tussen de zittende president Recep Tayyip Erdogan en zijn voornaamste oppositierivaal, Ekrem Imamoglu. Imamoglu, een voorman van de oppositie en burgemeester van Istanbul, is samen met 87 anderen opgepakt op beschuldiging van grootschalige corruptie. Volgens de aanklagers zouden sommigen, waaronder Imamoglu, banden hebben met de terroristische Koerdische organisatie PKK. De Republikeinse Volkspartij (CHP), de partij van Imamoglu, stelt echter dat dit gefabriceerde strafrechtelijke procedures zijn die door Erdogan worden gebruikt om zijn belangrijkste rivaal uit te schakelen. De CHP is van plan Imamoglu op een partijcongres tot presidentskandidaat te kiezen.
De Turkse regering probeert massale protesten na de aanhouding van Imamoglu te voorkomen, onder meer door het internet te beperken. Binnenlandminister Ali Yerlikaya meldde dat 54 mensen zijn gearresteerd wegens het plaatsen van provocerende berichten op sociale media. Bij eerdere botsingen tussen betogers en politie in Istanbul raakten zestien politieagenten gewond en werden 53 mensen gearresteerd.
Imamoglu: Een Grote Belofte onder Druk
Ekrem Imamoglu wordt gezien als een belangrijke hoop voor de oppositiepartij, maar staat al jaren onder druk. Correspondent Midden-Oosten Pepijn Nagtzaam merkte op dat hij "best wel dwars gezeten" wordt. Zo ontving hij niet de benodigde financiële middelen voor Istanbul en werd zijn universitaire diploma, dat hij 35 jaar geleden behaalde, ingetrokken na druk vanuit Ankara. Dit diploma is echter vereist om zich kandidaat te stellen voor het presidentschap.
De verwachting is dat Imamoglu als leider van de CHP zal worden gekozen. Echter, de situatie met zijn universiteitsdiploma en de recente beschuldigingen van de overheid zetten de partij onder grote druk om hem niet als kandidaat te selecteren. Nagtzaam nuanceert dat de beschuldigingen van omkoping en fraude niet per se betekenen dat Imamoglu daadwerkelijk in de gevangenis zal belanden.
De Complexe Relatie tussen Turkije en Europa
De relatie tussen Turkije en Europese landen, waaronder Nederland, is complex en fluctuerend. Ondanks eerdere diplomatieke spanningen, zoals de situatie rondom Turkse ministers die campagne voerden in Nederland en de daaropvolgende rellen, is Turkije een cruciale partner voor de Europese Unie en Nederland. Turkije speelt een sleutelrol in belangrijke dossiers, met name op het gebied van migratie. De vluchtelingendeal tussen de EU en Turkije, waarbij Turkije 3,5 miljoen Syrische vluchtelingen opvangt, is van vitaal belang om migratiestromen naar Europa te beperken.
Daarnaast is er samenwerking op het gebied van terreurbestrijding, waarbij inlichtingendiensten informatie uitwisselen en verdachten worden onderschept. Turkije is ook een belangrijke partner binnen de NAVO en speelt een beslissende rol in Syrië.
Economische Uitdagingen en Internationale Betrekkingen
De economische situatie in Turkije is de afgelopen jaren aanzienlijk verslechterd, met een sterke daling van de waarde van de Turkse lira. Deze economische druk beïnvloedt de toon van de Turkse regering, die nu weer de dialoog zoekt met landen als Duitsland en Frankrijk. Turkse banken hebben aanzienlijke leningen uitstaan in Europa, en de export van Turkse goederen is cruciaal voor Turkse ondernemers.
Tegelijkertijd oriënteert Turkije zich steeds meer op niet-westerse landen, met president Erdogan die nauwere banden onderhoudt met leiders als Hassan Rouhani van Iran en Vladimir Poetin van Rusland. Turkije investeert in het Midden-Oosten en Afrika, koopt wapensystemen in Rusland en sluit handelsovereenkomsten met Aziatische landen. Europese landen houden de deur open om voet aan de grond te behouden in Turkije.
De Amerikaanse president Trump heeft de heffingen op Turks staal en aluminium verdubbeld, wat een harde klap kan zijn voor de Turkse economie en de Turkse lira verder kan doen dalen. Vrees bestaat dat dit Erdogan in de armen van de Russen kan drijven en de Amerikaanse militaire basis in Incirlik in gevaar kan brengen. Erdogan zelf verklaarde echter dat Turkije voor zichzelf kan zorgen en waarschuwt dat eenzijdige acties van de VS de Amerikaanse belangen ondermijnen. Hij dreigde met het zoeken naar "nieuwe vrienden en bondgenoten" indien de VS de huidige koers niet keert.
