De kleur blauw, zo kenmerkend voor de lucht, is verrassend zeldzaam in de bloemenwereld. Vaak interpreteren we lila- en paarsgetinte bloemen als blauw. Dit fascinerende aspect van blauwe bloemen vormt de kern van het project van tuinfilosoof Rob Leopold, die het initiatief nam voor een boek gewijd aan deze bijzondere kleur in de natuur. Met zijn enthousiasme wist hij tuinvrienden, kwekers en liefhebbers te inspireren om hun gevoelens en kennis over blauwe bloemen op papier te zetten.
De Inspiratiebron: Karl Foerster en Blauwe Schatten
Het boek van Rob Leopold is opgedragen aan de invloedrijke tuinarchitect Karl Foerster (1874-1970). Foerster zelf schreef reeds een werk over blauwe bloemen, genaamd Blauer Schatz der Gärten, waarvan de eerste versie verscheen in 1940. Dit vroege werk was een plantencatalogus, rijk geïllustreerd met schitterende, gedetailleerde aquarellen. De illustraties in Leopolds boek volgen een vergelijkbare esthetiek, met een nadruk op tekeningen en afbeeldingen van droogbloemen in plaats van fotografie.
Een Onverwachte Reis naar het Boek
De auteur deelt een persoonlijke anekdote over het verkrijgen van Leopolds boek. Een online bestelling bij Bol.com kwam, in tegenstelling tot andere bestelde boeken, niet aan. Echter, dankzij de eerlijkheid van onbekenden die het pakketje vonden en terugbrachten naar de verkoper, bereikte het boek uiteindelijk toch de auteur. Deze gebeurtenis onderstreept de visie van Rob Leopold: "Alles heeft een betekenis, het boek moest mij hoe dan ook bereiken."
Echte Blauwe Bloemen: Een Zeldzaamheid en een Wonder
Hoewel de meeste bloemen die we als blauw ervaren, neigen naar lila of paars, bestaan er wel degelijk bloemen met een ware hemelsblauwe tint. Een opmerkelijk voorbeeld is de Nemophila, ook wel bekend als Bosliefje, waarvan een veld te bewonderen was in het Hitachi Seaside Park in Japan. Dit plantje is eenvoudig te zaaien in eigen tuin en gedijt ook in halfschaduw. De kleine bloemetjes vereisen een ruim strooien voor een optimaal effect.
Meesters van de Blauwe Tuin
Door de jaren heen hebben diverse tuinontwerpers hun stempel gedrukt op de kunst van het creëren van blauwe tuinen. Ton ter Linden, een ware meester op dit gebied, had een blauwe tuin in Ruinen die nog steeds als ongeëvenaard wordt beschouwd. Zijn werk kenmerkte zich door hoogoprijzende blauwe eenjarigen, met zorg georkestreerd om bloei tot in de late herfst te garanderen.
Piet Oudolf, een andere invloedrijke tuinontwerper, deelde eveneens een voorliefde voor blauw bloeiende planten. Aanvankelijk experimenteerde hij met grote hoeveelheden blauw in zijn ontwerpen, maar hij ontdekte dat hij vaak teleurgesteld was in de eindresultaten, ondanks de tevredenheid van de opdrachtgevers. Uiteindelijk verschoof hij naar een aandeel van 30% blauw in zijn ontwerpen, waarbij hij zich voornamelijk richtte op paars- en lilablauwe tinten. Hij beschouwde puur hemelsblauw als "te maagdelijk, puur en klaar", en miste daarin de spanning die hij zocht.
Beide ontwerpers kwamen tot een vergelijkbare conclusie: het gebruik van mauve tinten, lila's en grijzen voegt nuance en diepte toe aan blauwe bloemenborders.
De Uitdaging van het Fotograferen van Blauw
Het vastleggen van de ware kleur van blauwe bloemen, zoals die van irissen die naar paars neigen, kan een uitdaging zijn. De auteur merkte op dat de menselijke waarneming van kleur verschilt van die van een camera, en dat blauwtinten beter overkomen zonder direct zonlicht.
Blauwe Bloemen en de Natuurlijke Wereld
Het boek "Blauwe Bloemen" (1993), samengesteld door Rob Leopold en Rieteke Verel, belicht ook de ecologische betekenis van blauwe bloemen. L.G.M. Hensels wijst in zijn bijdrage op het belang van blauwe bloemen als voedselbron voor bijen. Het verdwijnen van korenbloemen uit akkerland werd in 1993 al als desastreus beschouwd, met name voor honingbijen. Echter, er is ook een dringende behoefte aan meer aandacht voor wilde bijensoorten, zoals hommels en gespecialiseerde bijen die afhankelijk zijn van specifieke bloemensoorten, zoals Campanula. De auteur benadrukt dat deze problematiek anno 2016 nog steeds actueel is.
Het planten van blauwe bloemen kan bijdragen aan een tuin vol leven. Hommels spelen een cruciale rol als bestuivers, met name voor tomatenplanten, iets wat honingbijen niet kunnen.
Een Divers Palet aan Blauwe Bloemen voor de Tuin
Het creëren van een blauwe tuin kan op diverse manieren worden aangepakt, waarbij een breed scala aan planten kan worden ingezet. Het combineren van blauwe bloemen met typische bladplanten zoals varens en siergrassen kan de blauwe tinten extra laten opvallen.
Suggesties voor Blauwe Bloemen:
- Korenbloem (Centaurea cyanus): Delicate blauwe bloemen, aantrekkelijk voor bijen en bestuivers. Goed te combineren met klaprozen en margrieten.
- Vergeet-me-nietjes (Myosotis): Produceren tapijten van lentebloemen, ideaal in combinatie met tulpen.
- Slangenkruid (Dracunculus vulgaris): Een tweejarige plant met rozerode knoppen die verkleuren naar paars en diepblauw.
- Gentianen (Gentiana): Bekend om hun levendige blauwe bloemen. Gentiana sino-ornata is relatief makkelijk te kweken.
- Iris setosa: Heeft delicate blauwe of paarsblauwe bloemen aan lange stelen, geschikt als oever- of vijverplant.
- Anemone obtusiloba: Een alpiene soort met mooie, aquarelblauwe bloemen.
- Ceratostigma: Soorten zoals loodkruid (Ceratostigma plumbaginoides) bieden blauwe bloei.
- Himalaya-klaprozen (Meconopsis): Vele soorten hebben prachtige blauwe bloemen en gedijen in vochtige, schaduwrijke borders.
- Kleine maagdenpalm (Vinca minor): Een wintergroene bodembedekker met prachtige paarsblauwe bloemen, ideaal voor de schaduw.
- Salvia's: Blauw bloeiende cultivars zoals 'Oxford Blue' of 'Deep Blue' bieden indigo of echte blauwe bloemen.
- Kruisdistels (Eryngium): Opvallende vaste planten met vaak fel blauwe bloemen, houden van volle zon.
- Hortensia's (Hydrangea): Veel cultivars bloeien blauw, waarbij zure bodems de kleurintensiteit bevorderen.
- Ridderspoor (Delphinium): Karakteristiek voor cottagetuintjes, met lange aren en intens gekleurde bloemen. Delphinium ‘Loch Nevis’ heeft lichtblauwe bloemen.
- Jacobsladder (Polemonium): Heeft delicate trossen lavendelblauwe bloemen met contrasterende meeldraden.
- Blauwe winde (Ipomoea tricolor ‘Heavenly Blue’): Een eenjarige klimplant met trompetvormige bloemen die elkaar snel afwisselen.
- Wilde hyacinten (Hyacinthoides non-scripta): Vormen in de lente een tapijt van blauwe bloemen op schaduwrijke plekken.
- Veronica umbrosa ‘Georgia Blue’: Produceert massa's blauwe bloemen vanaf de late lente tot de herfst, ideaal voor borderopvulling.
- Echinops bannaticus: Grote, blauwe bolvormige bloemen die insecten aantrekken.
- Lobelia erinus: Een uitstekende keuze voor halfschaduw.
- Geranium pratense: Een inheemse geraniumsoort met lichtblauwe bloemen, gunstig voor wilde bijen.
- Agapanthus ‘Midnight Dream’: Bladverliezende plant met donker violetblauwe tot paarse bloemen.
- Siererwt (Lathyrus odoratus ‘King Sized Navy Blue’): Produceert donkerblauwe bloemen en is geschikt als klimplant of voor potten.
Bij het samenstellen van een blauwe border is het raadzaam rekening te houden met verschillende lichtniveaus. Op schaduwrijke plekken kunnen lichtblauwe en witbloeiende planten donkere hoekjes opfleuren. Voor een harmonieuze combinatie kunnen blauwe bloemen gemengd worden met witte en paarse bloemen. Een levendige border kan gecreëerd worden door blauw te combineren met complementaire oranje bloemen.
Vlas: De Hemel op Aarde
De auteur deelt haar bewondering voor velden met bloeiend vlas, die ze vergelijkt met de hemel die in duizend stukjes naar beneden is gevallen. De lichtblauwe bloemen wiegen op slanke stengels en sluiten na de lunch, waarna het veld een frisgroene kleur krijgt. De teelt van vlas, voornamelijk voor de productie van linnen, is afhankelijk van de vraag op de markt. De auteur ervoer ook de beperkingen van het slikken van een penicillinekuur na een tekenbeet, waardoor ze gedurende veertien dagen de zon moest vermijden.