Sociale Onrust en Vluchtelingenkwesties
De spanningen tussen lokale Turkse bewoners en Syrische vluchtelingen zijn aanzienlijk toegenomen. Rellen braken uit na de aanhouding van een Syrische man die ervan werd verdacht zijn nichtje te hebben misbruikt. Deze incidenten, die zich voordeden in verschillende steden, waaronder Istanbul, leidden tot arrestaties van bijna 500 mensen. Verslaggever Midden-Oosten Pepijn Nagtzaam wijst op een steeds harder sentiment in de Turkse maatschappij jegens vluchtelingen, waarbij Syriërs ten onrechte de oorzaak zouden zijn van economische problemen.
Hoewel Turkije officieel ruim 3,5 miljoen Syrische vluchtelingen opvangt, is de gastvrijheid van weleer grotendeels verdwenen. Human Rights Watch meldde dat vorig jaar zo'n 57.000 Syriërs uit Turkije zijn gedeporteerd, door de Turkse regering vaak omschreven als "vrijwillige terugkeer". President Erdoğan heeft aangegeven de banden met de Syrische president Bashar Assad te willen normaliseren, wat de angst onder Syrische vluchtelingen voor onvrijwillige en onveilige deportaties vergroot.
Alleen Syrische vluchtelingen teruggestuurd naar Turkije
De oppositie wijt de onvrede mede aan het beleid van de regering, die privileges aan Syrische vluchtelingen zou verlenen. Veel Syriërs voelen zich niet meer thuis in Turkije en vrezen voor hun veiligheid bij uitzetting naar hun thuisland. Internationale organisaties roepen Turkije op om zich te houden aan internationale verdragen, zoals het VN-vluchtelingenverdrag, en om misinformatie over de vluchtelingensituatie tegen te gaan.
Staatswegen en Gezondheidsbeleid
In april 2025 kondigde de Turkse regering een verbod aan op keizersnedes die zonder medische noodzaak in privéklinieken worden uitgevoerd. Dit beleid stuit op kritiek van zowel oppositiepolitici als vrouwen in Turkije. Hoewel bevallingen in Turkije doorgaans in ziekenhuizen plaatsvinden, worden in privéklinieken veel keizersnedes uitgevoerd, wat neerkomt op ongeveer 65% van de bevallingen daar, vergeleken met 18% in Nederland. Gynaecologen geven de voorkeur aan keizersnedes vanwege risico's op complicaties en financiële overwegingen, en oefenen soms druk uit op zwangere vrouwen om hiervoor te kiezen.
Gynaecoloog Thomas van den Akker benadrukt dat een vaginale bevalling over het algemeen veiliger is. Keizersnedes brengen een hogere kans op infecties, bloedverlies en overlijden met zich mee. Het verbod wordt ook in verband gebracht met het dalende geboortecijfer in Turkije, dat in 2023 een recordlaagte bereikte van 1,51 per vrouw, wat een probleem vormt voor de economie. Critici stellen echter dat een verbod op keizersnedes niet de oplossing is voor dit probleem.
In april 2021 voerde Turkije een zeer strenge lockdown in als reactie op de stijgende besmettingscijfers van COVID-19, die opliepen tot 60.000 per dag. De lockdown, die tot 17 mei duurde, beperkte de bewegingsvrijheid van burgers aanzienlijk en had tot doel het toeristenseizoen te redden. De Turkse gezondheidszorg, met veel recent gebouwde staatsziekenhuizen, kon de hoge cijfers aan. De vaccinatiecampagne verliep vergelijkbaar met die in Nederland, met afhankelijkheid van leveranties van Chinese, Pfizer en later Russische vaccins.
Lokale Verkiezingen en Autoritaire Tendensen
De lokale verkiezingen in Turkije, waar de AKP-partij van Erdogan al zeventien jaar aan de macht is, worden gezien als een belangrijke test. Er dreigt verlies in de grootste steden, Ankara en Istanbul. De economische recessie, met hoge inflatie en werkloosheid, kan de bevolking de AKP aanrekenen. Midden-Oosten correspondent Olaf Koens beschrijft hoe Erdogan de oppositie langzaam aan de kant heeft gezet of gevangen heeft genomen, en het politieke systeem volledig om zich heen heeft gedraaid. Hij vergelijkt Erdogan met Donald Trump vanwege zijn felle retoriek en het opzwepen van de menigte.
Ondanks de economische uitdagingen zal de uitslag van de lokale verkiezingen waarschijnlijk weinig invloed hebben op de huidige regering, aangezien Erdogan alle macht naar zich toe heeft getrokken. De pro-Koerdische oppositiepartij HDP boycot in een aantal steden de verkiezingen vanwege vermeende oneerlijkheid. Het bewind van Erdogan vertoont sinds 2013 steeds meer autoritaire trekken.
